کشتار ۱۴۰۴ فردیس

در واکنش به تشدید اعتراضات سراسری در ۱۸ دی ۱۴۰۴، دولت اقدام به قطع سراسری اینترنت و خدمات تلفنی کرد؛ اقدامی که به‌عنوان مقدمه‌ای عامدانه برای به‌کارگیری خشونت مرگبار علیه معترضان توصیف شده و هدف آن سرکوب انتشار اخبار و گریز از نظارت و پاسخ‌گویی عنوان شده است. متعاقب این اقدام، بر اساس گزارش‌هایی که از محل رویداد در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است، کشتاری در شهر فردیس آغاز شد. بر اساس این گزارش‌ها، نیروهای حکومتی با استفاده از یک خودروی تویوتا و شلیک با سلاح خودکار به سوی معترضان آتش گشودند که در نتیجهٔ آن دست‌کم ۵۰ شهروند غیرنظامی جان خود را از دست دادند.^[۱]

از ۷ دی ۱۴۰۴، در پی نارضایتی گسترده از حکومت جمهوری اسلامی و تشدید بحران اقتصادی، تظاهرات گسترده‌ای در چندین شهر ایران آغاز شد. هرچند این اعتراضات در ابتدا با نارضایتی از تورم، افزایش قیمت مواد غذایی و سقوط شدید ارزش ریال ایران شکل گرفت، اما به‌سرعت به جنبشی فراگیر با مطالبهٔ پایان یافتن حکومت کنونی تبدیل شد.^[۲] این اعتراضات که نخست با حضور کسبه و بازاریان در تهران آغاز شده بود، به‌زودی به دانشگاه‌ها گسترش یافت و شمار زیادی از دانشجویان سراسر کشور را دربر گرفت. معترضان با سر دادن شعارهای ضدحکومتی و همچنین شعارهای هوادارانه از نظام پادشاهی، نارضایتی خود از حاکمیت و مطالبات سیاسی گسترده‌ترشان را به‌روشنی بیان کردند.^[۳][۴][۵] این جنبش به‌سرعت به بزرگ‌ترین موج ناآرامی در ایران از زمان اعتراضات ۱۴۰۱–۱۴۰۲ در پی کشته‌شدن مهسا امینی تبدیل شد.^[۶][۷][۸]

اعتراضات که در ابتدا در میان بازاریان و در بازارهای تهران متمرکز بود، به‌سرعت به شهرهای بزرگی مانند اصفهان، شیراز، مشهد، قم، بندرعباس، فردیس و بجنورد گسترش یافت.^[۹][۶] در تهران، کانون اصلی اعتراضات بازار بزرگ بود؛ جایی که کسبه با برپایی اعتصاب، خواستار مداخلهٔ دولت شدند. در همین حال، ویدئوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌داد که نیروهای امنیتی برای متفرق کردن معترضان از گاز اشک‌آور استفاده می‌کنند.^[۶] با افزایش گستره و شمار شرکت‌کنندگان، معترضان در چندین شهر شعارهایی در حمایت از تغییرات سیاسی سر دادند؛ از جمله شعارهایی در مطالبهٔ آزادی و مخالفت صریح با حکومت.^[۱۰] پس از فراخوان رضا پهلوی، ولیعهد ایران، برای اعتراض، گزارش شد که تهران شاهد طنین‌انداز شدن شعارهای ضدحکومتی مانند «مرگ بر دیکتاتور»، «مرگ بر جمهوری اسلامی» و «این آخرین نبرد است؛ پهلوی بازخواهد گشت» بوده است.^[۱۱][۱۲] در واکنش به این تحولات، جمهوری اسلامی از شیوه‌های سرکوب خشونت‌آمیز استفاده کرد.^[۱۳] بنا بر گزارش سازمان حقوق بشری «ایران حقوق بشر» مستقر در نروژ، تا ۱۸ دی ۱۴۰۴ دست‌کم ۴۵ شهروند غیرنظامی، از جمله هشت کودک، در جریان اعتراضات به‌دست نیروهای حکومتی کشته شده‌اند.^[۱۴]

در ۱۲ و ۱۴ دی ۱۴۰۴، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، دولت ایران را تهدید کرد و هشدار داد که در صورت کشته شدن معترضان به دست نیروهای امنیتی، آمریکا مداخله خواهد کرد و رژیم «به‌شدت هدف ضربه قرار خواهد گرفت».^[۱۵][۱۶] در ۱۹ دی ۱۴۰۴، علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، به شورای عالی امنیت ملی دستور داد اعتراضات «به هر وسیلهٔ لازم» سرکوب شود و نیروهای امنیتی با دستور «شلیک برای کشتن» و بدون هیچ‌گونه ملاحظه‌ای وارد عمل شدند؛ امری که به افزایش شدید شمار کشته‌شدگان انجامید.^[۱۷]

در ۱۸ دی ۱۴۰۴، شدت و گسترهٔ اعتراضات ضدحکومتی در ایران به‌طور چشمگیری افزایش یافت.^[۱۸] در واکنش به این وضعیت، دولت ایران اقدام به قطع سراسری اینترنت و خدمات تلفنی کرد. بر اساس گزارشی از شبکهٔ CNN به نقل از آلپ توکر، مدیر بخش امنیت سایبری سازمان نت‌بلاکس، این اقدام «معمولاً راهبرد همیشگی رژیم در آستانهٔ استفاده از خشونت مرگبار علیه معترضان است؛ با هدف جلوگیری از انتشار اخبار آنچه در صحنه رخ می‌دهد و همچنین محدود کردن نظارت و توجه بین‌المللی».^[۱۹]

در جریان اعتراضات ۱۸ دی ۱۴۰۴، گزارش‌هایی در شبکه‌های اجتماعی دربارهٔ وقوع کشتاری در شهر فردیس توسط نیروهای حکومتی منتشر شد. بنا بر یکی از این گزارش‌ها، کشتار زمانی آغاز شد که نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی یک تیربار نصب‌شده بر خودروی تویوتا را به محل تجمع معترضان منتقل کرده و به سوی آنان آتش گشودند.^[۲۰] بر اساس این گزارش، دست‌کم ۵۰ شهروند غیرنظامی تنها در شهر فردیس در این حمله جان خود را از دست دادند.^[۲۱]

• کشته‌شدن فائزه مستعان
• کشتار ۱۴۰۴ رشت
• کشتار ۱۴۰۴ ملکشاهی
• کشتارهای دی ۱۴۰۴ ایران
• اعتراضات دی ۱۴۰۴ ایران