کشتار ۱۴۰۴ بازار رشت

کشتار رشت در ۱۸ و ۱۹ دی در بازار رشت توسط نیروهای سرکوبگر جمهوری اسلامی و با هدف سرکوب اعتراضات ضد حکومتی انجام شد.^[۲][۳] بنا بر گزارش‌ها، در ۱۹ دی ۱۴۰۴، علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، به شورای عالی امنیت ملی دستور داد اعتراضات «به هر وسیلهٔ لازم» سرکوب شود و نیروهای امنیتی با دستور «شلیک برای کشتن» و بدون هیچ‌گونه ملاحظه‌ای وارد عمل شدند؛ امری که به افزایش شدید شمار کشته‌شدگان انجامید.^[۴]

از ۷ دی ۱۴۰۴، در پی نارضایتی گسترده از حکومت جمهوری اسلامی و تشدید بحران اقتصادی، تظاهرات گسترده‌ای در چندین شهر ایران آغاز شد. هرچند این اعتراضات در ابتدا با نارضایتی از تورم، افزایش قیمت مواد غذایی و سقوط شدید ارزش ریال ایران شکل گرفت، اما به‌سرعت به جنبشی فراگیر با مطالبهٔ پایان یافتن حکومت کنونی تبدیل شد.^[۵] این اعتراضات که نخست با حضور کسبه و بازاریان در تهران آغاز شده بود، به‌زودی به دانشگاه‌ها گسترش یافت و شمار زیادی از دانشجویان سراسر کشور را دربر گرفت. معترضان با سر دادن شعارهای ضدحکومتی و همچنین شعارهای هوادارانه از نظام پادشاهی، نارضایتی خود از حاکمیت و مطالبات سیاسی گسترده‌ترشان را به‌روشنی بیان کردند.^[۶][۷] این جنبش پس از کشته‌شدن مهسا امینی به‌سرعت به بزرگ‌ترین موج ناآرامی در ایران از زمان اعتراضات ۱۴۰۱–۱۴۰۲ تبدیل شد.^{[۸][۹][۱۰]}

اعتراضات که در ابتدا در میان بازاریان و در بازارهای تهران متمرکز بود، به‌سرعت به شهرهای بزرگی مانند اصفهان، شیراز، مشهد، قم، بندرعباس، فردیس و بجنورد گسترش یافت.^[۱۱][۱۲] در واکنش به این تحولات، جمهوری اسلامی از شیوه‌های سرکوب خشونت‌آمیز استفاده کرد.^[۱۳]

در روزهای ۱۸ و ۱۹ دی‌ماه ۱۴۰۴، هم‌زمان با اوج‌گیری اعتراضات سراسری ضدحکومتی، شهر رشت صحنه یکی از خشن‌ترین برخوردهای امنیتی شد. از ساعات پایانی روز ۱۸ دی، نیروهای امنیتی و یگان‌های سرکوب با استقرار گسترده در مناطق مرکزی شهر، به‌ویژه بازار رشت، سبزه‌میدان و محدوده شهرداری، اقدام به متفرق‌کردن تجمعات اعتراضی کردند. بر اساس گزارش‌ها و روایت شاهدان، نیروهای حکومتی علاوه بر شلیک گاز اشک‌آور، گلوله‌های ساچمه‌ای و مهمات جنگی، در برخی نقاط اقدام به آتش کشیدن بخش‌هایی از بازار و فضاهای اطراف کردند که موجب گسترش آتش، دود غلیظ و ایجاد شرایط خفگی برای معترضان شد. گفته می‌شود شماری از شهروندان در فضای بسته بازار گرفتار شدند و در حالی که راه‌های خروج محدود یا مسدود شده بود، هدف تیراندازی مستقیم قرار گرفتند و امکان انتقال آزادانه مجروحان به مراکز درمانی نیز از آنان سلب شد.^{[۱۴][۱۵][۱۶]}

هم‌زمان با تشدید سرکوب، دسترسی به اینترنت جهانی در رشت و شماری دیگر از نقاط کشور به‌طور گسترده قطع شد. به گفته یک شاهد عینی، حوالی ساعت پنج عصر روز پنج‌شنبه ۱۸ دی‌ماه، اینترنت در رشت از دسترس خارج شد و حدود ۳۰ تا ۴۰ دقیقه بعد، ارتباطات تلفنی نیز قطع شد؛ به‌گونه‌ای که نه تماس تلفنی ممکن بود و نه ارسال پیامک. این اقدام ارتباط شهروندان با جهان خارج را به‌شدت مختل کرد و امکان انتشار هم‌زمان تصاویر و اطلاعات مربوط به وقایع را به حداقل رساند. در پایان این دو روز، گزارش‌های متعددی از کشته‌شدن شماری از معترضان، زخمی‌شدن ده‌ها نفر و بازداشت گسترده شهروندان منتشر شد؛ مجموعه رویدادهایی که رشت را به یکی از نمادهای شاخص سرکوب مرگبار اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ تبدیل کرد.^[۱۴]

• کشتارهای دی ۱۴۰۴ ایران
• کشتار ۱۴۰۴ ملکشاهی
• کشتار ۱۴۰۴ فردیس
• قطعی سراسری اینترنت در ایران (دی ۱۴۰۴)