هورمون ضدادراری، هورمون آنتیدیورتیک (antidiuretic hormone - ADH) یا وازوپرسین (به انگلیسی: Vasopressin) موجب کاهش ادرار میشود. این هورمون ساختار پپتیدی داشته و از هیپوفیز خلفی (نوروهیپوفیز) آزاد میشود و در رده درمانی داروهای هورمونی و به اشکال دارویی آمپول موجود است.
موارد مصرف
وازوپرسین یا هورمون ضد ادرار برای درمان دیابت بیمزه نوروژنیک، خونریزی از واریسهای مری و نیز تشخیص دیابت بیمزه نوروژنیک از نوع نفروژنیک به کار میرود.
موارد منع مصرف و احتیاطها
مصرف وازوپسین در بیماری نفریت مزمن منع مصرف کامل دارد و در سالمندان، زنان باردار و بیماران قلبی باید با احتیاط مصرف شود.
طی درمان با این دارو باید وزن بیمار روزانه اندازهگیری شود و از نظر احتباس آب کنترل شود.
مکانیسم اثر
این دارو با افزایش نفوذپذیری سلولی در مجاری جمعکننده ادرار و توبولهای دیستال کلیوی سبب افزایش بازجذب آب (در کلیه) و به دنبال آن کاهش حجم و افزایش اسمولاریته ادرار میشود. با مقادیر زیادتر از مقدار فیزیولوژیک وازوپرسین موجب تنگ شدن عروق خونی و نیز انقباض عضلات صاف دستگاه گوارش میگردد. هورمون ضد ادراری همراه با پرولاکتین به حفظ تعادل آب کمک میکنند.
بیماریزایی
عدم ترشح یا کاهش ترشح این هورمون از غده هیپوفیز موجب بروز بیماری دیابت بیمزه نوع نوروژنیک و عدم تأثیر آن بر کلیه موجب بروز بیماری دیابت بیمزه نوع نفروژنیک میشود که نوع نوروژنیک اغلب با دسموپرسین درمان میشود.
عوارض جانبی
در کودکان و افراد مسن خطر مسمومیت با آب و هیپوناترمی وجود دارد.
منابع
- فرهنگ داروهای ژنریک ایران، دکتر حشمتی، ۱۳۸۷
|
|---|
| ادرار سازی | | تراوش | |
|---|
| بازجذب |
- Solvent drag
- Sodium
- Chloride
- Urea
- Glucose
- Oligopeptides
- Protein
|
|---|
| صافش | |
|---|
|
|---|
| دیگرعملکردها | | هورمونها | |
|---|
| تعادل سیال | |
|---|
| تعادل اسید-باز |
- Darrow Yannet diagram
- Base excess
- Davenport diagram
- Anion gap (Delta ratio)
- Winters' formula
- بافری کردن
- Bicarbonate buffer system
- Respiratory compensation
- Renal compensation
|
|---|
|
|---|
| ارزیابی و اندازهگیری |
- ارزیابی عملکرد کلیه
- Creatinine clearance
- Augmented renal clearance
- Renal clearance ratio
- Urea reduction ratio
- Kt/V
- Standardized Kt/V
- Dialysis adequacy
- PAH clearance (Effective renal plasma flow
- Extraction ratio)
|
|---|
| دیگر |
- Fractional excretion of sodium
- BUN-to-creatinine ratio
- Tubuloglomerular feedback
- ناتریورز
- ادرار
|
|---|
|
|---|
درونریز غدد | هورمونهای هیپوتالاموس و هیپوفیز | | |
|---|
هیپوفیز خلفی | |
|---|
هیپوفیز قدامی | |
|---|
|
|---|
| |
|---|
| محور غدد جنسی | |
|---|
| |
|---|
| |
|---|
|
|---|
| دیگر
غدد | | |
|---|
| | |
|---|
| |
|---|
|
- enteroglucagon
- peptide YY
|
|---|
| |
|---|
|
|---|
| |
|---|
| |
|---|
| |
|---|
| |
|---|
|
|---|
|
|---|
| اپیتالاموس | | سطح |
- غده کاجی
- Habenula
- Habenular trigone
- Habenular commissure
|
|---|
| ماده خاکستری |
- Pretectal area
- Habenular nuclei
- Subcommissural organ
|
|---|
|
|---|
| تالاموس | | سطح |
- Stria medullaris of thalamus
- Thalamic reticular nucleus
- Taenia thalami
|
|---|
ماده خاکستری/ هستهها |
- جفتشده: AN
- Ventral
- Lateral
- تالاموس
- خط میانی: MD
- Intralaminar
- Midline nuclear group
- Interthalamic adhesion
|
|---|
| ماده سفید |
- Mammillothalamic tract
- Pallidothalamic tracts
- Ansa lenticularis
- Lenticular fasciculus
- Thalamic fasciculus
- راه ستون پشتی-نوار داخلی
- راه نخاعی-تالاموسی
- لمنیسکوس خارجی
- Dentatothalamic tract
- Acoustic radiation
- Optic radiation
- Subthalamic fasciculus
- Anterior trigeminothalamic tract
- Medullary laminae
|
|---|
|
|---|
| هیپوتالاموس | | سطح |
- Median eminence/Tuber cinereum
- Mammillary body
- Infundibulum
|
|---|
| ماده خاکستری | | نواحی دستگاه عصبی خودگردان |
- Anterior (parasympathetic/heat loss)
- Posterior (sympathetic/heat conservation)
|
|---|
| دستگاه درونریز |
- posterior pituitary: Paraventricular
- Magnocellular neurosecretory cell
- Parvocellular neurosecretory cell
- Supraoptic
- سایرین: Arcuate (dopamine/GHRH)
- پرهاپتیک (GnRH)
- Suprachiasmatic (melatonin)
|
|---|
| هیجان |
- Lateral
- Ventromedial
- Dorsomedial
|
|---|
|
|---|
| ماده سفید |
- آوران
- Medial forebrain bundle
- Retinohypothalamic tract
- وابران
- Mammillothalamic tract
- نوار انتهایی
- Dorsal longitudinal fasciculus
|
|---|
| هیپوفیز |
- خلفی دیانسفال اما قدامی گرانولار است.
|
|---|
|
|---|
| سابتالاموس |
- Subthalamic nucleus
- Zona incerta
- Nuclei campi perizonalis (Fields of Forel)
|
|---|