سیروز

سیروز
نام‌های دیگرسیروز کبدی، تشمع کبدی
تصویرسازی چندنمایی کبد انسان مبتلا به سیروز
طرز تلفظ
  • ‎/sɪˈroʊsɪs/‎
تخصصپزشکی گوارش، پزشکی کبد
نشانه‌هاخستگی، خارش، تورم در قسمت پایین پاها، یرقان، کبودی راحت، تجمع مایع در شکم[۱]
عوارضپریتونیت باکتریایی خودبه‌خود، انسفالوپاتی کبدی، واریس مری، سرطان کبد[۱]
دورهٔ معمول آغازطی ماه‌ها، سال‌ها یا دهه‌ها[۱]
دورهٔ بیماریطولانی‌مدت[۱]
علتبیماری کبد الکلی، هپاتیت ب، هپاتیت سی، بیماری کبد چرب غیر الکلی (NASH)
روش تشخیصآزمایش‌های خون، تصویربرداری پزشکی، بافت‌برداری کبد[۲][۱]
پیشگیریواکسیناسیون (مانند واکسن هپاتیت ب), پرهیز از الکل،[۱] کاهش وزن، تمرین جسمانی، ررژیم کم کربوهیدرات، کنترل فشار خون بالا و دیابت ممکن است در افراد مبتلا به NAFLD یا NASH مفید باشد.
درمانبستگی به علت زمینه‌ای دارد.[۳]
فراوانی۲٫۸ میلیون (۲۰۱۵)
مرگ‌ها۱٫۳ میلیون (۲۰۱۵)
طبقه‌بندی و منابع بیرونی
پیشنت پلاسسیروز
سی تی اسکن از یک کبد سیروتیک

سیروز یا تشمع کبدی[۴] (به انگلیسی: Cirrhosis) نوعی وضعیت مزمن کبد است که در آن بافت طبیعی و عملکردی کبد (پارانشیم) در اثر بیماری مزمن کبدی با بافت اسکار (فیبروز) و گره‌های بازتولیدی جایگزین می‌شود.[۵][۶][۷] آسیب به کبد موجب ترمیم بافت کبد و در نتیجه تشکیل بافت اسکار می‌گردد. در طول زمان، این بافت اسکار و گره‌های سلول‌های بازتولیدشدهٔ کبدی می‌توانند جایگزین پارنشیم شوند و باعث افزایش مقاومت در برابر جریان خون در مویرگ‌های کبدی (سینوزوئیدهای کبدی)[۸]: 83  شوند. این امر در نهایت منجر به فشار خون پورتال و همچنین اختلال در سایر جنبه‌های عملکرد کبد می‌شود.[۵][۹]

سیروز یا زخمی‌شدگی کبد یک بیماری مزمن و پیش‌روندهٔ کبد است که در آن بافت سالم کبد به‌تدریج آسیب می‌بیند و با بافت زخمی (فیبروزی) جایگزین می‌شود. این فرایند باعث می‌شود عملکرد طبیعی کبد مختل شود. کبد، که یکی از مهم‌ترین اندام‌های بدن برای تصفیهٔ خون، تولید صفرا، تنظیم قند خون و بسیاری دیگر از کارکردهای حیاتی است، در اثر سیروز نمی‌تواند وظایف خود را به‌خوبی انجام دهد.

این بیماری معمولاً در نتیجهٔ آسیب‌های طولانی‌مدت به کبد ایجاد می‌شود؛ مثلاً در اثر مصرف زیاد الکل، عفونت‌های مزمن مانند هپاتیت بی یا سی، یا تجمع چربی در کبد که به آن کبد چرب غیرالکلی می‌گویند. در مراحل اولیه ممکن است علائمی نداشته باشد، اما با پیشرفت بیماری، نشانه‌هایی مانند خستگی، زردی پوست و چشم، شکم‌برآمدگی (در اثر تجمع مایع)، خون‌ریزی آسان و گیجی ممکن است ظاهر شوند.

اگر سیروز درمان نشود، می‌تواند به عوارض جدی مانند نارسایی کامل کبد یا سرطان کبد منجر شود. تشخیص زودهنگام و کنترل علت زمینه‌ای می‌تواند سرعت پیشرفت بیماری را کاهش دهد.

سیروز از نظر پاتولوژی خصوصیّات معینی دارد که با طیفی از تظاهرات بالینی مشخّص همراه است. پارانشیم کبد یک ضایعهٔ مزمن غیرقابل برگشت را نشان می‌دهد. این ضایعات ناشی از بافت‌مردگی یاخته‌های کبدی، کلاپس شبکه حمایتی رتیکولی و متعاقباً رسوب بافت همبند، تغییر شکل بستر عروقی و بازسازی ندولی پارانشیم باقی‌مانده کبد هستند. این روند پاتولوژیک یک مسیر نهایی شایع در انواع بسیاری از آسیبهای کبدی مزمن می‌باشد.

از دلایل عمده سیروز الکلیسم، بیماری هپاتیت C و سیروز صفراوی است.[۱۰] بیماران سیروتیک همواره با خطر تخریب کامل کبد خود مواجه هستند.

سیروز ممکن است با نارسایی کبدی، واریس عروق مری، انسفالوپاتی کبدی، هایپرتانسیون سیاهرگ باب، آسیت و پریتونیت باکتریال همراه باشد. درمان در موارد پیشرفته با پیوند کبد است. بعد از پیوند کبد موفق هم امکان سیروز وجود دارد درحالیکه مشاهده شده است به دلیل نداشتن علم و عدم آگاهی، این اتفاق را به ناموفق بودن پیوند مربوط می‌دانند.

جستارهای وابسته

منابع

  1. 1 2 3 4 5 6 "Cirrhosis". National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. April 23, 2014. Archived from the original on 9 June 2015. Retrieved 19 May 2015.
  2. ↑ Ferri FF (2019). Ferri's clinical advisor 2019: 5 books in 1. Philadelphia, PA. pp. 337–339. ISBN 978-0-323-53042-2.
  3. ↑ "Treatment for Cirrhosis | NIDDK". National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Archived from the original on 20 March 2021. Retrieved 6 March 2021.
  4. ↑ «تشمّع کبدی، تشمّع، سیروز» [پزشکی] هم‌ارزِ «سیروز» (به انگلیسی: cirrhosis)؛ منبع: گروه واژه‌گزینی. (۱۳۷۶-۱۳۸۵). فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۷۷-۱ (ذیل سرواژهٔ cirrhosis)
  5. 1 2 "Cirrhosis". nhs.uk. 29 June 2020. Archived from the original on 5 October 2017. Retrieved 16 July 2024.
  6. ↑ Tsochatzis EA, Bosch J, Burroughs AK (2014). "Liver cirrhosis". The Lancet. 383 (9930): 1749–1761. doi:10.1016/S0140-6736(14)60121-5. PMID 24480518.
  7. ↑ Sharma B, John S (31 October 2022). "Hepatic Cirrhosis". StatPearls [Internet]. Treasure Island, Florida: StatPearls Publishing. PMID 29494026. Bookshelf ID NBK482419. Retrieved 16 July 2024 – via National Library of Medicine.
  8. ↑ Bansal MB, Friedman SL (8 June 2018). "Chapter 6: Hepatic Fibrinogenesis". In Dooley JS, Lok AS, Garcia-Tsao G, Pinzani M (eds.). Sherlock's diseases of the liver and biliary system (13th ed.). Hoboken, New Jersey: Wiley Blackwell. pp. 82–92. ISBN 978-1-119-23756-3. OCLC 1019837000.
  9. ↑ Haep N, Florentino RM, Squires JE, Bell A, Soto-Gutierrez A (2021). "The Inside-Out of End-Stage Liver Disease: Hepatocytes are the Keystone". Seminars in Liver Disease. 41 (2): 213–224. doi:10.1055/s-0041-1725023. PMC 8996333. PMID 33992030.
  10. ↑ «Cirrhosis». بایگانی‌شده از اصلی در ۳۰ اکتبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۵ فوریه ۲۰۰۸.

پیوند به بیرون

This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.