دولت علی امینی

دولت علی امینی

کابینه کشور شاهنشاهی ایران
نخست‌وزیر ایران
تاریخ تشکیل۱۶ اردیبهشت ۱۳۴۰
تاریخ انحلال۲۶ تیر ۱۳۴۱
افراد و سازمان‌ها
رئیس کشورمحمدرضا پهلوی
رئیس دولتعلی امینی
پیشینهٔ رئیس دولتسفیر ایران در آمریکا (۱۳۳۷–۱۳۳۴)
وزیر دادگستری (۱۳۳۴)
وزیر دارایی (۱۳۳۴–۱۳۳۲)
وزیر اقتصاد (۱۳۳۱–۱۳۳۰؛ ۱۳۲۹)
شمار وزیرانوزیران: ۱۳
وزیران مشاور: ۳ (آغاز) ← ۴ (پایان)
وزیران کناررفته
(درگذشت/استعفا/برکناری)		۴ وزیر (۳ استعفا، ۱ جابجایی)
شمار اعضا۱۷ وزیر + ۴ وزیر مشاور
پیشینه
پیشیندولت دوم جعفر شریف‌امامی
پسیندولت نخست اسدالله علم

علی امینی در تاریخ ۱۵ اردیبهشت ۱۳۴۰ با جانشینی جعفر شریف‌امامی با حکمی به عنوان نخست‌وزیر ایران منصوب شد.[۱] کابینه وی در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰ به تصویب رسید.[۲]

کودتای 1337/1958 در کشور عراق که همجوار با ایران است و شدت گرفتن تبلیغات شوروی بر ضد رژیم شاه، سیاست گذاران آمریکایی را به آنجا سوق داد که به شاه برای اجرای یک برنامه اصلاحات در ایران فشار بیاورند. یک سناریو که ناکام ماند، کودتای نافرجام تیمسار ولی‌الله قرنی در سال 1338/1959 بود تا به آن وسیله یک دولت اصلاح گرای موثر در ایران بر سر کار بیاید. کوششی دیگر که با موفقیت روبه رو شد، فشار آوردن به شاه برای انتصاب دولت اصلاح گرای علی امینی در سال 1339/1960 بود.[۳]

ترکیب‌بندی

گرچه امینی را «اشرافی ماورا»[۴] و «بسیار مستقل از کنترل شخصی سلطنت» می‌دانستند،[۵] انتصاب وزرای امور خارجه، جنگ، کشور به دستور شاه انجام شد. هر سه نمونه کارها به علاوه وزارت کشاورزی در دولت بعدی تحت اسدالله علم بدون تغییر باقی ماندند.[۶]

از همه بحث برانگیزتر، امینی سه وزارتخانه را به «اصلاح طلبان طبقه متوسط که در گذشته از نفوذ سیاسی شاه و همچنین اقدامات فاسدانه خانواده‌های دارای سرزمین انتقاد کرده بودند» داد.[۷][۸] این سه وزارتخانه وزارتخانه‌های دادگستری، کشاورزی و آموزش و پرورش بودند. نورالدین الموتی، عضو سابق حزب توده که بعداً وارد حلقه نزدیک احمد قوام شد، به عنوان وزیر دادگستری منصوب شد در حالی که وزارت کشاورزی به حسن ارسنجانی رفت که یک رادیکال و یکی دیگر از محافظان قوام بود. محمد درخشش که به عنوان رهبر اتحادیه صنفی معلمان حمایت می‌کرد هم از طرف حزب توده و هم از جبهه ملی حمایت می‌کرد، وزیر آموزش شد. علاوه بر این، وی غلامعلی فریور را به عنوان وزیر صنعت در کابینه خود گنجاند، که رهبر سابق حزب ایران (حزب وابسته به جبهه ملی) بود.[۹]

هیئت دولت

مقامنامآغاز تصدیپایان تصدیحزب سیاسیمنبع
نخست‌وزیر علی امینی۱۶ اردیبهشت ۱۳۴۰۲۶ تیر ۱۳۴۱مستقل[۱۰]
وزیران
وزیر امور خارجه حسین قدس نخعی۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰۱۲ فروردین ۱۳۴۱ملیون [۱۱]
 غلام‌عباس آرام۱۲ فروردین ۱۳۴۱۲۶ تیر ۱۳۴۱مستقل[۱۲]
وزیر بازرگانی علی‌اصغر پورهمایون*۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰۳ تیر ۱۳۴۰مردم [۱۱]
 جهانگیر آموزگار۳ تیر ۱۳۴۰۵ خرداد ۱۳۴۱مستقل[۱۳]
 ابوالقاسم کاظمیه*۶ خرداد ۱۳۴۱۲۶ تیر ۱۳۴۱مستقل[۱۴]
وزیر بهداری عبدالحسین طبا۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰۱۳ خرداد ۱۳۴۰مستقل[۱۱]
 ابراهیم ریاحی۱۳ خرداد ۱۳۴۰۲۶ تیر ۱۳۴۱مستقل[۱۵]
وزیر پست و تلگراف و تلفن هوشنگ سمیعی۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰۲۶ تیر ۱۳۴۱ملیون [۱۱]
وزیر جنگ علی‌اصغر نقدی۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰۲۶ تیر ۱۳۴۱نظامی[۱۱]
وزیر دادگستری نورالدین الموتی۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰۲۶ تیر ۱۳۴۱مردم [۱۱]
وزیر دارایی عبدالحسین بهنیا۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰۵ خرداد ۱۳۴۱مستقل[۱۱]
 جهانگیر آموزگار۵ خرداد ۱۳۴۱۲۶ تیر ۱۳۴۱مستقل[۱۶]
وزیر راه جمال گنجی۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰۲۶ تیر ۱۳۴۱مردم [۱۱]
وزیر صنایع و معادن غلامعلی فریور۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰۴ دی ۱۳۴۰مستقل[۱۱]
 تقی سرلک۴ دی ۱۳۴۰۲۶ تیر ۱۳۴۱مستقل[۱۷]
وزیر فرهنگ محمد درخشش۲۵ اردیبهشت ۱۳۴۰۲۶ تیر ۱۳۴۱مستقل[۱۸]
وزیر کار عطاءالله خسروانی۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰۲۶ تیر ۱۳۴۱مستقل[۱۱]
وزیر کشاورزی حسن ارسنجانی۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰۲۶ تیر ۱۳۴۱مستقل[۱۱]
وزیر کشور سید محمدصادق امیرعزیزی۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰۲۶ تیر ۱۳۴۱نظامی[۱۱]
وزیر گمرکات و انحصارات عبدالحسین بهنیا*اردیبهشت ۱۳۴۰تیر ۱۳۴۰مستقل
وزیران مشاور
وزیر مشاور در امور اقتصادی علی‌اصغر پورهمایون۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰۲۶ تیر ۱۳۴۱مردم [۱۱]
وزیر مشاور و معاون نخست‌وزیر هادی اشتری۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰۲۶ تیر ۱۳۴۱مستقل[۱۱]
وزیر مشاور سید محسن نصر۵ خرداد ۱۳۴۱۲۶ تیر ۱۳۴۱مستقل[۱۶]
قائم‌مقام نخست‌وزیر در سازمان برنامه محمدعلی صفی‌اصفیا۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰۵ خرداد ۱۳۴۱مستقل[۱۱][۱۶]
معاونان نخست‌وزیر
معاون اداری علی وثوق۱۳۴۰؟مستقل
معاون محمود رجاء۱۳۴۰۱۳۴۱مستقل
معاون احمد نامدار۲۸ اردیبهشت ۱۳۴۰۲۶ تیر ۱۳۴۱مستقل[۱۹]
رئیس اداره‌کل انتشارات و رادیو نصرت‌الله معینیان۱۶ اردیبهشت ۱۳۴۰۲۶ تیر ۱۳۴۱مستقل
رئیس اداره‌کل هنرهای زیبای کشور مهرداد پهلبد۱ مهر ۱۳۴۰۲۶ تیر ۱۳۴۱مستقل
رئیس سازمان اطلاعات و امنیت کشور حسن پاکروان۱۶ اردیبهشت ۱۳۴۰۲۶ تیر ۱۳۴۱نظامی

منابع

  1. ↑ Lea, David (2001), A Political Chronology of the Middle East, Psychology Press, p. 52, ISBN 978-1-85743-115-5
  2. ↑ Steinberg, S., ed. (2016), The Statesman's Year-Book 1962: The one-volume Encyclopaedia of all nations, Springer, p. 1107, ISBN 978-0-230-27091-6
  3. ↑ اشرف، احمد. دهقانان ایرانی و انقلاب سفید، دنیای اقتصاد، یکشنبه ۱۵ آبان ۱۳۹۰، شماره ۲۵۰۰، ص 31. https://www.magiran.com/article/2392883
  4. ↑ "Iran between two revolutions" (به انگلیسی).
  5. ↑ Lorentz, John H. (2010), "AMINI, ALI (1904–1992)", The A to Z of Iran, The A to Z Guide Series, vol. 209, Scarecrow Press, pp. 26–27, ISBN 1-4617-3191-7
  6. ↑ Afkhami, Gholam Reza (2008), The Life and Times of the Shah, University of California Press, pp. 226–27, ISBN 978-0-520-25328-5
  7. ↑ Abrahamian, Ervand (1982), Iran Between Two Revolutions, Princeton University Press, pp. 422–23, ISBN 0-691-10134-5
  8. ↑ متولی حقیقی, یوسف (2008-12-21). "دولت امینی و اصلاحات پیشنهادی آمریکا". پژوهش نامه تاریخ. 3 (9): 1–21. ISSN 1735-8221. Archived from the original on 12 May 2021. Retrieved 11 May 2021.
  9. ↑ Chubin, Shahram; Zabih, Sepehr (1974), Iran Between Two Revolutions, University of California Press, pp. 62–63, ISBN 0-691-10134-5
  10. ↑ «دکتر امینی مامور تشکیل کابینه جدید شد». اطلاعات (۱۰۴۹۶): ۱. ۲۵ اردیبهشت ۱۳۴۰ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  11. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 «هیئت وزیران جدید». اطلاعات (۱۰۴۹۹): ۲۴. ۱۹ اردیبهشت ۱۳۴۰ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  12. ↑ «وزیر جدید خارجه معرفی شد». اطلاعات (۱۰۷۶۵): ۲۰. ۱۴ فروردین ۱۳۴۱ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  13. ↑ «شرفیابی نخست‌وزیر بحضور شاهنشاه». اطلاعات (۱۰۵۳۷): ۲۴. ۴ تیر ۱۳۴۰ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  14. ↑ «سرپرست وزارت بازرگانی». اطلاعات (۱۰۸۰۹): ۲۰. ۶ خرداد ۱۳۴۱ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  15. ↑ «وزیر جدید بهداری». اطلاعات (۱۰۵۱۹): ۲۴. ۱۳ خرداد ۱۳۴۰ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  16. 1 2 3 «وزرای جدید دارائی و مشاور بحضور شاهنشاه معرفی شدند». اطلاعات (۱۰۸۰۸): ۱ و ۱۷. ۵ خرداد ۱۳۴۱ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  17. ↑ «وزیر جدید صنایع و معادن». اطلاعات (۱۰۶۸۹): ۱. ۴ دی ۱۳۴۰ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  18. ↑ «درخشش وزیر فرهنگ شد». اطلاعات (۱۰۵۰۴): ۲۴. ۲۵ اردیبهشت ۱۳۴۰ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  19. ↑ «سخنگوی دولت». اطلاعات (۱۰۵۰۷): ۲۴. ۲۸ اردیبهشت ۱۳۴۰ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.