دولت دوم محمد مصدق

دولت دوم محمد مصدق

کابینه کشور شاهنشاهی ایران
نخست‌وزیر ایران
کابینه دوم مصدق
تاریخ تشکیل۳۱ تیر ۱۳۳۱
تاریخ انحلال۲۸ مرداد ۱۳۳۲
افراد و سازمان‌ها
رئیس کشورمحمدرضا پهلوی
رئیس دولتمحمد مصدق
پیشینهٔ رئیس دولتنخست‌وزیر (از ۱۳۳۰)
نمایندهٔ مجلس شورای ملی
وزیر امور خارجه (۱۳۰۲)
والی آذربایجان (۱۳۰۱–۱۳۰۰)
وزیر مالیه (۱۳۰۰)
والی فارس (۱۳۰۰–۱۲۹۹)
جانشین رئیس دولتسید باقر کاظمی (۱۳۳۲–۱۳۳۱)
غلامحسین صدیقی (۱۳۳۲)
شمار وزیران۱۲
وزیران کناررفته
(درگذشت/استعفا/برکناری)		۲ استعفا، ۱ جابجایی
شمار اعضا۱۳ وزیر + ۱ وزیر مشاور
حزب عضوجبهه ملی ایران
وضعیت در مجلساقلیت
۳۰ از ۷۹ (۳۸٪)
پیشینه
انتخابات(ها)انتخابات مجلس شورای ملی (۱۳۳۱)
دوره(های) مجلسمجلس هفدهم
پیشینمصدق ۱
پسینزاهدی ۱

دولت دوم محمد مصدق یکی از دولت‌های دوران پادشاهی مشروطه در دورهٔ پهلوی است که از اول مرداد ۱۳۳۱ تا ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ فعالیت کرد. رئیس این دولت، محمد مصدق بود.

با استعفای احمد قوام از نخست‌وزیری، مجلس شورای ملی در جلسهٔ خصوصی روز ۳۱ تیر ۱۳۳۱، تمایل خود به زمامداری مجدد محمد مصدق را ابراز کرد و شاه همان‌روز، فرمان نخست وزیری را به نام مصدق صادر کرد. مصدق، هیئت وزیران را در ۴ مرداد به شاه، در ۵ مرداد به مجلس شورای ملی، و در ۶ مرداد به مجلس سنا معرفی کرد.[۱]

مصدق در این دوره، نام وزارت جنگ را به وزارت «دفاع ملی» تغییر داد.

رأی اعتماد

ابراز تمایل به نخست‌وزیری
تاریخ مجلس رأی منبع
۳۱ تیر ۱۳۳۱ شورا
۶۱ از ۶۴ (۹۵٪)
 [۲]
۱ مرداد ۱۳۳۱ سنا
۳۳ از ۴۱ (۸۰٪)
 [۳]
تصویب برنامه دولت
تاریخ مجلس رأی منبع
۷ مرداد ۱۳۳۱ شورا
۶۸ از ۶۸ (۱۰۰٪)
 [۴]
۱۱ مرداد ۱۳۳۱ سنا
۳۴ از ۳۵ (۹۷٪)
 [۵]
تداوم برنامه دولت
مرتبه تاریخ مجلس رأی منبع
اول ۲۵ شهریور ۱۳۳۱ شورا
۶۰ از ۶۱ (۹۸٪)
 [۶]
۲۶ شهریور ۱۳۳۱ سنا
۳۹ از ۳۹ (۱۰۰٪)
 [۷]
دوم ۱۶ دی ۱۳۳۱ شورا
۶۴ از ۶۵ (۹۸٪)
 [۸]
— سنا —

هیئت دولت

مقامنامآغاز تصدیپایان تصدیحزب سیاسیمنبع
نخست‌وزیر محمد مصدق[الف]۳۱ تیر ۱۳۳۱۲۸ مرداد ۱۳۳۲جبهه ملی[۱۱]
وزیران
وزیر اقتصاد ملی علی‌اکبر اخوی۴ مرداد ۱۳۳۱۲۸ مرداد ۱۳۳۲مستقل[۱۲]
وزیر امور خارجه حسین نواب۴ مرداد ۱۳۳۱۱۷ مهر ۱۳۳۱مستقل[۱۳][۱۴]
 حسین فاطمی۱۹ مهر ۱۳۳۱۲۸ مرداد ۱۳۳۲جبهه ملی[۱۵]
وزیر بهداری صبار فرمانفرمائیان*۴ مرداد ۱۳۳۱۱۸ خرداد ۱۳۳۲مستقل[۱۳][۱۶]
 محمدعلی ملکی۲۷ خرداد ۱۳۳۲۲۸ مرداد ۱۳۳۲مستقل[۱۷]
وزیر پست و تلگراف و تلفن سیف‌الله معظمی۴ مرداد ۱۳۳۱۲۸ مرداد ۱۳۳۲جبهه ملی[۱۲]
وزیر دفاع ملی محمد مصدق۴ مرداد ۱۳۳۱۲۸ مرداد ۱۳۳۲جبهه ملی[۱۳]
وزیر دارایی سید باقر کاظمی۴ مرداد ۱۳۳۱۳۱ خرداد ۱۳۳۲جبهه ملی[۱۳][۱۸]
 علی مبشر*۲ تیر ۱۳۳۲۲۸ مرداد ۱۳۳۲مستقل[۱۹]
وزیر دادگستری عبدالعلی لطفی۴ مرداد ۱۳۳۱۲۸ مرداد ۱۳۳۲مستقل[۱۳]
وزیر راه داوود رجبی۴ مرداد ۱۳۳۱۱۶ بهمن ۱۳۳۱جبهه ملی[۱۳]
 جهانگیر حق‌شناس۱۶ بهمن ۱۳۳۱۲۸ مرداد ۱۳۳۲جبهه ملی[۲۰]
وزیر فرهنگ مهدی آذر۴ مرداد ۱۳۳۱۲۸ مرداد ۱۳۳۲جبهه ملی[۱۲]
وزیر کار ابراهیم خلیل عالمی۴ مرداد ۱۳۳۱۲۸ مرداد ۱۳۳۲جبهه ملی[۱۳]
وزیر کشاورزی خلیل طالقانی۴ مرداد ۱۳۳۱اردیبهشت ۱۳۳۲جبهه ملی[۱۳]
 منصور عطائی*۲۳ اردیبهشت ۱۳۳۲۲۸ مرداد ۱۳۳۲مستقل[۲۱]
وزیر کشور غلامحسین صدیقی۴ مرداد ۱۳۳۱۲۸ مرداد ۱۳۳۲جبهه ملی[۱۳]
وزیران مشاور
وزیر مشاور داوود رجبی۱۶ بهمن ۱۳۳۱۲۸ مرداد ۱۳۳۲جبهه ملی[۲۰]
معاونان نخست‌وزیر
معاون اداری سید جمال ملکوتیمرداد ۱۳۳۱۲۸ مرداد ۱۳۳۲مستقل
معاون سیاسی و پارلمانی محمدحسین علی‌آبادی۱۹ مرداد ۱۳۳۱۲۴ دی ۱۳۳۱مستقل[۲۲]
 عزیزالله ملک‌اسمعیلی۲۴ دی ۱۳۳۱۲۸ مرداد ۱۳۳۲مستقل[۲۳]
رئیس اداره‌کل انتشارات و تبلیغات محمد حجازیمرداد ۱۳۳۱۲۸ مرداد ۱۳۳۲مستقل

سرنگونی دولت

در تاریخ ۲۵ مرداد ۱۳۳۲ نخستین اقدام برای کودتا صورت می‌گیرد که با دستگیری سرهنگ نصیری خنثی می‌شود. در روز کودتای ۲۸ مرداد کودتای دیگری صورت می‌گیرد که منجر به سقوط دولت مصدق و نخست‌وزیری تیمسار زاهدی می‌گردد. در این کودتا افسران اطلاعاتی آمریکا و انگلیس و نفرات لجستیک سفارت آمریکا و حمایت دولت ایالات متحده آمریکا نیز دخیل بودند.[۲۴] کودتا ضد دولت مصدق پس از آن امکان‌پذیر شد که ابتدا دولت آمریکا طی عملیاتی به نام «عملیات آژاکس» ایران را در آشوب و هرج و مرجی فروبرد که راه را برای سقوط مصدق هموار کرد.[۲۵]

یادداشت

  1. ↑ به علت بیماری و ضعف جسمانی نخست‌وزیر، سید باقر کاظمی وزیر دارایی عهده‌دار نیابت نخست‌وزیری نیز شد.[۹] در تیر ۱۳۳۲، کاظمی به عنوان سفیر ایران در فرانسه اعزام شده و نیابت نخست‌وزیر به غلامحسین صدیقی وزیر کشور محول شد.[۱۰]

منابع

  1. ↑ شجیعی، زهرا (۱۳۷۲). نخبگان سیاسی ایران از انقلاب مشروطیت تا انقلاب اسلامی: مطالعه از نظر جامعه‌شناسی سیاسی. ج. ۳: هیئت وزیران ایران در عصر مشروطیت (ویراست دوم). تهران: انتشارات سخن. ص. ۲۷۳–۲۷۴. شابک ۹۶۴-۳۷۲-۰۸۸-۸.
  2. ↑ «نخست‌وزیر دیروز و پریروز در مجلس چه گذشت؟». اطلاعات (۷۸۶۳): ۲–۱ و ۵. ۱ مرداد ۱۳۳۱ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  3. ↑ «به نخست‌وزیری دکتر مصدق ابراز تمایل شد». اطلاعات (۷۸۶۴): ۷. ۴ مرداد ۱۳۳۱ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  4. ↑ «دولت آقای دکتر مصدق رأی اعتماد گرفت». اطلاعات (۷۸۶۷): ۲–۱ و ۵ و ۸. ۷ مرداد ۱۳۳۱ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  5. ↑ «به دولت آقای دکتر مصدق رأی اعتماد داده شد». اطلاعات (۷۸۷۰): ۲–۱، ۵–۴ و ۸. ۱۱ مرداد ۱۳۳۱ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  6. ↑ «دولت با ۶۰ رأی موافق رأی اعتماد گرفت». اطلاعات (۷۹۰۵): ۸. ۲۵ شهریور ۱۳۳۱ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  7. ↑ «به اتفاق آراء به دولت رأی اعتماد داده شد». اطلاعات (۷۹۰۶): ۱ و ۵. ۲۶ شهریور ۱۳۳۱ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  8. ↑ «دولت با ۶۴ رأی موافق رأی اعتماد گرفت». اطلاعات (۷۹۹۴): ۱، ۴، ۷ و ۱۰. ۱۶ دی ۱۳۳۱ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  9. ↑ «نایب نخست‌وزیر». کیهان (۲۷۶۵): ۸. ۵ تیر ۱۳۳۱ – به واسطهٔ سامانه نشریات ایران.
  10. ↑ «نایب جدید نخست‌وزیر». اطلاعات (۸۱۲۴): ۱۱. ۲ تیر ۱۳۳۲ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  11. ↑ «نخست‌وزیر دیروز سه ساعت شرفیاب شد». اطلاعات (۷۸۶۳): ۸. ۱ مرداد ۱۳۳۱ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  12. 1 2 3 «سه وزیر و معاون وزارت جنگ دیروز عصر معرفی شدند». اطلاعات (۷۸۶۵): ۸. ۵ مرداد ۱۳۳۱ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  13. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 «تشکیل و معرفی دولت». اطلاعات (۷۸۶۴): ۱. ۴ مرداد ۱۳۳۱ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  14. ↑ «وزیر خارجه استعفا کرد». اطلاعات (۷۹۲۲): ۸. ۱۷ مهر ۱۳۳۱ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  15. ↑ «دکتر فاطمی بسمت وزیر امور خارجه تعیین و امروز صبح بحضور ملوکانه شرفیاب و معرفی شد». اطلاعات (۷۹۲۳): ۱. ۱۹ مهر ۱۳۳۱ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  16. ↑ «استاندار فارس به معاونت وزارت کشور و کفیل وزارت بهداری به استانداری فارس معرفی شدند». اطلاعات (۸۱۱۲): ۱ و ۸. ۱۸ خرداد ۱۳۳۲ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  17. ↑ «اعلیحضرت همایونی نظر دولت را در تعیین وزیر بهداری تأیید کردند». اطلاعات (۸۱۱۹): ۱. ۲۷ خرداد ۱۳۳۲ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  18. ↑ «امروز مراسم تودیع وزیر دارائی با رؤسای آن وزارتخانه بعمل آمد». اطلاعات (۸۱۲۲): ۱۲. ۳۱ خرداد ۱۳۳۲ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  19. ↑ «امروز مبشر بکفالت وزارت دارائی منصوب شد». کیهان (۳۰۲۴): ۸. ۲ تیر ۱۳۳۲ – به واسطهٔ سامانه نشریات ایران.
  20. 1 2 «وزیران جدید معرفی شدند». اطلاعات (۸۰۲۱): ۱. ۱۸ بهمن ۱۳۳۱ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  21. ↑ «کفیل جدید وزارت کشاورزی دیروز به شاه معرفی و امروز در وزارتخانه مشغول کار شد». اطلاعات (۸۰۹۳): ۱. ۲۴ اردیبهشت ۱۳۳۲ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  22. ↑ «معاون پارلمانی نخست‌وزیر و معاون وزارت کار معرفی شدند». اطلاعات (۷۸۷۶): ۸. ۱۹ مرداد ۱۳۳۱ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  23. ↑ «معاون پارلمانی و سیاسی نخست‌وزیر». اطلاعات (۸۰۰۲): ۱. ۲۵ بهمن ۱۳۳۱ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  24. ↑ "CIA-assisted coup overthrows government of Iran". HISTORY (به انگلیسی). 27 May 2021.
  25. ↑ Arash Nourozi (مه ۲۷, ۲۰۲۱). «Operation Ajax Was Always An Open Secret».
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.