کوریگالزوی یکم

کوریگالزوی یکم
شاه بابل
عقرقوف، دور کوریگالزوی باستانی
(بقایای یادبود زیگورات، غرب بغداد)
سلطنتنامعلوم – ۱۳۷۵ پیش از میلاد
پیشینکاداشمان-خاربه یکم
جانشینکاداشمان-انلیل یکم
خاندانکاسیان

کوریگالزو اول (درگذشته حدود ۱۳۷۵ پیش از میلاد)، که معمولاً با ku-ri-gal-zu و گاهی با نشانه‌های مشخص‌کنندۀ m یا d نوشته می‌شود، [۱] هفدهمین پادشاه کاسی‌ها یا سومین دودمان فرمانروای بابل بود. او بنیان‌گذار یکی از گسترده‌ترین و فراگیرترین برنامه‌های ساختمانی در تاریخ بابل است که شواهد آن تا امروز باقی مانده است. زندگینامۀ کوریگالزو یکی از کتیبه‌هایی است که ثبت می‌کند او پسر کاداشمان-خاربه بوده است.☃☃ گالزو ، که تلفظ بومی احتمالی آن gal-du یا gal-šu بوده است، نامی بود که کاسی‌ها خود را با آن می‌نامیدند و کوریگالزو ممکن است به معنای چوپان کاسیان باشد (سطر ۲۳. Ku-ur-gal-zu = Ri-'-i-bi-ši-i، در یک فهرست نام بابلی). [۲]

او حدود چهل و پنج سال با همنام خود، کوریگالزوی دوم، فاصله داشت و از آنجایی که رسم نبود شماره‌های فرمانرویی تعیین شود و هر دو فرمانروایی طولانی داشتند، تشخیص اینکه کتیبه برای کدام یک در نظر گرفته شده است، بسیار دشوار است.[۱] با این حال، پادشاه بعدی بیشتر به خاطر لشکرکشی نظامی‌اش علیه آشوریان شناخته شده است تا برای کارهای ساختمانی. با این حال، اکنون تصور می‌شود که او همان کوریگالزو بود که شوش را فتح کرد و شاید در تسلط سلسلۀ ایگه هلگی بر ایلام، حدود ۱۴۰۰ پیش از میلاد، نقش مهمی داشت. [۳]

فتح ایلام

هنگامی که خور-باتیلا، احتمالاً جانشین تپتی اهر بر تخت پادشاهی ایلام، شروع به حمله به امپراتوری بابل کرد، کوریگالزو را به ستوه آورد تا در دور-شولگی با او نبرد کند. کوریگالزو لشکرکشی‌ای را آغاز کرد که منجر به شکست تحقیرآمیز و اسارت خور-باتیلا شد، که در هیچ کتیبه دیگری نامی از او برده نشده است. او به فتح سرزمین‌های شرقی سوزیانا و ایلام ادامه داد. رویدادی که در سالنامۀ P [i ۱] به‌گونه‌ای نامنظم ثبت شده و به اشتباه به همنام او (کوریگالزوی دوم) نسبت داده شده است. این امر ارتش او را به پایتخت ایلام، شهر شوش، کشاند. شهر شوش غارت شد و در دو کتیبه یافت شده در آنجا که نام او بر آنها حک شده است، مورد ستایش قرار گرفت. تصور می‌شود که او ممکن است ایگه-هالکی، بنیانگذار سلسله جدید، را به عنوان دست نشانده خود منصوب کرده باشد. یک لوح عقیق کوچک که به صورت طولی برای ساخت آویز سوراخکاری شده است، در یک طرف با نه خط سومری حکاکی شده است و در طرف دیگر آن، تقدیم‌نامۀ قدیمی‌تری از مادر پادشاه شولگی از اور (۲۰۲۹ – ۱۹۸۲ پیش از میلاد، گاهشمار کوتاه) به نین‌لیل وجود دارد:

«کوریگالزو، شاه کاردونیاش، کاخ شهر شاشا را در ایلام گشود و این (شئ) را برای زندگانیِ خویش به عنوان پیشکش به نین‌لیل، بانوی خویش، داد.».[۴]

— کوریگالزو

این لوح در جریان لشکرکشی کوریگالزو از ایلام به دست آمد و در میان مجموعه‌ای از کتیبه‌های نذری در نیپور کشف شد، اما در گذشته تاریخ‌نگاران آن را به اشتباه به کوریگالزوی دوم نسبت داده بودند.

دیپلماسی

از طریق مکاتبات

مهره‌ای با کتیبۀ میخی از کوریگالزوی یکم.

شواهدی از مکاتبات دیپلماتیک پیشین در بررسی نامه‌های عمارنه دیده می‌شود و شامل شواهدی از گفتگو بین تحوتموس چهارم و کوریگالزو است که آمنهوتپ سوم در نامۀ خود (EA 1) به کاداشمان-انلیل، اشاره کرده بود.[i ۲] بورنا-بوریاش دوم در نامۀ خود، EA 11، به آخناتون یادآوری کرد که یکی از نیکان او به کوریگالزو طلا فرستاده است، [i ۳] و در EA 9، به توت‌عنخ‌آمون یادآوری کرد که کوریگالزو درخواست کنعانی‌ها برای تشکیل اتحاد علیه مصر را رد کرده است. [i ۴]

از راه ازدواج

او دخترش را به آمنهوتپ سوم داد. او که به ازدواج‌های دیپلماتیک معروف بود، پیش‌تر دو شاهدخت از میتانی و یکی از اَرزاوا را به همسری گرفته بود، و بعدها نیز با نوۀ کوریگالزو، دختر کاداشمان-انلیل، ازدواج کرد.[۵]

یک نسخۀ بابلی نو از یک متن ادبی که به شکل نامه است،[i ۵] که اکنون در موزۀ خاور نزدیک برلین قرار دارد، توسط یک پادشاه ایلامی خطاب به دربار کاسی نوشته شده و شجره‌نامۀ خاندان سلطنتی ایلامی این دوره را شرح می‌دهد. ظاهراً او خواهرش را با پادشاه ایلامی، پاهیر ایشان، پسر ایگه هلکی، و دختری را برای جانشینش، هومبان نومنه، به ازدواج درآورد. این ممکن است میشیم-روح باشد که در کتیبه‌های سلطنتی از او نام برده شده است. این شاهزاده خانم، اونتاش ناپیریشا، پادشاه بعدی، را به دنیا آورد که متعاقباً با دختر بورنا-بوریاش ازدواج کرد. گمان می‌رود نویسندۀ نامه شوتروک ناهونته، حدود ۱۱۹۰-۱۱۵۵ پیش از میلاد، باشد که ادعا می‌کند از نسل دختر بزرگ کوریگالزو است و همچنین با دختر بزرگ ملی شیپک، سی و سومین پادشاه کاسی، ازدواج کرده است. متأسفانه، نامه، نام نبو-اپل-ایدین (۸۸۸ - ۸۵۵ پیش از میلاد) «موجودی پلید، پسر یک هیتی» را در روایت، در جایی که ممکن است تصور شود مردوک-اپل-ایدین اول ظاهر شده است، وارد می‌کند. جایگزینی dAMAR.UTU با dAG یک اشتباه قلم نگارشی بعید است که یک معمای زمانی ایجاد می‌کند و این ممکن است هدف «نامه» باشد تا پادشاه بعدی را از زبان پادشاه قبلی بدنام کند.[۶]

کارهای ساختمانی

تلاش‌های کوریگالزو در ساخت و ساز در حداقل یازده شهر بابلی گواهی شده است. [۷] او مسئول بازسازی معبد نینگال در اور، گنجاندن قطعاتی از سنگ یادبود اور-نامو در ساختمان‌های روی تراس زیگورات، ساختمان‌های ادوبلل-ماخ سین یا «خانه‌ای برای آویختن لوح‌های رفیع» و ساخت دروازه بود. [۸]

سوکت درب از دور کوریگالزو

او اولین پادشاهی بود که اقامتگاه سلطنتی به نام خود ساخت، [۹] یک پایتخت جدید که بر روی یک سکونتگاه قدیمی‌تر بنا شده و حدود سال 1390 پیش از میلاد ساخته شده بود، به نام دور-کوریگالزو یا «قلعه کوریگالزو»، در شمال بابل (عقرقوف امروزی). [۱۰] این مکان برای محافظت از یک مسیر تجاری مهم که از طریق فلات ایران به شرق و افغانستان، منبع لاجورد، منتهی می‌شد، قرار داشت. [۱۱] زیگورات انلیل با ارتفاع 170 فوت هنوز هم در حومه غربی بغداد، با لایه‌های تقویت‌کننده حصیر نی و قیر و بقایای سه معبد در پای آن، قابل مشاهده است. راولینسون اولین بار این مکان را در سال 1861 از روی کتیبه‌های آجری شناسایی کرد. این شهر که در سال‌های ۱۹۴۲ تا ۱۹۴۵ توسط ستون لوید و طاها باقر کاوش شد، ۲۲۵ هکتار مساحت داشت و شامل اگال-کیشارا یا «کاخ کل جهان»، یک مجموعه کاخی و اداری وسیع، می‌شد. [۱۲]

در یک قرارداد فرزندخواندگی که به فرزندخوانده به شدت هشدار می‌دهد: «اگر [ایل]ای-ایپاشرا بگوید، "تو پدر من نیستی"، سرش را خواهند تراشید، او را خواهند بست و به نقره خواهند فروخت»،[۱۳] فرمول تاریخ استفاده شده، «در ماه شاباتو، نوزدهمین روز، سالی که کوریگالزو، پادشاه، اکوریگیبارا را ساخت»، مقدم بر قراردادی است که در زمان سلطنت کاداشمان-انلیل اول معرفی شد و در اواخر سلطنت کوریگالزوی دوم اجباری شد. [۱۴] اکوریگیبارای انلیل معبدی در نیپور بود.

در طول کاوش‌های دور کوریگالزو، ۵ قطعه از یک مجسمه بزرگتر از اندازۀ واقعی کشف شد. این قطعات حاوی طولانی‌ترین کتیبه‌های کاسی سومری هستند که تاکنون یافت شده‌اند. [۱۵][۱۶]

زندگینامۀ کوریگالزو

زندگینامۀ کوریگالزو

یک کپی بابلی نو از متنی که وقف معبد ایشتار به همراه ملکی واقع در کنار فرات در نزدیکی نیپور توسط کوریگالزو، پسر کاداشمان-خاربه، را ثبت کرده است، به عنوان زندگینامۀ کوریگالزو شناخته می‌شود و به شکل یک منشور شش ضلعی کوچک [i ۶] از گل رس پخته شده به رنگ زرد روشن [۱۷] و یک استوانۀ تکه تکه شده [i ۷] آمده است. در این متن، او اعتبار وقف را به خود نسبت می‌دهد.

...تمام‌کنندۀ دیوار، کیشورو، و کسی که ایکور را تکمیل کرد، فراهم‌کنندۀ اور و اوروک، کسی که درستی آیین‌های اریدو را تضمین می‌کند، سازندۀ معبد آن و اینانا، کسی که درستی هدایای ساتوکو (کمک هزینۀ غذایی) خدایان بزرگ را تضمین می‌کند.[۱۸]

— زندگینامۀ کوریگالزو، منشور BM 108982 و استوانۀ NBC 2503

او « آنو، پدر خدایان بزرگ، را در پناهگاه والای خود ساکن کرد»، که به نظر می‌رسد به احیای آیین آنو اشاره دارد. این متن فاقد ویژگی‌های زبانی و ویژگی‌های خطی است که باعث می‌شود تصور شود کپی واقعی از یک کتیبه باستانی است و احتمالاً در اواخر دوران بابلی برای افزایش اعتبار آیین ایشتار ایجاد شده است. هنوز نمی‌توان میزان حفظ سنت از وقایع واقعی سلطنت کوریگالزو را تعیین کرد.[۱۸][۱۹]

منابع دیگر

نام کوریگالزو در یک کتیبۀ هیروگلیف بر روی یک مهر استوانه‌ای کارنلی که در مقبره‌ای در متسامور در درۀ آرارات ارمنستان یافت شده، ذکر شده است و گواهی بر میزان نفوذ کاسی‌ها در دوران سلطنت او است. متسامور یک مرکز مهم هوری برای آهنگری فلز بود. [۲۰]

یک مُهر با عنوان nur-[d]-x، پسر کوریگالزو، حک شده است و عنوان NU.ÈŠ [d]en.líl، نیشاکو-کاهن را دارد که با دیگران، از جمله سه فرماندار نیپور و دیگر شاهزادگان، به اشتراک گذاشته می‌شود. او به فردی با این عنوان در یک مخروط تقدیمی معروف به کودورو (زمین اهدایی انلیل-بانی) پاداش داد. معنای دقیق این عنوان و هویت کوریگالزو، اول یا دوم، نامشخص است. [۲۱]

کتیبه‌ها

  1. ↑ سالنامۀ P (ABC ۲۲)، لوح BM ۹۲۷۰۱، ستون ۳، سطرهای ۱۰ تا ۱۹.
  2. ↑ لوح EA 1، «فرعون به پادشاه بابل شکایت می‌کند»، BM 029784 در موزۀ بریتانیا، CDLI، ORACC خط ۶۲، «در مورد سخنان پدرم، شما نوشتید...»
  3. ↑ لوح EA 11، «اسکورت مناسب برای یک شاهزاده خانم نامزد شده»، VAT 151 در Vorderasiatisches Museum Berlin, CDLI, ORACC Transliteration خط‌های ۱۹ تا ۲۰.
  4. ↑ لوح EA 9، «وفاداری‌های باستانی، درخواست‌های جدید»، BM 29785 در موزه بریتانیا، لندن، CDLI, ORACC Transliteration خط‌های ۱۹ تا ۳۰.
  5. ↑ لوح VAT 17020, “نامۀ برلین”, CDLI
  6. ↑ منشور BM 108982 در موزۀ بریتانیا, CDLI.
  7. ↑ استوانۀ NBC 2503 در James B. Nies Collection, دانشگاه ییل, CDLI.

منابع

  1. 1 2 Brinkman, J. A. (1976). Materials for the Study of Kassite History (PDF). Vol. I. Oriental Institute of the University of Chicago. pp. 205–246.
  2. ↑ Pinches, Theophilus G. (Jan 1917). "The Language of the Kassites". Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland. 49 (1). Cambridge University Press: 106.
  3. ↑ Vallat, F. (2000). "L'hommage de l'élamite Untash-Napirisha au Cassite Burnaburiash". Akkadica (114–115): 109–117.
  4. ↑ چاوالاس, مارک دبلیو (۲۱ ژوئیه ۲۰۰۶). "کتیبه کوریگالزوی اول". In ون کوپن, فرانس (ed.). خاور نزدیک باستان: منابع تاریخی در ترجمه. وایلی. pp. ۱۴۰–۱۴۱. ISBN 9780631235811.
  5. ↑ Chavalas, Mark W. (July 21, 2006). "Inscription of Kurigalzu I". In van Koppen, Frans (ed.). Ancient Near East: Historical Sources in Translation. Wiley. pp. 140–141.
  6. ↑ Schulman, Alan R. (July 1979). "Diplomatic Marriage in the Egyptian New Kingdom". Journal of Near Eastern Studies. 38 (3). University of Chicago Press: 183–184.
  7. ↑ Leonhard Sassmannshausen (2004). "Babylonian chronology of the second half of the second millennium BC". In Hermann Hunger; Regine Pruzsinszky (eds.). Mesopotamian Dark Age Revisited. Vienna. pp. 61–70.
  8. ↑ Canby, Jeanny Vorys (2001). The Ur-Nammu Stela. Philadelphia: University of Pennsylvania Museum of Archeology and Anthropology. p. 6.
  9. ↑ Georges Roux (1996). "The Kassite Period 1500 – 700 BC". In Sigfried J. de Laet, Ahmad Hasan Dani (ed.). History of Humanity: From the third millennium to the seventh century B.C. Routledge. p. 484.
  10. ↑ T Clayden (1996). "Kurigalzu I and the restoration of Babylon". Iraq. 58. British Institute for the Study of Iraq: 109–121.
  11. ↑ Jane McIntosh (2005). Ancient Mesopotamia: new perspectives. ABC-CLIO, Inc. p. 91.
  12. ↑ Piotr Bienkowski, Alan Ralph Millard, ed. (2000). Dictionary of the ancient Near East. British Museum. pp. 22–23.
  13. ↑ ویسل دونباز (۱۹۸۷). «دو سند از مجموعه‌های متنوع استانبول». در مارتا ای. موریسون؛ دیوید آی. اوون. 13 [مطالعات و کاوش‌های عمومی در نوزی ۹/۱]. آیزنبراونز. ص. ۷۳.
  14. ↑ Università di Torino, Centro scavi di Torino per il medio oriente e l'Asia (1993). "Mesopotamia". 28. Giappichelli: 42. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (help)
  15. ↑ Kramer, S. N.; Baqir, T.; and Levy, S. J., "Fragments of a Diorite Statue of Kurigalzu in the Iraq Museum.", Sumer, vol. 4, pp. 1–38, 1948
  16. ↑ بایگانی‌شده در ۲۰۲۲-۱۱-۰۶ توسط Wayback Machine Niek Veldhuis, "Kurigalzu's Statue Inscription", Journal of Cuneiform Studies, vol. 60, pp. 25-52, 2008
  17. ↑ Plates 6 and 7 show a sketch of the obverse and reverse of this prism.
  18. 1 2 Longman, Tremper (July 1, 1990). Fictional Akkadian Autobiography: A Generic and Comparative Study. Eisenbrauns. pp. 88–91, 224–225. ISBN 0-931464-41-2.
  19. ↑ Susanne Paulus. “Fraud, Forgery, and Fiction: Is There Still Hope for Agum-Kakrime?” Journal of Cuneiform Studies, vol. 70, 2018, pp. 115–66
  20. ↑ E. V. KhanzadIan and B. B. Piotrovskii (Spring 1992). "A Cylinder Seal with Ancient Egyptian Hieroglyphic Inscription from the Metsamor Gravesite". Anthropology & Archeology of Eurasia. 30 (4): 67–74
  21. ↑ J. A. Brinkman (Apr–Jun 2004). "Review: Administration and Society in Kassite Babylonia, Reviewed work(s): Beiträge zur Verwaltung und Gesellschaft Babyloniens in der Kassitenzeit by Leonhard Sassmannshausen". Journal of the American Oriental Society. 124 (2): 283–30
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.