کتیبه سلوان

کتیبهٔ سلوان (عبری: כתובת השילוח‎‎، معروف به KAI 189)، کتیبه‌ای به زبان عبری باستان است که درون تونل سلوان کشف شده است. این تونل، آب چشمهٔ جیحون را به‌سوی حوض سلوان، واقع در شهر داوود در محلهٔ سلوانِ اورشلیم شرقی، هدایت می‌کرد. این کتیبه، فرایند ساخت تونل را توصیف می‌کند و بر پایهٔ سبک نگارش، قدمت آن به قرن هشتم پیش از میلاد مسیح بازمی‌گردد.[۱] کتیبهٔ سلوان از این جهت اهمیت ویژه‌ای دارد که تنها کتیبهٔ شناخته‌شده از دوران اسرائیل و یهودای باستان است که به یک پروژهٔ ساختمانی عمومی اشاره می‌کند؛ در حالی‌که کتیبه‌هایی از این دست در باستان‌شناسی مصر و بین‌النهرین بسیار رایج بوده‌اند.[۱]

این کتیبه یکی از کهن‌ترین اسناد شناخته‌شده از نوع خود است که به زبان عبری و با استفاده از الفبای نیاعبری[۲][۳][۴] – گونه‌ای منطقه‌ای از الفبای فنیقی – نگاشته شده است. کتیبهٔ سلوان در حال حاضر بخشی از مجموعه‌های موزهٔ باستان‌شناسی استانبول به‌شمار می‌آید.

تاریخچه

کشف

تونل سلوان در سال ۱۸۳۸ میلادی توسط ادوارد رابینسون کشف شد.[۵] هرچند این تونل در طول قرن نوزدهم به‌دست رابینسون، چارلز ویلسون و چارلز وارن به‌طور گسترده مورد بررسی و کاوش قرار گرفت، اما هیچ‌یک از آنان موفق به کشف کتیبهٔ سلوان نشدند. احتمال می‌رود علت این امر، انباشت رسوبات معدنی بر روی دیواره‌های تونل بوده باشد که سبب شده بود کتیبه به‌سختی قابل مشاهده باشد.

در سال ۱۸۸۰ میلادی، شاگرد ۱۶ سالهٔ کنراد شیک، رئیس مؤسسهٔ آموزش حرفه‌ای انجمن لندن برای ترویج مسیحیت در میان یهودیان، هنگام کاوش در تونل، موفق به کشف این کتیبه شد.

کتیبه در صخره‌ای در ضلع شرقی تونل و در فاصلهٔ حدود ۱۹ فوت داخل تونل از استخر سلوان حک شده بود. شیک در اولین انتشار خود با عنوان «کتیبهٔ فنیقی در حوض سلوان» این یافته را شرح داد.[۶]

… یکی از شاگردانم هنگام پایین رفتن از ضلع جنوبی تونل، پایش به تکه‌های شکستهٔ سنگ برخورد کرد و به داخل آب افتاد. وقتی به سطح آب بازگشت، متوجه علائمی شبیه حروف حک‌شده روی دیوارهٔ سنگ شد. من سپس با وسایل لازم برای بررسی کشف او به محل شدم.

پس از مدتی، هنگامی که هوراتیو اسپافورد شاگرد را به فرزندی پذیرفت، هویت او مشخص شد و او به عنوان جیکوب الیاهو شناخته شد، که بعدها نام خانوادگی اسپافورد را اختیار کرد.[۷] هفتاد سال بعد، در سال ۱۹۵۰ میلادی، برتا اسپافورد وستر، خواهرخواندهٔ الیاهو، داستان کشف کتیبه را بازگو کرد؛ داستانی که یک سال پیش از ورود او به شهر رخ داده بود.[۸]

جیکوب، فردی با هوش بالاتر از حد متوسط و استعداد برجسته در زبان‌ها بود. او پنج زبان را روان صحبت می‌کرد و با چند زبان دیگر نیز آشنایی نسبی داشت. علاقهٔ او به باستان‌شناسی باعث شد که سال پیش از ورود ما به اورشلیم، کتیبهٔ سلوان را کشف کند… تخیل جیکوب با آشنایی او با تونل زیرزمینی در تپهٔ اوفال، که توسط پادشاه حزقیا برای هدایت آب به داخل شهر حفر شده بود، برانگیخته شد. شایعات محلی حاکی بود که این تونل توسط اژدها یا جن تسخیر شده است، با این حال، جیکوب مصمم شد تونل را کشف کند… در حین حرکت در تونل و یافتن مسیر، او ناگهان متوجه شد که مکان اسکنه‌ها تغییر کرده و اکنون از چپ به راست رفته‌اند. این امر نشان می‌داد که او دقیقاً در همان نقطه‌ای قرار دارد که کارگران پادشاه در زیر شهر با یکدیگر ملاقات کرده بودند. جیکوب با دقت کامل تمام دیوارها را لمس کرد و مطمئن شد که انگشتانش کتیبه‌ای حک‌شده در سنگ را تشخیص داده‌اند.

خارج‌سازی

یک کپی از کتیبه، در محل اصلی خود در داخل تونل حزقیا، ۲۰۱۰

در ژوئیهٔ ۱۸۹۰ میلادی، یکی از ساکنان اورشلیم کتیبه را از دیوار تونل جدا کرد. در جریان این عملیات، کتیبه به شش یا هفت قطعه تقسیم شد و چندین حرف در نقاط شکست آسیب دیدند.[۹][۱۰][۱۱][۱۲]

دولت عثمانی در اورشلیم، به فرمان ابراهیم حقی پاشا، متصرف اورشلیم، تا پایان همان سال از اتفاقات رخ‌داده مطلع نشد، تا اینکه مدیر موزهٔ استانبول آنها را آگاه ساخت. بر اساس قانون عثمانی، دولت مالک تمام بناها و آثار باستانی یافت‌شده در قلمرو امپراتوری بود، از این رو، جستجویی برای یافتن کتیبه آغاز شد. در طول سال ۱۸۹۱ میلادی، هم نسخهٔ اصلی و هم نسخهٔ جعلی کتیبه به ابراهیم حقی پاشا تحویل داده شد. متصرف کتیبه را در سراج اورشلیم به نمایش گذاشت و جمعیت زیادی از آن بازدید کردند. سپس، کتیبه به استانبول منتقل شد.[۱۳]

در سال ۱۸۸۱، هرمان گوته قالب‌هایی از کتیبه در محل اصلی آن تهیه کرد. یکی از این قالب‌ها نزد پرورشگاه اشنلر نگهداری می‌شد، قالب دوم در حین حمل و نقل به آلمان شکست و قالب سوم نزد انجمن آلمانی اکتشاف فلسطین (DVEP) محفوظ باقی ماند.[۱۴]

ادعاهای بیشتر

در سال ۲۰۲۲ میلادی، توجه گسترده‌ای از سوی رسانه‌ها به اعلامیه‌ای از سوی گرشون جلیل، استاد بازنشسته و جنجالی تاریخ یهود، معطوف شد. وی اعلام کرد که همراه با الی شوکرون، باستان‌شناس، عکس‌های باکیفیتی از کتیبه را بررسی کرده و خطوط متنی بیشتری روی آن و همچنین در تونل زیر کتیبه – جایی که کتیبه برداشته شده بود – یافته‌اند.[۱۵] این اعلامیه باعث شد تا جمعی از دانشگاهیان اسرائیلی نامه‌ای سرگشاده منتشر کنند و از اعلام یافته‌ها به رسانه‌ها بدون انتشار علمی مناسب، بررسی دقیق در مجلهٔ تخصصی یا حتی در اختیار قرار دادن عکس‌ها برای سایر محققان، انتقاد کنند.[۱۶]

گزارش کتاب مقدس

شهر باستانی اورشلیم که بر فراز تپه‌ای بلند قرار داشت، به‌طور طبیعی از تقریباً همه جهات قابل دفاع بود. با این حال، منبع اصلی آب شیرین شهر، چشمهٔ جیحون، در کنار صخره‌ای مشرف به درهٔ کیدرون واقع شده بود. بر اساس گزارش کتاب مقدس، حزقیای پادشاه، از ترس محاصرهٔ شهر توسط آشوریان، مسیر آب چشمه را به بیرون شهر مسدود کرد و آن را از طریق کانالی به داخل حوض سلوان هدایت نمود.

  • دوم پادشاهان ۲۰، ۲۰: «و بقیهٔ وقایع حزقیا و همهٔ کارهای عظیم او، و اینکه چگونه قنات و حوض را ساخت و آب را به شهر آورد، همه در کتاب تواریخ ایام پادشاهان یهودا مکتوب است».
  • دوم تواریخ ۳۲، ۳–۴: «و او با سرداران و دلاوران خود مشورت کرد تا آب چشمه‌هایی که بیرون شهر بودند را ببندند و آنها به او کمک کردند. جمعیت زیادی گرد آمدند و تمام چشمه‌ها و نهرهایی که در میان سرزمین جاری بود را بستند و گفتند که چرا باید پادشاهان آشور بیایند و آب زیادی بیابند؟»

ترجمه

یک نسخه از کتیبه، به همراه ترجمه انگلیسی

از آنجا که کتیبه در ابتدا به دلیل انباشت رسوبات قابل خواندن نبود، پروفسور آرچیبالد سیس اولین کسی بود که یک خوانش آزمایشی انجام داد. پس از آن، متن با محلول اسیدی تمیز شد تا خوانایی آن افزایش یابد.

کتیبه شامل شش سطر است که سطر اول آسیب دیده و کلمات با نقطه از یکدیگر جدا شده‌اند. تنها کلمه‌ای که ترجمهٔ آن مشکوک است، کلمهٔ zadah در سطر سوم است؛ تصور می‌شود که حرف عبری zayn در اینجا به اشتباه با tzadi جایگزین شده باشد، که معنای آن «کنار آن» است.

در این متن آمده است:

به تونل بنگر… این تونل است. در حالی که سنگ‌تراشان تبر را بالا می‌بردند، یکی به سوی همسایه‌اش، و در حالی که سه ذراع باقی مانده بود تا بریده شود، صدای یک نفر شنیده می‌شد که به همسایه‌اش فریاد می‌زد، زیرا تنها انحرافی در سطح سنگ وجود داشت، در راست و چپ. و در روزی که تونل حفر می‌شد، سنگ‌تراشان هر یک در مقابل همسایه‌اش، تبر به تبر، و آب از منبع به استخر برای فاصله‌ای به طول ۱۲۰۰ ذراع جریان یافت. اکنون ارتفاع بالای سر سنگ‌تراشان ۱۰۰ ذراع بود.[۱۷]

کتیبهٔ سلوان ساخت تونل را ثبت می‌کند؛ بر اساس متن، کار از هر دو انتهای تونل به‌طور همزمان آغاز شده و تا زمانی که سنگ‌تراشان در وسط به هم رسیدند، ادامه داشته است. با این حال، واقعیت تونل کاملاً با روایت ایده‌آل متن مطابقت ندارد: در جایی که دو طرف به هم می‌رسند، یک اتصال قائم‌الزاویه ناگهانی وجود دارد و مرکزها در یک راستا قرار نگرفته‌اند.

یکی از نظریه‌ها بر این است که مهندسان حزقیا برای هدایت تونل‌سازان، بر صدای آکوستیک تکیه کرده‌اند؛ این فرض با استفاده صریح از این تکنیک در کتیبهٔ سلوان مورد پشتیبانی قرار می‌گیرد.

جملهٔ پایانی کتیبه، که اغلب نادیده گرفته می‌شود، شواهد بیشتری ارائه می‌دهد:

«و ارتفاع سنگ بالای سر کارگران ۱۰۰ ذراع بود.»

این جمله نشان می‌دهد که مهندسان در طول مسیر تونل، از فاصله تا سطح بالای تونل کاملاً آگاه بوده‌اند و کنترل دقیقی بر ارتفاع تونل در نقاط مختلف داشته‌اند.[۱۸]

بازتولید، با کمک رنگ‌آمیزی برای افزایش خوانایی

اگرچه این کتیبه به‌طور سنتی به عنوان کتیبهٔ یادبود شناخته می‌شود، یک باستان‌شناس اظهار کرده است که ممکن است هدف از آن ثبت یک ودیعه نذری بوده باشد.[۱۹]

بازگرداندن کتیبه

کتیبه و ویترین آن در موزهٔ باستان‌شناسی استانبول، ۲۰۱۴

این کتیبه در موزهٔ باستان‌شناسی استانبول به نمایش گذاشته شده و یکی از سه کتیبهٔ باستانی از این منطقه است که توسط این موزه نگهداری می‌شود؛ دو کتیبهٔ دیگر عبارت‌اند از تقویم گزر و کتیبهٔ هشدار معبد.[۲۰] همچنین، یک ماکت از این کتیبه در موزهٔ اسرائیل در اورشلیم به نمایش گذاشته شده است.[۲۱]

ترکیه درخواست اسرائیل برای ارسال کتیبهٔ سلوان و سایر آثار باستانی کشف‌شده در فلسطین عثمانی و انتقال آن‌ها به خاک ترکیه را رد کرده است.[۲۲] بر اساس نظر محققان، این کتیبه برای ترکیه اهمیت چندانی ندارد و اگر هم داشته باشد، شواهد نشان می‌دهد که تاکنون در گالری عمومی موزهٔ باستان‌شناسی استانبول به نمایش گذاشته نشده است.[۲۲][۲۳] هرشل شنکس، بنیان‌گذار نشریهٔ بررسی باستان‌شناسی کتاب مقدس، نوشته است که با توجه به تلاش‌های ترکیه برای بازگرداندن کتیبهٔ سلوان، این کشور باید پذیرای بازگرداندن آن به اسرائیل باشد.[۲۰][۲۳] همچنین، برخی محققان پرسیده‌اند که آیا ترکیه می‌تواند درخواست بازگرداندن اشیاء خود را داشته باشد در حالی که موزه‌های این کشور از بازگرداندن آثار باستانی گرفته‌شده از مستعمرات پیشین خودداری می‌کنند.[۲۴]

در سپتامبر ۱۹۹۸، بنیامین نتانیاهو از مسعود ییلماز، نخست‌وزیر وقت ترکیه، درخواست کرد که کتیبهٔ سلوان بازگردانده شود و در عوض، به ترکیه پیشنهاد داد که «به موزه‌های [اسرائیل] برود و تمام یافته‌های دورهٔ عثمانی را که می‌خواهد، انتخاب کند». این پیشنهاد توسط ترکیه رد شد.[۲۲]

در سال ۲۰۰۷ میلادی، آوری لوپولیانسکی، شهردار اورشلیم، با نامیک تان، سفیر ترکیه در اسرائیل، دیدار کرد و درخواست نمود که این کتیبه به عنوان «نشانه‌ای از حسن نیت» به اورشلیم بازگردانده شود.[۲۵] ترکیه این درخواست را رد کرد و اعلام نمود که کتیبهٔ سلوان متعلق به امپراتوری عثمانی است و بنابراین دارایی فرهنگی جمهوری ترکیه محسوب می‌شود. عبدالله گل، رئیس‌جمهور وقت ترکیه، گفته بود که ترکیه ترتیب نمایش کوتاه‌مدت این کتیبه در اورشلیم را خواهد داد، اما این اقدام هرگز عملی نشد، زیرا تنش‌ها میان دو کشور در پی محاصرهٔ نوار غزه توسط اسرائیل افزایش یافته بود.[۲۲][۲۶]

در سال ۲۰۱۷ میلادی، میری رگو، وزیر فرهنگ اسرائیل، پیشنهاد دیگری برای بازگرداندن این کتیبه ارائه داد و احتمالاً به شوخی اشاره کرد که اسرائیل می‌تواند در ازای این کتیبه، دو فیل برای باغ‌وحش غازی عینتاب فراهم کند.[۲۷]

در مارس ۲۰۲۲ میلادی، پس از سفر اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، به آنکارا، رسانه‌های اسرائیلی گزارش دادند که ترکیه موافقت کرده است کتیبهٔ سلوان به اورشلیم بازگردانده شود.[۲۸] با این حال، رسانه‌های ترکیه اعلام کردند که دولت ترکیه این موضوع را رد کرده است، زیرا این کتیبه در اورشلیم شرقی، بخشی از سرزمین‌های فلسطینی، کشف شده است. بر این اساس، بازگرداندن آن به اسرائیل، که از نظر ترکیه یک کشور ثالث محسوب می‌شود، غیرممکن است.[۲۹]

جستارهای وابسته

منابع

  1. 1 2 (Lemche 1998، ص. 47); quote: "A good case can be made on the basis of the paleography to date the inscription in the Iron Age. The inscription itself, on the other hand, does not tell us this. It is only a secondary source, which in this case may be right but which can also be wrong, because nobody can really say on the basis of this anonymous inscription whether it was Hezekiah or some other Judean king from the eighth or seventh century who constructed the tunnel. As it stands, it is the only clear example of an inscription from either Israel or Judah commemorating a public construction work. As such it is a poor companion to similar inscriptions not least from Egypt and Mesopotamia."
  2. ↑ "Siloam Inscription". Jewish Encyclopedia. 1906.
  3. ↑ "THE ANCIENT HEBREW INSCRIPTION OF SILOAM". 1888.
  4. ↑ Rendsburg, Gary; Schniedewind, William (2010). "The Siloam Tunnel Inscription: Historical and Linguistic Perspectives". Israel Exploration Journal. Retrieved 2015-05-02.
  5. ↑ Amihai Mazar, Archaeology of the Land of the Bible [1990] 484
  6. ↑ "Quarterly Statement - Palestine Exploration Fund". 1869.
  7. ↑ Jerusalem. The Biography, Simon Sebag Montefiore, page 42, Weidenfeld & Nicolson, 2011, شابک ‎۹۷۸۰۲۹۷۸۵۲۶۵۰.
  8. ↑ Vester, Bertha Spafford (1950). Our Jerusalem: an American family in the Holy city, 1881-1949. Doubleday. pp. 90–91. ISBN 0-405-10296-8.
  9. ↑ Guthe (1890). Quote: "Im Juli des Jahres 1890 hat ein angesehener Einwohner Jerusalems die Siloah-Inschrift durch einige Fellachen von Silwān aus der Wand des Felsentunnels... Bei dieser Arbeit ist der Stein leider in sechs bis sieben Stücke zersprungen, von denen eines grossen Umfang hat, fünf bis sechs dagegen kleineren Umfangs sind. Es ist wohl die ganze beschriebene Fläche herausgemeisselt worden, auch der Theil links vor der grossen, aus den Abbildungen ersichtlichen Spalte; jedoch sind mehrere Buchstaben an den Bruchstellen verletzt worden, wenn auch nicht wesentlich, wie man mir schreibt." ["In July, 1890, a distinguished resident of Jerusalem had the Siloam inscription extracted from the wall of the rock-cut tunnel by some fellaheen from Silwan... Unfortunately, during this procedure, the stone broke into six or seven pieces, one of which is large in size, however five or six are rather small. The entire inscribed area has apparently been chiseled out, including the part to the left of the large rock cleft visible in the illustrations; however, several letters have been damaged by the cracks, though not significantly, I am told."]
  10. ↑ "Queries and Comments: Who Chiseled Out the Siloam Inscription? Biblical Archaeology Review (10:5), Sep/Oct 1984". June 23, 2008.
  11. ↑ The Jewish Encyclopedia (1906) states: "The inscription was broken in an attempt made to steal it; but the fragments are now in the museum at Constantinople; and from casts that have been taken, copies of which are in Paris, London, and Berlin, it has been possible to gain an exact idea of its arrangement and to decipher it almost entirely."
  12. ↑ Lawson Stone, What Goes Around: The Siloam Tunnel Inscription, 20 August 2014, accessed 6 April 2018
  13. ↑ Guthe (1890). Quote: "Die türkische Regierung in Jerusalem merkte nichts von dem, was vorgegangen war. Anfang Oktober scheint dort die Sache überhaupt noch wenig bekannt gewesen zu sein. Gege Ende des Jahres wurde aber die Lokalregierung durch den Direktor des türkischen Museums in Konstantinopel auf das Verschwinden des Inschriftsteines aus dem Kanal aufmerksam gemacht. Nach türkischem Gesetz ist nämlich die Regierung Eigenthümerin aller innerhalb des Reiches gefundenen alten Denkmäler. Die 1880 entdeckte Siloah-Inschrift war daher gesetzlich Eigenthum der Regierung, und diese in ihrem vollen Rechte, wenn sie auf die Entwender der Inschrift fahndete... Neuerdings haben jedoch die Untersuchungen der türkischen Regierung zum Ziele geführt. Sowohl der echte als auch der gefälschte Stein ist dem Mutesarrif von Jerusalem, Ibrahim Haddschī Pascha, übergeben worden. Viele Reisende haben beide Steine im Serāj in Augenschein genommen, bis des allzugrossen Zudrangs wegen die Erlaubniss dazu versagt wurde. Nach den letzten Nachrichten waren die Steine bereits in eine Kiste verpackt, um nach Konstantinopel gesandt zu werden. Die Schuld wird auf einen Fellachen aus Silwān geschoben; er soll mit einem halben Jahr Zuchthaus bestraft werden." ["The Turkish government in Jerusalem didn't notice any of what had happened. Altogether, at the beginning of October little of it seems to have become known there. Toward the end of the year, the local government officials were made aware of the disappearance of the stone bearing the inscription by the director of the Turkish museum in Constantinople. According to Turkish law, the government is the owner of all ancient monuments [antiquities] discovered within the Empire. The Siloah Inscription, discovered in 1880, was therefore government property, which made it fully entitled to search for the person who had removed the inscription... However, the official Turkish government investigation have recently led them to their goal. The authentic stone, as well as the fake one, have been handed over to the Mutesarrif of Jerusalem, Ibrahim Hajjī Pasha. Many travellers have examined both stones in the Serail, until admission was rescinded due to the all-too-great commotion. According to the latest news, both stones have already been packed into a case in order to be sent to Constantinople. A fellah from Silwan has been made responsible [scapegoated]; he is allegedly going to serve a half-year prison sentence as punishment."]
  14. ↑ Guthe (1890). Quote: "Es ist sehr zu bedauern, dass das alte Denkmal durch ein so rohes, ungeschicktes Verfahren zerstört worden ist. Die sorgfältigen Gypsabgüsse, die ich 1881 habe anfertigen lassen, haben dadurch einen höheren Werth erhalten, da sie jetzt allein ein getreues und vollständiges Bild der Inschrift vor ihrer Zerstörung darbieten. Von den beiden ersten, die ich vor der Reinigung der Inschrift anfertigen liess, befindet sich einer im Besitz des Herrn Schneller (Syrisches Waisenhaus) in Jerusalem; der zweite ist während des Transportes nach Deutschland zerbrochen. Ein dritter, der ebenso wie jene die ganze geglättete Fläche der Felswand, auch den nicht mit Schriftzeichen versehenen Theil derselben darstellt und nach der Reinigung der Inschrift angefertigt wurde, ist Eigenthum des Deutschen Vereins zur Erforschung Palästinas und wird gegenwärtig auf der hiesigen Universitätsbibliothek aufbewahrt." ["It is very regrettable that the antiquity should have been destroyed by such a crude and clumsy procedure. The carefully made plaster casts, which I had commissioned in 1881, have now acquired a higher value, since they are now the only faithful and complete reproduction of the inscription as it was before its destruction. Of the first two of those I commissioned before the inscription was cleaned, one is now the property of Mr Schneller (Syrian Orphanage) in Jerusalem; the second went to pieces while being transported to Germany. A third, which represents, much like the other ones, the entire smoothed surface of the rock wall, including the non-inscribed areas, which has been taken after the inscription was cleansed, is the property of the German Society for the Exploration of Palestine and is currently being kept here at the university library."]
  15. ↑ Judy Siegel-Itzkovich (Dec 16, 2022). "Was proof of biblical kings of Israel, Judah deciphered on Jerusalem rock inscriptions?". Jerusalem Post.
  16. ↑ Amanda Borschel-Dan (Dec 26, 2022). "Bible scholar's sensational Hezekiah inscription claims prompt researchers' outcry". The Times of Israel.
  17. ↑ Barkay, Gabriel (1980). "The Tunnel (הנקבה)". In Chaim Rubenstein (ed.). Israel Guide – Jerusalem (A useful encyclopedia for the knowledge of the country) (به عبری). Vol. 10. Jerusalem, Israel: Keter Publishing House, in affiliation with the Israel Ministry of Defence. p. 170. OCLC 745203905.
  18. ↑ Shanks, Hershel (2008). "Sound Proof". Biblical Archaeology Society. Archived from the original on 2011-06-05. Retrieved 2008-09-05.
  19. ↑ R.I. Altman, "Some Notes on Inscriptional Genres and the Siloam Tunnel Inscription", Antiguo Oriente 5, 2007, pp.35–88.
  20. 1 2 Shanks, Hershel (August 24, 2015). "Please Return the Siloam Inscription to Jerusalem". The BAS Library.
  21. ↑ "The Siloam inscription (replica)". The Israel Museum, Jerusalem.
  22. 1 2 3 4 Zion, Ilan Ben (19 January 2017). "Despite detente, ancient Hebrew text 'proving' Jewish ties to Jerusalem set to stay in Istanbul". Times of Israel.
  23. 1 2 Shanks, Hershel (September 21, 2012). "First Person: Should Israel Return the Tablets of the Law to Egypt?". Biblical Archaeology Society.
  24. ↑ Maria Inês Teixeira. "Pasts Returned: Archaeological Heritage Repatriation Policy in Turkey and the Plans for a Future Nation" (PDF). Repositório do Iscte – Instituto Universitário de Lisboa.
  25. ↑ "J'lem mayor turns Turkey on tablet". The Jerusalem Post. July 13, 2007. Retrieved 2020-04-21.
  26. ↑ Peres, Gül'den tablet istedi
  27. ↑ Zion, Ilan Ben; staff, T. O. I. "Minister offers Turkish mayor elephants for ancient Hebrew inscription". Times of Israel.
  28. ↑ Yerushalmi, Shalom; staff, T. O. I. "Israeli official: Turkey agrees to return ancient Hebrew inscription to Jerusalem". Times of Israel (به انگلیسی). Retrieved 2022-03-11.
  29. ↑ "Turkey denies return of inscription to Israel after Herzog visit". Daily Sabah. 2022-03-13. Retrieved 2022-03-13.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.