کارت سفید سوخت
کارت سفید سوخت به یک نوع کارت هوشمند سوخت نسبت داده میشود که امکان دسترسی ویژه یا نامحدود به بنزین را فراهم میکند. وجود چنین کارتی مورد اختلاف است؛ برخی کاربران و ناظران، آن را منطقی میدانند، در حالی که مقامهای رسمی وجود آن را بهطور کامل رد کردهاند.[۱][۲]
شایعات حاکی از آن است که کارت سفید سوخت، مشابه سیمکارت سفید، برای مقامات دولتی و برخی افراد نزدیک به نهادهای امنیتی در نظر گرفته شده است.[۱]
پیشینه
سامانهٔ هوشمند سوخت ایران، یک برنامه دولتی برای مدیریت مصرف سوخت و تخصیص سهمیه سوخت به هر وسیله نقلیه ای است. این کارت، به شماره شناسایی یکتای خودرو متصل میشود. این سامانه ابتدا در سال ۲۰۰۷، برای مقابله با قاچاق سوخت ایجاد شد و در سال ۱۳۹۸، با هدف مدیریت مصرف و کنترل منابع، مجدداً فعال شد. اجرای سهمیهبندی و افزایش قیمت سوخت در آبان ۱۳۹۸، موجب اعتراضات گستردهای در سراسر کشور شد و حساسیت عمومی نسبت به عدالت در توزیع سوخت را افزایش داد.[۳][۴][۵][۶]
ادعای وجود کارت سفید سوخت
برخی از کاربران و تحلیلگران باور دارند که «کارت سفید سوخت»، به گروهی از افراد یا نهادهای خاص، از جمله مقامات دولتی و نیز، به برخی از افراد نزدیک به نهادهای امنیتی تعلق دارد و امکان استفادهٔ نامحدود یا فراتر از سهمیهٔ معمول را فراهم میکند. انتشار خبر وجود حدود سه میلیون کارت سوخت فعال اضافه در کشور، در حالی که تعداد خودروهای ثبتشده، فقط در حدود ۲۲ میلیون دستگاه اعلام شده، موجی از پرسش و انتقاد را در شبکههای اجتماعی و بهویژه در ایکس (توییتر سابق) ایجاد کرده است. در برخی از موارد نیز، تصاویر یا پستهایی که ادعا میکنند که مربوط به این نوع کارتها هستند، در شبکههای اجتماعی وجود دارند. تحلیلگران اقتصادی هشدار دادهاند که وجود کارتهای اضافی، میتواند مسیر ویژهای برای رانت یا سوءاستفاده از سهمیههای بنزین ایجاد کند، بهویژه زمانی که این کارتها، در اختیار گروههای خاص و نهادهای دولتی قرار دارند. بسیاری از کاربران، «کارت سفید سوخت» را با «سیمکارت سفید» مقایسه کرده و به فساد و ریاکاری رژیم اشاره میکنند.[۷][۱]
تکذیب رسمی
در مقابل، مقامهای رسمی و منتقدان تأکید میکنند که هیچ کارتی با عنوان «کارت سفید سوخت» در سامانهٔ رسمی وجود ندارد و براساس اعلام شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی، صدور هیچ کارتی، بدون شناسه و بدون اتصال به شماره وسیله نقلیه مربوطه، از نظر فنی امکانپذیر نیست. تمامی کارتها در فرایند رسمی صدور ثبت شده و قابل رهگیری هستند و در حال حاضر، حدود ۳۱ میلیون کارت سوخت فعال در کشور وجود دارد که شامل خودروهای شخصی، موتورسیکلتها و وسایل نقلیهٔ دولتی میشود.[۸][۲][۹]
بازتاب در رسانهها و افکار عمومی
موضوع «کارت سفید سوخت»، گهگاه در رسانهها و شبکههای اجتماعی مطرح میشود، بهویژه هنگام افزایش قیمت سوخت، سهمیهبندی یا مباحث مربوط به فساد و نابرابری در تخصیص منابع یارانهای. بیشتر رسانههای اصلی، این موضوع را بازتاب شایعات میدانند و بر تکذیب رسمی تأکید میکنند.
برخی از فعالان اقتصادی و روزنامهنگاران، با اشاره به شواهد غیررسمی و اظهارات مربوط با «کارتهای سفید سوخت»، معتقدند که گمانهزنیها دربارهٔ وجود چنین کارتهایی، نمونهای از بیاعتمادی عمومی نسبت به شفافیت دولت و شکاف اطلاعاتی است، هرچند تاکنون مدارک مستقیمی برای اثبات وجود این کارتها ارائه نشده است.[۱]
جستارهای وابسته
پانویس
- 1 2 3 4 «شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی وجود «کارت سوخت سفید» را تکذیب کرد». ایران اینترنشنال. دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۲-۱۰.
- 1 2 «شایعه کارتهای سوخت سفید تکذیب شد». خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. ۲۰۲۵-۱۱-۳۰. دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۲-۱۰.
- ↑ «هزینه اجرای کارت هوشمند سوخت به 70 میلیارد تومان افزایش یافت». خبرگزاری مهر | اخبار ایران و جهان | Mehr News Agency. ۲۰۰۷-۰۴-۲۰. دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۲-۱۰.
- ↑ «"کارت سوخت" چون طرحی ایرانی است، کارایی ندارد؟ - تسنیم». خبرگزاری تسنیم | Tasnim. دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۲-۱۰.
- ↑ Presstv (2019-08-12). "Iran restores use of smart cards for fuel delivery". PressTV (به انگلیسی). Retrieved 2025-12-10.
- ↑ «خیزش آبان ۱۳۹۸: چه رخ داد؟ چه زمینهای داشت؟ چشمانداز چیست؟». www.radiozamaneh.com. دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۲-۱۰.
- ↑ ایران، خرداد | Khordad | پایگاه خبری مستقل (۹ آذر ۱۴۰۴). «ماجرای «کارت سوخت سفید» پس از سیمکارت سفید / همهچیز برای خودیها سفیده؟». fa. دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۲-۱۰.
- ↑ «کارت سوخت سفید تکذیب شد».
- ↑ ایران، آسیانیوز. «تکذیب وجود "کارت سوخت سفید" توسط شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی». آسیانیوز ایران. دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۲-۱۰.