مردم دزفولی
 تصویر دانشآموزان دبستانی، دزفول، سال ۱۳۴۵ ه.خ | |
| کل جمعیت | |
|---|---|
| نامشخص [به جهت پراکندگی بسیار] | |
| مناطق با جمعیت چشمگیر | |
| دزفول، اهواز و مناطق اطراف در خوزستان | |
| زبانها | |
| گویش دزفولی، گویش بختیاری، زبان لری | |
| دین | |
| بهطور رسمی اسلام (شیعهٔ دوازدهامامی) | |
| قومیتهای وابسته | |
| شوشتری، بختیاری، لر |
مردم دزفولی یا دزفولیها، با فرهنگی پربار و زبانی خاص، سابقهای کهن و آداب و رسومی منحصر بهفرد، اهالی بومی شهر دزفول و سرزمینهای اطراف آن در استان خوزستان بوده و هستند که از دیرباز در کنار رود دز زیستهاند، و با وجود تغییرات فرهنگی و تاریخی و مهاجرتهای گسترده به خارج از دزفول، همچنان هویت خاص خود را حفظ کردهاند. بسیاری از شهروندان اهوازی، ریشهای دزفولی دارند.[۱][۲]
ریشه و پیشینه
سرزمین دزفول، پیشینهای کهن دارد و از دوران ایلامیها (حدود ۳۰۰۰ سال پیش از میلادمسیح) قابل سکونت بوده است. بعدها آشوریها، هخامنشیان، و ساسانیان در این منطقه نفوذ کردند. در دوره ساسانی، اسیرهای رومی به دستور شاپور یکم برای ساخت پل تاریخی دزفول به این شهر آورده شدند.[۳][۲]
در دورههای بعد، قومهایی همچون عربها، مغولها، گرجیها و ترکها نیز به ترکیب قومی مردم دزفول افزوده شدند.[۱]
زبان
گویش بومی مردم دزفول، گویش دزفولی است که از شاخههای فارسی برشمرده میشود و ویژگیهایی متمایز از فارسی معیار دارد. این گویش دارای دو لهجهٔ اصلی به نامهای حیدرخانهای و صحرابدری است. همچنین برخی از مردم، به لری بختیاری و لری خرمآبادی نیز صحبت میکنند.[۳][۲]
دین
بیشتر مردم دزفول، پیرو اسلام شیعه هستند. در گذشته اقلیتهایی از پیروان دین صابئی و یهودیان نیز جزو شهروندان دزفولی بوده اند.[۲][۱]
فرهنگ و آداب و رسوم
مردم دزفول دارای آداب و رسوم غنی و کهنی هستند که در بسیاری از جشنها، سوگواریها و آیینهای محلی نمود دارد. برخی از رسوم برجسته عبارتند از:[۱][۳]
- چهارشنبهسوری با آتشبازی سنتی
- جشن جمعه آخر ذیحجه با پایکوبی و موسیقی
- بیرقزنان در شب عید قربان برای تجلیل از حجاج
- دسترِزون (مراسم حنابندان پیش از عروسی)
- چوببازی در آیینهای محرم
موسیقی
موسیقی دزفولی یکی از کهنترین شکلهای موسیقی محلی ایران است. این موسیقی شامل ۲۴ مقام مختلف است که شامل مقامهای مذهبی، آیینی، عاشقانه و رزمی میشود. موسیقی محلی دزفول، همپوشانی نزدیکی با موسیقی شوشتری دارد.[۳]
معماری و میراث فرهنگی
دزفول دارای بافت تاریخی آجری و معماری سنتی چشمگیری است. از آثار تاریخی مهم میتوان به موارد زیر اشاره کرد:[۱]
- پل قدیم دزفول (ساسانی–رومی)
- مسجد جامع دزفول (سده ۳ یا ۴ هجری)
- خانه تیزنو
- حمام کرناسیان
غذاهای سنتی
خوراکهای سنتی دزفول شامل غذاهایی چون شوربا، حریسه، باقلهتُوَحه، شلی ارده، حَمیس توله، عُمر پیاز، قلیه و برونی هستند.
صنایع دستی
صنایع دستی مردم دزفول شامل فرش کپوبافی، قلمزنی، نیسازی، ورشوسازی و خراطی است. این هنرها با استفاده از چوب، فلز و الیاف طبیعی تولید میشوند.[۲]
.jpg)
ویژگیهای اجتماعی
مردم دزفول به مهماننوازی، دینداری، مشارکت اجتماعی بالا و شجاعت شناخته میشوند. در دوران جنگ ایران و عراق، دزفول بهدلیل ایستادگی در برابر بمبارانها، به «شهر مقاومت» مشهور شد.[۱]