قهوه موج سوم

قهوه موج سوم حرکتی در بازاریابی و فرهنگ قهوه است که بر کیفیت بالا، منشأ مشخص و روش‌های هنرمندانهٔ برشته‌کاری تأکید دارد. در این رویکرد، دانه‌های قهوه معمولاً از مزارع منفرد یا مناطق خاص تهیه می‌شوند و به‌آرامی برشته می‌گردند تا ویژگی‌های طعمی منحصربه‌فرد هر محصول آشکار شود.[۱]

اگرچه این اصطلاح در سال ۱۹۹۹ ابداع شد،[۲] اما این جنبش ریشه در دههٔ ۱۹۷۰ دارد و از فعالیت برشته‌کارانی مانند جورج هاول الهام گرفته است.[۳][۴]

قهوه موج سوم
قهوه موج سوم کمکس
گونهنوشیدنی گرم
خاستگاه ایالات متحده آمریکا و ایران (رواج معاصر)
منطقه یا ناحیهجهانی، ایران
آغاز تولیددههٔ ۱۹۹۰ میلادی (اصطلاح)، اواخر دههٔ ۱۳۹۰ خورشیدی در ایران
رنگقهوه‌ای روشن تا متوسط
مزهطعم منحصربه‌فرد دانه‌های با منشأ مشخص؛ معمولاً با عطر و طعم طبیعی قهوه
مواد تشکیل‌دهندهدانه قهوه تخصصی، آب، گاهی شیر یا شکر بسته به سبک دم‌آوری
انواعاسپرسو، پور اوور، کمکس، آئروپرس، قهوه‌های تک‌مزرعه‌ای (Single-origin)
محصول مشابهقهوه موج اول، قهوه موج دوم، قهوه تخصصی، باریستا

تاریخچه

اصطلاح «قهوه موج سوم» به‌طور کلی به متخصص قهوه تریش روتگب نسبت داده می‌شود. او در مقاله‌ای در سال ۲۰۰۳ با الهام از موج سوم فمینیسم از این اصطلاح استفاده کرد.[۵][۶] با این حال، تیموتی جی. کسل (Timothy J. Castle)، نویسنده و کارگزار قهوه، پیش از آن در مقاله‌ای با عنوان «موج سوم قهوه» در مجلهٔ چای و قهوه آسیا (دسامبر ۱۹۹۹ / ژانویه ۲۰۰۰) این واژه را به‌کار برده بود.[۷]

نخستین اشاره به این اصطلاح در رسانه‌های جریان اصلی در سال ۲۰۰۵ و در شبکهٔ ان‌پی‌آر (رادیوی عمومی ملی ایالات متحده) صورت گرفت که برنامه‌ای دربارهٔ مسابقات باریستاها پخش کرد.[۸]

موج‌های قهوه

موج اول

در موج اول قهوه، مصرف‌کنندگان به‌طور کلی تفاوتی میان منشأ یا نوع قهوه قائل نبودند. قهوهٔ فوری، قهوه‌های کنسروشدهٔ فروشگاهی و قهوه‌های ارزان رستوران‌های بین‌راهی از نشانه‌های این دوره بودند. تمرکز اصلی موج اول بر قیمت پایین و طعم یکنواخت بود.

موج دوم

موج دوم با برندهایی چون قهوه و چای پیت در برکلی آغاز شد. این رویکرد بر منشأ دانه‌ها، برشته‌کاری تیره‌تر و تجربهٔ مصرف در کافه‌ها تأکید داشت. استارباکس نیز از همین جریان الهام گرفت و قهوه را از کالایی مصرفی به نوشیدنی فرهنگی و اجتماعی تبدیل کرد. در این دوره، نوشیدنی‌هایی مانند اسپرسو، کاپوچینو و لاته در سراسر جهان محبوب شدند و مصرف‌کنندگان با تفاوت طعم قهوه‌های تولیدشده در کشورهایی چون برزیل و کلمبیا آشنا شدند.

موج سوم

قهوه موج سوم واکنشی به صنعتی‌شدن قهوه در موج دوم بود و تلاش کرد تا قهوه را به سطح یک محصول هنری و کشاورزی با منشأ خاص بازگرداند. در این مرحله، باریستاها به‌عنوان حرفه‌ای‌های تخصصی شناخته شدند، و روش‌های دم‌آوری مانند پور اُور، کمکس و آئروپرس محبوبیت یافتند. قهوه موج سوم با مفهوم قهوه تخصصی (Specialty Coffee) ارتباط مستقیم دارد، که شامل دانه‌های ممتاز و برشته‌کاری دقیق برای استخراج طعم‌های منحصربه‌فرد است.[۹]

ویژگی‌ها

قهوه موج سوم بر چند اصل کلیدی استوار است:

  • شفافیت منبع – مصرف‌کننده بداند قهوه از کدام کشور، منطقه و مزرعه آمده است.
  • برشته‌کاری سبک و دقیق – برای حفظ ویژگی‌های طبیعی و عطری دانه.
  • روش‌های دستی دم‌آوری – تأکید بر فرآیند و مهارت باریستا.
  • پایداری و تجارت منصفانه – حمایت از کشاورزان و شیوه‌های زیست‌محیطی پایدار.

در ایران

در ایران، مفهوم قهوه موج سوم از اواخر دههٔ ۱۳۹۰ خورشیدی در شهرهای بزرگی مانند تهران، اصفهان و شیراز رواج یافت. کافه‌هایی با تمرکز بر دم‌آوری دستی، انتخاب دانه‌های خاص و آموزش فرهنگ قهوه تخصصی پدیدار شدند. این جریان با رشد علاقه‌مندان به قهوه تخصصی و برگزاری دوره‌های باریستا و جشنواره‌های قهوه در ایران همراه بوده‌است.

جستارهای وابسته

منابع

  1. Jonathan Gold (March 12, 2008). "La Mill: The Latest Buzz". LA Weekly. Archived from the original on December 19, 2008.
  2. "Trish Rothgeb coined 'third wave' — and is now looking toward coffee's future". Los Angeles Times (به انگلیسی). 2019-10-04. Archived from the original on January 29, 2021. Retrieved 2021-04-29.
  3. John J. Thompson, Jesus, Bread, and Chocolate: Crafting a Handmade Faith in a Mass-Market World, 2015, شابک ۰۳۱۰۳۳۹۴۰۵, chapter "Beyond Fair Trade": "George [Howell]'s influence can be found in all aspects of the Third Wave Coffee renaissance"
  4. Janelle Nanos, "George Howell Coffee: Back to the Grind", Boston Magazine, November 27, 2012 بایگانی‌شده در ژانویه ۱, ۲۰۲۲ توسط Wayback Machine
  5. "The Waves of Feminism & Coffee – Tamper Tantrum" (به انگلیسی). Archived from the original on October 18, 2019. Retrieved October 18, 2019.
  6. Trish R Skeie (Rothgeb) (Spring 2003). "Norway and Coffee". The Flamekeeper. Archived from the original on October 11, 2003.
  7. Castle, Timothy (January 23, 2016). "The Future of Specialty Coffee and the Next Wave". CoffeeTalk (به انگلیسی). Archived from the original on July 30, 2017. Retrieved July 30, 2017.
  8. Stuart Cohen (March 10, 2005). "Coffee Barista Preps for National Competition". NPR. Archived from the original on September 21, 2018. Retrieved April 2, 2018.
  9. What is Third Wave Coffee?, 2019 بایگانی‌شده در ۲۰۱۹-۱۲-۱۶ توسط Wayback Machine Perfect Daily Grind