عملیات چلچراغ
| عملیات چلچراغ | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||
| طرفهای درگیر | |||||||
| جمهوری اسلامی ایران | |||||||
| فرماندهان و رهبران | |||||||
| واحدهای درگیر | |||||||
| |||||||
عملیات چلچراغ یک عملیات نظامی بود که توسط سازمان مجاهدین خلق ایران در ۲۸ خرداد ۱۳۶۷ انجام شد. هدف از این عملیات تصرف شهر مرزی مهران در ۱۰۰ کیلومتری ایلام و ضربه به قوای نظامی حکومت ایران بود، که با موفقیت انجام شد.[۱][۳]
شرح عملیات
در این عملیات که در ۲۸ خرداد ۱۳۶۷ صورت گرفت نیروهای نظامی مستقر در مهران شامل لشکر ۱۶ زرهی قزوین، لشکر ۱۱ امیرالمؤمنین سپاه و تیپ قائم یاسوج بهطور کامل در هم شکسته شد و کلیه تسلیحات و تجهیزات این لشگرها با ارزشی بیش از دو میلیارد دلار به دست سازمان مجاهدین خلق ایران افتاد و بیش از ۱۵۰۰ نفر به اسارت ارتش آزادیبخش ملی درآمدند. مجاهدین پس از سه روز تخلیه اسرا و غنائم، از شهر مهران عقبنشینی کرده و به قرارگاههای خود بازگشتند.[۴][۵][۶]
حکومت ایران به سقوط شهر مهران اعتراف کرد و عراق را متهم ساخت که طی این تهاجم از گازهای شیمیایی استفاده نموده است، بغداد این را تکذیب نمود و تأکید کرد که مجاهدین بهطور مستقل این عملیات را پیش بردهاند.[۷][۸][۹]
هدف
هدف مجاهدین خلق از عملیات چلچراغ، تصرف موقت شهر مهران به منظور تحمیل یک شکست نظامی به نیروهای خمینی بود تا راه برای عملیاتهای بعدی در عمق بیشتر و سرنگون کردن حکومت ایران مهیا گردد. نیروهای مجاهدین در شهر مهران شعار میدادند «امروز مهران، فردا تهران»[۱۰] مسعود رجوی فرمانده ارتش آزادیبخش ملی به خبرگزاری رویتر تأکید کرد: «تصرف مهران مقدمه فتح تهران است»، و همچنین گفت «این نبرد نخستین درس اساسی ما به رژیم درمانده خمینی است که بداند از انتصاب رفسنجانی هیچ سودی نخواهد برد»[۱۱][۱۲][۱۳]
نتیجه عملیات
در این عملیات مجاهدین توانستند شهر مهران و ۵ سری ارتفاعات استراتژیک اطراف آن و از جمله ارتفاعات قلاویزان در جنوب غرب مهران را تسخیر کنند.[۱۴] ارتش آزادیبخش بیش از ۲ میلیارد دلار انواع تسلیحات را به غنیمت گرفت که شامل ۱۵۶ تانک و توپ و زرهپوش و بیش از ۶۰ موشکانداز و همچنین بیش از ۲۰۰ خودرو و هزاران قبضه سلاح و انواع تجهیزات و مهمات میشود.[۶][۱۵]
نیروهای ارتش آزادیبخش
فرماندهی عملیات چلچراغ با فرمانده کل ارتش آزادیبخش مسعود رجوی بود و ۲۲ تیپ رزمی در آن شرکت داشتند.[۱۱][۱۶]
نقش زنان در عملیات: در این عملیات دو تیپ رزمی از زنان مجاهد شرکت داشتند و اولین تیپ رزمی ارتش آزادیبخش تحت فرماندهی زنان وارد شهر مهران شد.[۱۷][۱۸]
پیامدها - واکنشها
پذیرش آتشبس توسط خمینی
خمینی به فاصله کوتاهی پس از عملیات چلچراغ قطعنامه ۵۹۸ را در تاریخ ۲۷ تیر ۱۳۶۷ پذیرفت و از آن با عنوان «نوشیدن جام زهر» یاد کرد. خمینی گفت: «... و اما در مورد قبول قطعنامه که حقیقتاً مسئله بسیار تلخ و ناگواری برای همه و خصوصاً برای من بود، این است که من تا چند روز قبل معتقد به همان شیوه دفاع و مواضع اعلام شده در جنگ بودم و مصلحت نظام و کشور و انقلاب را در اجرای آن میدیدم؛ ولی به واسطه حوادث و عواملی که از ذکر آن فعلًا خودداری میکنم، و به امید خداوند در آینده روشن خواهد شد و با توجه به نظر تمامی کارشناسان سیاسی و نظامی سطح بالای کشور، که من به تعهد و دلسوزی و صداقت آنان اعتماد دارم، با قبول قطعنامه و آتشبس موافقت نمودم… من بازمیگویم که قبول این مسئله برای من از زهر کشندهتر است؛ ولی راضی به رضای خدایم و برای رضایت او این جرعه را نوشیدم.»[۱۹][۲۰]
بازتاب در رسانههای بینالمللی
تلویزیون کانال ۱ فرانسه در سومین گزارش خود صحنههایی از به اسارت درآمدن نیروهای جمهوری اسلامی ایران و انفجار یک پل استراتژیکی را نشان داد و گزارش کرد که امروز مجاهدین مهران را تخلیه کرده و به پایگاههایشان بازگشتند.[۵]
روزنامه الانباء کویت: «حاکمان تهران تلاش میکنند عملیات مهران را یک پیروزی عراق توسط نیروهای مسلح آن کشور جلوه بدهند … هدف حکومت ایران از این سخن، پوشاندن نیرو و قدرت اپوزیسیون رو به رشد ایران در انظار مردم ایران است.»[۲۱]
روزنامه کویتی القبس ۲۰ ژوئن ۱۹۸۸ نوشت: «مجاهدین خلق مهران را تصرف کردند…»[۲۲]
جستارهای وابسته
کتاب
http://csis.org/files/media/csis/pubs/9005lessonsiraniraqii-chap10.pdf
منابع
- 1 2 «Archive». The Associated Press June 21, 1988 (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۰۸.
- ↑ Monitor, The Christian Science June 21, 1988. "The Christian Science Monitor". The Christian Science Monitor (به انگلیسی). Retrieved 2025-06-08.
- ↑ «Herald Tribune International, June 20, 1988».
- ↑ Monitor, The Christian Science June 21, 1988. "The Christian Science Monitor". The Christian Science Monitor (به انگلیسی). Retrieved 2025-06-08.
- 1 2 French Television – Channel 1 – June 23, 1988
- 1 2 «سازمان مجاهدین خلق ایران». mojahedin.org. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۰۸.
- ↑ «p1 - Votre recherche - Tout L'Humanité 21 juin 1988: 12630 résultats - Gallica». gallica.bnf.fr. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۰۸.
- ↑ «Al-Ahram Newspaper, Egypt, June 20, 1988».
- ↑ Hiro, Dilip (1989). The Longest War: The Iran-Iraq Military Conflict (illustrated ed.). the University of Michigan: Grafton Books. p. 312. ISBN 978-0-246-13376-2. Retrieved 9 May 2019.
- ↑ «AFP Archive | AFP.com». www.afp.com June 21, 1988. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۰۸.
- 1 2 "Articles archive". Reuters June 19, 1988 (به انگلیسی). Retrieved 2025-06-08.
- ↑ «Daily Express in British Newspaper Archive». www.britishnewspaperarchive.co.uk June 20, 1988. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۰۸.
- ↑ «جریدة الشرق الأوسط – 20 یونیو 1988».
- ↑ «Unita Newspaper – Italy, June 20, 1988».
- ↑ «La Stampa Newspaper, June 22, 1988».
- ↑ Paese Sera Newspaper – June 20, 1988
- ↑ «سازمان مجاهدین خلق ایران». mojahedin.org. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۰۸.
- ↑ «زنان مجاهد خلق در عملیات چلچراغ». www.iranntv.com. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۰۸.
- ↑ «امام خمینی:قبول قطعنامه از نوشیدن جام زهر برای من کشنده تر است». پایگاه خبری جماران. ۲۰۲۵-۰۶-۰۸. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۰۸.
- ↑ Blanche, Ed (23 June 1988). "Iranian Rebels Withdraw; Iran Claims to Repel Iraqi Assault". Associated Press. Retrieved 4 February 2019.
- ↑ «جریدة الأنباء الکویتیة | الأرشیف». جریدة الأنباء الکویتیة 23 یونیو 1988 (به عربی). دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۶-۰۸.
- ↑ «جریدة القبس الکویتیة 20 یونیو 1988».