شاه سلطان (دختر سلیم یکم)

حضرت شاهخوبان سلطان
اُخت المؤمنین

صالحهٔ آل عثمان

بنت یاووز سلطان سلیم
آرامگاه شاه سلطان
زاده۱۵۰۸
ترابزون، امپراتوری عثمانی
درگذشته۱۵۷۲ (۶۴ سال)
استانبول، امپراتوری عثمانی
آرامگاه
مسجد سلیم یکم، استانبول
همسر(ان)لطفی پاشا (طلاق ۱۵۴۱)
فرزند(ان)اسماخان خانم سلطان
سلطانزاده محمود بیگ
سلطانزاده احمد بیگ
سلطانزاده عبدی بیگ
نام کامل
حضرت صالحه آل عثمان اُخت المؤمنین شاه‌خوبان سلطان
خاندانخاندان عثمانی
پدرسلیم یکم
مادرعایشه خاتون

حضرت صالحه آل عثمان اخت المؤمنین شاهخوبان سلطان، (۱۵۰۸ ترابزون – ۱۵۷۲ استانبول) با نام شاه‌ سلطان قدیس هم شناخته میشود، دختر سلیم یکم، خواهر سلیمان قانونی و عمه سلیم دوم بود.[۱][۲]

شاهخوبان سلطان در حدود سال ۱۵۰۸ در ترابزون متولد شد. پدرش شاهزاده سلیم (بعدا سلیم یکم) و مادرش شاهدخت عایشه خاتون دختر گیرای کریمه بود بود. او در ۱۵ آوریل ۱۵۲۴ با لطفی پاشا ازدواج کرد. همسرش تا سال ۱۵۳۴ حاکم نقاط مختلفی در آناتولی بود و نهایتا در این سال به مقام وزارت سوم دیوان رسید. آن‌ها صاحب یک دختر و سه پسر بودند، (دخترشان اسماخان سلطان با حسین پاشا ازدواج کرد).[۳]

لطفی پاشا در پی مرگ ایاس محمد پاشا از سال ۱۵۳۹ تا ۱۵۴۱ وزیر اعظم بود او فردی با تفکرات مذهبی افراطی بود او در زمان صدارتش بدکاره ای را به جرم زنا به بدترین شکل ممکن شکنجه و در آخر بدون حکم قاضی او را اعدام نمود شاهدخت به این مسئله اعتراض کرد که پاشا با چه جسارتی دستور عریان کردن یک زن مسلمان را در میان جمعیت داده است و پاشا را از جایگاه خود آگاه نمود و حد وی بر او آشکار گشت پاشا این سخنان شاهدخت را تاب نیاورد و پس از این اتفاق میان شاه سلطان و لطفی پاشا درگیری و ضرب و شتم رخ داد. خدمتکاران شاهخوبان سلطان به پاشا حمله ور شده و او را دستگیر کردند. خبر به گوش سلطان سلیمان قانونی برادر شاه سلطان رسید و دیوانی بر این اتفاق تشکیل شد. سر انجام شاهخوبان سلطان در حضور اشراف و وزیران حاضر در مجلس پاشا را سه طلاقه کرد و لطفی پاشا از مقامش برکنار شد. به خاطر بی حرمتی او نسبت به منسوب خاندان (شاهخوبان سلطان) قرار بر اعدام لطفی پاشا بود که با پا در میانی شاهزاده خانم پاشا از اعدام جان سالم به در برد و به دستور سلطان سلیمان خان و به خواست شاهخوبان سلطان به جزیره ناشناخته تبعید شد. شاه سلطان بعد از طلاق زندگی خود را وقف در دین کرد و با شیخ الاسلام مرکز افندی ازدواج کرد. شروع زندگی مشترک شیخ و شاهزاده خانم شروع یک زندگی عاشقانه و به دور از تجملات درباری بود او در این مدت سرمایه خود را وقف ساختن حمام ها مساجد و مدارس مختلف در تمامی نقاط استانبول نمود که در حال حاضر با نام شاهزاده خانم شناخته میشود. زندگی مشترک مرکز افندی و شاه سلطان تنها یک سال دوام آورد و با وفات شیخ به اتمام رسید شاهخوبان سلطان پس از وفات شوهرش امور موقوفات وخیریه او را نیز به دست گرفت او در سال ۱۵۷۲ وفات کرد و در مسجد سلطان سلیم خان و در کنار خانواده اش دفن شد. به خواست شاهخوبان سلطان قرار بر این شد که نام وی بر روی مزار حک نشود و تنها نوشتند عبد درگاه خداوند بنت یاووز سلطان سلیم خان در اکتشافات ارامگاه حفصه سلطان در مسجد سلطان سلیم خان مشخص شد که این مزار متعلق به این شاهدخت بزرگوار است‌. [۴][۵]

در رسانه

دنیز چاکر در سریال ترکی حریم سلطان (قرن باشکوه) به کارگردانی: یاغمور تایلان و دورول تایلان ، ایفاگر نقش شاه سلطان بود.

منابع

  1. "Şah-ı Huban Medresesi". Kültür Envanteri. 2021-03-05. Retrieved 2024-02-03.
  2. Esin, Emel (1977-12-10). "Merkez Efendi ile Şah Sultan Hakkında Bir Haşiye". Journal of Turkology (به ترکی استانبولی). İstanbul Üniversitesi. 19: 65–92. ISSN 2651-3188.
  3. Gök, Ilhan (2014). Atatürk Kitaplığı M.C. O.71 numaralı 909-933/1503-1527 tarihli İn'amat defteri (transkripsiyon-değerlendirme). p. 1464.
  4. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ سپتامبر ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۴ ژوئیه ۲۰۱۴.
  5. کتاب حکومت عثمانیان
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Şah Sultan». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای ترکی، بازبینی‌شده در ۷ ژوئیه ۲۰۱۴.
  • Necdet Sakaoğlu, Bu Mülkün Kadın Sultanları, 4. baskı, s. 154
  • The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire,
  • Yavuz Bahadıroğlu, Resimli Osmanlı Tarihi, Nesil Yayınları (Ottoman History with Illustrations, Nesil Publications), 15th Ed