روابط ایران و ونزوئلا

روابط ونزوئلا و ایران
نقشهٔ مکان‌نمای Iran و Venezuela

ایران
ونزوئلا
سفارتخانه
سفارت ایرانسفارت ونزوئلا
نماینده
سفیر ایرانسفیر ونزوئلا

روابط ایران و ونزوئلا (به اسپانیایی: Las relaciones de Irán y Venezuela) در سال‌های اخیر به میزان قابل توجهی استحکام یافته‌است. رؤسای جمهور قبلی ونزوئلا و ایران، به ترتیب هوگو چاوز و محمود احمدی‌نژاد، هر دو در عرصهٔ جهانی خود را مخالف «امپریالیسم آمریکا» نشان می‌دادند. با توجه به این عقیدهٔ مشترک، آن‌ها به یکدیگر به چشم متحد می‌نگریستند و طرح‌ها و پروژه‌های مشترکی را آغاز کردند؛ مثلاً در ۶ ژانویهٔ ۲۰۰۷ اعلام کردند که مقداری از آن ۲ میلیارد دلار سرمایهٔ مشترکی که پیشتر اعلام شده بود را صرف کمک به «کشورهایی که در تلاش برای رهایی از یوغ امپریالیسم‌اند» خواهند کرد.[۱] احمدی‌نژاد و چاوز از ایجاد یک «محور اتحاد» علیه «امپریالیسم آمریکا» خبر دادند.[۲]

پیشینه

چاوز روابط دولتش با دولت ایران را بالاخص در زمینه‌های تولید انرژی، و همکاری‌های اقتصادی و صنعتی توسعه داده بود[۳] و چندین مرتبه از این ایران بازدید کرده‌بود. اولین سفر او در سال ۲۰۰۱ بود[۴] که اظهار کرد به ایران آمده‌است تا «مسیر صلح، عدالت، ثبات، و پیشرفت را برای قرن ۲۱ آماده کند».[۳] محمد خاتمی نیز سه بار به ونزوئلا سفر کرد. در سفری که در سال ۲۰۰۵ به ونزوئلا داشت، چاوز نشان اُردِن دِل لیبِرتادور را به او اعطا کرد و او را «مبارزی خستگی‌ناپذیر برای همهٔ نهضت‌های راستین» در جهان خواند.[۵] در مهٔ ۲۰۰۶، چاوز نظر مساعدش را نسبت به اعلام تولید انرژی هسته‌ای در ایران ابراز کرد و منکر مقاصد ایران برای تولید سلاح اتمی شد.[۶] رابطهٔ چاوز با ایران و حمایتش از برنامهٔ هسته‌ای ایران موجبات ناراحتی دولت ایالات متحده را فراهم آورده‌است.[۷]

در ۱۶ مارس ۲۰۰۷ چاوز در یک مصاحبهٔ تلویزیونی گفت که با این سخن منتسب به احمدی‌نژاد مبنی بر اینکه «اسرائیل باید از روی نقشهٔ جهان پاک بشود» (که در نزد عدهٔ زیادی یک ترجمهٔ اشتباه به‌شمار می‌آید) مخالف است و گفت «من از آسیب رساندن به هیچ ملتی حمایت نمی‌کنم».[۸]


هنگامی که دولت ایران به دلیل ادامه دادن برنامهٔ هسته‌ای‌اش و پشتیبانی از چریک‌های حزب‌الله مورد انتقاد جهانی بود، چاوز سفری دو روزه به ایران کرد.[۹] در ۲۸ ژوئیه، روز تولد چاوز، محمود احمدی‌نژاد نشان عالی درجه یک جمهوری اسلامی ایران را «به پاس قدرشناسی از چاوز برای اتخاذ مواضع تحسین‌برانگیز علیه نظام سلطه» به او اعطا کرد.[۱۰] چاوز در دانشگاه تهران متعهد شد که ونزوئلا «همواره و تحت هر شرایطی در کنار ایران خواهد ماند» و افزود «ما همیشه در کنار شما و ایران هستیم. مادامی که متحد بمانیم قادر خواهیم بود تا امپریالیسم آمریکا را شکست بدهیم اما به محض جدایی، آن‌ها ما را به حاشیه خواهند راند».[۹] چاوز ادامه داد «اگر امپریالیسم آمریکا بتواند حاکمیت خود را حفظ کند، آینده‌ای برای بشریت نخواهد بود و ما وظیفه داریم که بشریت را نجات دهیم و به امپریالیسم آمریکا خاتمه دهیم».[۱۰] همچنین چاوز از اسرائیل به تندی انتقاد کرد و تهاجم سال ۲۰۰۶ اسرائیل به لبنان را اقدامی «فاشیستی و تروریستی» خواند.[۱۱]

تاریخچه

محمد خاتمی و هوگو چاوز

۲۰۰۱−۲۰۰۵: دولت‌های هوگو چاوز و محمد خاتمی

به‌عنوان رئیس‌جمهور ونزوئلا از سال ۱۹۹۹ تا پیش از درگذشتش، رئیس‌جمهور سابق ونزوئلا، هوگو چاوز، روابط قوی‌ای با دولت ایران برقرار کرد، به‌ویژه در زمینهٔ تولید انرژی، همکاری‌های اقتصادی و صنعتی.[۳] دو کشور در زمینهٔ ساخت‌وساز، نفت و گاز و پروژه‌های زیربنایی همکاری خوبی دارند. چاوز چندین بار به ایران سفر کرد؛ نخستین سفر او در سال ۲۰۰۱ بود،[۴] زمانی که اعلام کرد برای «آماده‌سازی مسیر صلح، عدالت، ثبات و پیشرفت برای قرن ۲۱» به ایران آمده است.[۵] محمد خاتمی، به‌عنوان پنجمین رئیس‌جمهور ایران با دوره‌ای از ۳ اوت ۱۹۹۷ تا ۳ اوت ۲۰۰۵[۱۲]، سه بار به ونزوئلا سفر کرد.[۵] در سفر مارس ۲۰۰۵، چاوز نشان «Orden del Libertador» را به او اهدا کرد و او را «مبارزی خستگی‌ناپذیر برای تمام حقایق درست در جهان» نامید.[۵]

در مارس ۲۰۰۵، بی‌بی‌سی گزارش داد که رابطهٔ چاوز با ایران و حمایت او از برنامهٔ هسته‌ای این کشور باعث نگرانی دولت ایالات متحده شده است.[۷]

۲۰۰۵−۲۰۰۶: آغاز دولت احمدی‌نژاد

محمود احمدی‌نژاد در تاریخ ۳ اوت ۲۰۰۵ به‌عنوان رئیس‌جمهور ایران انتخاب شد.[۱۳] از آن زمان، احمدی‌نژاد و چاوز چندین بار یکدیگر را ملاقات کردند و بیش از ۲۷۰ قرارداد دوطرفه برای حمایت از چندین طرح توسعهٔ اجتماعی و زیرساختی ملی امضا کردند. هر دو رئیس‌جمهور ونزوئلا و ایران، هوگو چاوز و محمود احمدی‌نژاد، در صحنهٔ بین‌المللی خود را مخالف «امپریالیسم آمریکا» معرفی کردند.[۱۴] با استناد به این اشتراک نظر، آن‌ها یکدیگر را متحد می‌دانستند و در چندین ابتکار مشترک شرکت کردند.[۱۵] چاوز هرگز در نشان دادن حمایت خود از ایران احمدی‌نژاد خساست نکرد و به‌سرعت مشروعیت دومین دورهٔ ریاست‌جمهوری او را به‌رسمیت شناخت و از سیاست هسته‌ای تهران حمایت کرد.

در اوایل ماه مه ۲۰۰۶ گزارش شد که ونزوئلا علاقه‌مند به فروش ۲۱ فروند جنگندهٔ اف-۱۶ خود به ایران است،[۱۶] خبری که جنجالی شد.[۱۶] همچنین در مه ۲۰۰۶، چاوز نظر مثبت خود را دربارهٔ تولید انرژی هسته‌ای در ایران که توسط محمود احمدی‌نژاد اعلام شده بود، ابراز کرد و انکار کرد که آن‌ها برنامه‌ای برای توسعهٔ سلاح‌های اتمی دارند.[۱۷]

محمود احمدی‌نژاد با هوگو چاوز

در ژوئیهٔ ۲۰۰۶، چاوز یک سفر دو روزه به ایران انجام داد، زمانی که دولت ایران با انتقادهای بین‌المللی به‌خاطر ادامهٔ برنامهٔ هسته‌ای و حمایت از جنگجویان حزب‌الله لبنان مواجه بود.[۱۸] در همان ماه، چاوز قول داد که ونزوئلا «در هر زمان و تحت هر شرایطی در کنار ایران خواهد ماند.» او گفت: «ما با شما و با ایران تا ابد هستیم. تا زمانی که متحد باقی بمانیم، قادر خواهیم بود امپریالیسم را شکست دهیم، اما اگر تقسیم شویم، آن‌ها ما را کنار خواهند زد.»[۱۹] رویترز در ژوئیهٔ ۲۰۰۶ گزارش داد که چاوز در جمعی در دانشگاه تهران گفت: «اگر آمریکا در تثبیت سلطهٔ خود موفق شود، آنگاه بشریت آینده‌ای نخواهد داشت. بنابراین، ما باید بشریت را نجات دهیم و به آمریکا پایان دهیم.» گزارش‌ها اضافه می‌کند که چاوز به اسرائیل حمله کرد و تهاجم سال ۲۰۰۶ به لبنان را «فاشیستی و تروریستی» خواند.[۱۱]

تهدید ونزوئلا به فروش جنگنده‌های اف-۱۶ به ایران

در سال ۲۰۰۶، رسانه‌های ایرانی گزارش‌هایی مبنی بر علاقهٔ ونزوئلا به فروش ۲۱ فروند جنگدهٔ فالکون اف-۱۶ به ایران منتشر کردند.[۱۶] این خبرها توسط یکی از مشاوران هوگو چاوز به صورت ضمنی تأیید شد. او به آسوشیتد پرس گفته بود که «ارتش ونزوئلا قصد دارد در پاسخ به تحریم دولت هوگو چاوز از خرید تسلیحات توسط ایالت متحده، ناوگان هوایی جنگنده‌های اف-۱۶ آمریکایی‌اش را به کشوری دیگر، احتمالاً ایران بفروشد». در پاسخ به این اظهارات، شان مک کورمک، سخنگوی وزارت امور خارجهٔ ایالت متحده به ونزوئلا هشدار داد و اظهار کرد که «بدون اجازهٔ کتبی ایالات متحده، ونزوئلا نمی‌تواند این تجهیزات نظامی، در اینجا جنگنده‌های اف-۱۶، را به کشوری ثالث منتقل کند».[۲۰]

همکاری‌های آکادمیک

وقتی ونزوئلا و روسیه در حال گسترش همکاری‌های هسته‌ای بودند، محمدمهدی زاهدی، وزیر وقت علوم، تحقیقات و فناوری ایران، ریاست هیئت اعزامی ایران به کاراکاس را بر عهده داشت تا با مقامات بلندپایهٔ ونزوئلا اجرای قراردادهایی که بین دو کشور در سال ۲۰۰۶ بسته شده بود را بررسی کند. همچنین دو کمیتهٔ فنی و آموزشی برای اجرای قراردادهای فی‌مابین تأسیس شد. هیئت اعزامی ایران از مرکز تحقیقاتی لرزه‌شناسی ونزوئلا، دانشگاه مرکزی کاراکاس، دانشگاه سیمون بولیوار، و مؤسسهٔ علمی و تحقیقاتی ونزوئلا بازدید کرد.[۲۱] علاوه بر حوزه‌های سیاسی و نظامی، ایران و ونزوئلا متعهد به همکاری آکادمیک با یکدیگر جهت برقراری رشتهٔ جدید دانشگاهی در دانشگاه سراسری بولیوارین شدند. این رشتهٔ جدید در رابطه با اصول سوسیایستی و ارتقای مباحث مربوط به «سوسیالیسم قرن ۲۱» است. دولت ونزوئلا همچنین از طرح‌هایش برای تأسیس دانشگاه تمدن‌ها با همکاری ایران خبر داد.[۲۲]

۲۰۰۷−۲۰۰۹: محور وحدت، «نشست جی-۲» و بانک

در ۶ ژانویهٔ ۲۰۰۷، هر دو اعلام کردند که بخشی از پول موجود در صندوق مشترک ۲ میلیارد دلاری که پیش‌تر اعلام شده بود را برای سرمایه‌گذاری در سایر کشورهایی که به‌گفتهٔ چاوز «در تلاش برای رهایی از یوغ امپریالیستی» هستند، اختصاص خواهند داد.[۲۳]

در ۱۶ مارس ۲۰۰۷، چاوز در یک مصاحبه تلویزیونی گفت که با ادعای احمدی‌نژاد مبنی بر «پاک کردن اسرائیل از نقشه» (که ترجمه‌ای نادرست است) موافق نیست و افزود: «من از آسیب رساندن به هیچ کشوری حمایت نمی‌کنم.»[۲۴]

دو رئیس‌جمهور در ژوئیهٔ ۲۰۰۷ «محور وحدت» علیه «امپریالیسم آمریکا» را اعلام کردند.[۲]

در ۵ اکتبر ۲۰۰۸، نیکلاس مادورو، وزیر خارجهٔ ونزوئلا، به دیدار احمدی‌نژاد در تهران رفت.[۲۵]

بانک مشترک ایران وونزوئلا

در طول اجلاس سال ۲۰۰۹ جی-۲۰ در لندن، چاوز و احمدی‌نژاد به دیدار یکدیگر رفتند و از آن با نام «اجلاس جی-۲» یاد کردند. در این اجلاس، تشکیل بانک توسعه مشترک بین ایران و ونزوئلا با سرمایهٔ اولیهٔ ۲۰۰ میلیون دلار آمریکا اعلام شد.[۹]

روابط تجاری

تا پایان سال ۲۰۰۸، کمک‌های ایران به ونزوئلا شامل ساخت کارخانهٔ مهمات، کارخانهٔ مونتاژ خودرو، کارخانهٔ سیمان و حتی برقراری پرواز مستقیم بین تهران، دمشق و کاراکاس توسط ایران ایر بوده‌است.[۲۶]

سوپرمارکت ایرانی مگاسیس در ونزوئلا


روابط تجاری ایران و ونزوئلا به‌طور پیوسته افزایش یافته‌است و دو کشور فعالیت‌های اقتصادی مشترکی را در بخش‌های مختلفی از جمله انرژی، کشاورزی، ساخت مسکن، و زیرساخت‌ها آغاز کرده‌اند. تا دسامبر ۲۰۰۸، ارزش کل پروژه‌های اقتصادی که توسط کارخانه‌های ایرانی در ونزوئلا انجام گرفته‌است به حدود ۴ میلیارد دلار می‌رسد.[۹]


در سال ۲۰۰۷، ایران ایر، با همکاری کنویاسا، پرواز تهران-کاراکاس را از طریق دمشق برقرار ساخت.[۲۷][۲۸]

۲۰۱۰−۲۰۱۲: دیدارهای دوجانبه

هوگو چاوز در دیدار سال ۲۰۱۰ از ایران، «تهدیدهای حملهٔ نظامی علیه ایران توسط چند کشور» را محکوم کرد و گفت «ما می‌دانیم که آن‌ها نمی‌توانند انقلاب اسلامی را ناکام بگذارند». او ادامه داد که در نتیجهٔ چنین «تهدیدهای علنی» لازم است تا «اتحاد راهبردی را در زمینه‌های سیاسی، اقتصادی، فناوری، انرژی و اجتماعی تقویت کنیم». محمود احمدی‌نژاد نیز از ایدهٔ «اتحاد راهبردی» حمایت کرد و افزود که «ما متحد هستیم و مصمیم تا ناعدالتی‌ای که بر جهان حاکم است را پایان دهیم و آن را با نظم نوین جهانی مبتنی بر عدالت جایگزین کنیم. ایران و ونزوئلا متحدند تا یک نظم نوین جهانی مبتنی بر انسانیت و عدالت بر پا کنند. ما بر این باوریم که تنها نتیجهٔ قلدربازی‌های امپریالیسم در سرتاسر جهان، و بالاخص در آمریکای جنوبی، سقوط هر چه سریع‌تر قدرت‌های امپریالیستی خواهد بود.» دو کشور همچنین قراردادهایی در زمینه‌های نفت، گاز طبیعی، نساجی، بازرگانی، و ساخت مسکن امضا کردند.[۲۹]

در مه ۲۰۱۱، رئیس‌جمهور ایالات متحده، باراک اوباما، تحریم‌هایی را علیه شرکت دولتی نفت ونزوئلا، PDVSA، به‌خاطر نادیده گرفتن قانون آمریکا و ارسال «دو نفتکش محصول نفتی به ایران» اعمال کرد.[20] در سپتامبر ۲۰۱۱، احمدی‌نژاد سفری به کاراکاس را به تأخیر انداخت، در حالی که چاوز در حال بهبودی از چهارمین دوره درمان سرطان بود، به گفتهٔ مقام‌ها. چند روز پیش از آن، دو کشور «قراردادهای همکاری در زمینهٔ تولید، انرژی، ساخت‌وساز و کشاورزی را در جریان مذاکرات در کاراکاس امضا کرده بودند.» در همین زمان، مادورو اظهار داشت: «در حالی که امپریالیسم و نخبگان جنایتکار آن بیش از ۱۰ سال است که به مردم مسلمان اعلان جنگ داده‌اند، ما در انقلاب بولیواری، به رهبری رئیس‌جمهور چاوز، عشق خود را به فرهنگ مردم مسلمان، تمام تاریخ آن‌ها، و برادری ابدی خود را اعلام می‌کنیم.»[۳۰]

مسجد در کراکس


هدف بولیواریسم چاوز ایجاد یک حوزهٔ ایدئولوژیک بود که از دریای کارائیب تا خلیج فارس گسترش یابد. این نقشی است که ایران در تلاش است در میان جریان‌های زیرپوستی که منطقهٔ او را در بر گرفته‌اند برای خود ایجاد کند و نشان دهد که ایران به‌طور بین‌المللی منزوی نیست.

۲۰۱۳: درگذشت چاوز

پس از اعلام خبر مرگ چاوز در ۵ مارس ۲۰۱۳، نیکلاس مادورو، معاون رئیس‌جمهور، به‌عنوان رئیس‌جمهور موقت برگزیده شد.[۳۱] یک روز پس از مرگ چاوز، ادای احترام شخصی احمدی‌نژاد به چاوز در فضای آنلاین با انتقاد برخی روحانیون ایرانی مواجه شد، زمانی که او نوشت که چاوز «در روز قیامت بازخواهد گشت» همراه با شخصیت‌های دینی مانند عیسی.[۳۲] یک هفته بعد، سی‌ان‌ان گزارش داد که احمدی‌نژاد در مراسم خاک‌سپاری «دوست خوب» خود، چاوز، حضور یافت. احمدی‌نژاد مادر داغدار چاوز را در مراسم در آغوش گرفت «در حرکتی از همدلی و حمایت»، که به گفتهٔ سی‌ان‌ان در ایران، «بلافاصله توسط روزنامه‌ها و سیاستمداران محافظه‌کار مورد انتقاد قرار گرفت، کسانی که به ممنوعیت دینی لمس زنی که همسر یا خویشاوند شما نیست استناد کردند.»[۳۳] پس از مراسم دفن، احمدی‌نژاد تأکید کرد که روابط ایران و ونزوئلا بدون توجه به اینکه چه کسی به‌عنوان رئیس‌جمهور بعدی ونزوئلا انتخاب شود، همچنان قوی باقی خواهد ماند. در آن زمان، تا تاریخ ۱۰ مارس ۲۰۱۳، «تجارت سالانهٔ دو کشور تخمین زده می‌شود که در صدها میلیون دلار آمریکا باشد.»[۳۴]

۲۰۱۳−۲۰۱۶: دولت‌های مادورو و روحانی

انتخابات ویژه‌ای در ۱۴ آوریل ۲۰۱۳ برای انتخاب رئیس‌جمهور جدید برگزار شد و نیکلاس مادورو با کسب ۵۰٫۶۲٪ آرا پیروز شد و در ۱۹ آوریل به‌طور رسمی سوگند یاد کرد.[۳۵] در ۱۹ آوریل ۲۰۱۳، احمدی‌نژاد به کاراکاس سفر کرد تا در مراسم تحلیف مادورو شرکت کند و اظهار داشت: «ونزوئلا در آستانهٔ مسیر باشکوهی است و مأموریت تاریخی مهمی دارد. ملت ونزوئلا باید ابتدا سریع پیشرفت کند تا کشوری شکوفا، پیشرفته، ثروتمند و قدرتمند بسازد. دوم اینکه باید پرچم عدالت و آزادی را در آمریکای لاتین برافراشته نگه دارد… رابطهٔ [ایران] با ونزوئلا… نماد رابطهٔ ایران با آمریکای لاتین است.»[۳۶] حسن روحانی در ۱۵ ژوئن ۲۰۱۳ به‌عنوان رئیس‌جمهور ایران انتخاب شد.[۳۷]

تا اوت ۲۰۱۴، ونزوئلا و ایران «۲۶۵ توافق‌نامه حاصل از ۵۸ پروژه در زمینه‌های صنعتی، محیط‌زیست، کشاورزی، تجاری، آموزشی، ورزشی، مسکن، فرهنگی، انرژی و علمی و فناوری» را امضا کرده بودند. اوایل همان ماه، الیاس خوار، وزیر خارجهٔ ونزوئلا، به تهران سفر کرد تا با روحانی دیدار کند، در تلاشی اعلام‌شده برای تقویت روابط دیپلماتیک؛ ایران حمایت خود را از دولت بولیواری تأیید کرد و دو کشور حمایت متقابل خود از دولت فلسطین را ابراز نمودند و همچنین توافق کردند که اسرائیل را به‌عنوان یک دولت مشروع به‌رسمیت نشناسند.[۳۸] مادورو ماه بعد به ایران سفر کرد.[۳۹]

رئیس‌جمهور ایران، حسن روحانی، با رئیس‌جمهور ونزوئلا، نیکولاس مادورو

در ژانویهٔ ۲۰۱۵، مادورو به ایران سفر کرد، به‌عنوان یکی از ایستگاه‌های تور او در سایر کشورهای عضو اوپک. هر دو، مادورو و روحانی، توافق کردند که کاهش قیمت نفت ناشی از افزایش استخراج با روش فرکینگ در ایالات متحده و همچنین استفادهٔ «دشمنان مشترک» آن‌ها از قیمت نفت به‌عنوان «حقهٔ سیاسی» است. روحانی تأکید کرد که ایران و ونزوئلا برای «خنثی کردن استراتژی‌های قدرت‌های جهانی… و تثبیت قیمت‌ها در سطحی معقول در سال ۲۰۱۵» با هم همکاری خواهند کرد. در آن زمان، نفت ونزوئلا بیش از «۹۵ درصد درآمدهای صادراتی کشور» را تشکیل می‌داد، و قیمت هر بشکه از سال ۲۰۱۴ تا آن زمان نصف شده بود.[۴۰]

در ژوئن ۲۰۱۵، ایران و ونزوئلا مجموعه‌ای از توافق‌نامه‌ها را برای «تأمین مالی سرمایه‌گذاری‌های مشترک و بهبود عرضه کالاها» امضا کردند، و مادورو اعلام کرد: «این‌ها شش توافق‌نامه با اهمیت فراوان برای اقتصاد کشورهای ما هستند.» دو کشور توافق کردند که یک برنامهٔ تحقیقاتی مشترک در زمینهٔ نانوتکنولوژی را تأمین مالی کنند، و مادورو همچنین اعلام کرد که کالاهای «ضروری برای مردم ونزوئلا» مانند دارو و تجهیزات جراحی را تأمین کرده است. گزارش شده که وزیر صنعت، معدن و تجارت ایران اعلام کرده است که این توافق‌نامه مقدماتی است و نیاز به بررسی وزارت امور مالی ایران دارد.[۴۱]

در ۲۳ نوامبر ۲۰۱۵، مادورو و روحانی در تهران دیدار کردند[۴۲]؛ این دومین سفر مادورو به ایران در آن سال و پنجمین سفر مقام‌های ارشد ونزوئلا به کشور بود. در جریان این دیدارها، دو رئیس‌جمهور اعلام کردند که اتحاد متقابل کشورهای خود را دوباره تأیید می‌کنند.[۴۳] در ژانویهٔ ۲۰۱۶، گزارش شد که مادورو و روحانی گفت‌وگوی تلفنی داشتند که طی آن «مادورو از روحانی خواست تا اقدامات لازم برای بازگرداندن قیمت نفت در بازار جهانی را ترویج دهد»، مادورو همچنین خواستار برگزاری نشست اعضای اوپک برای پرداختن به این موضوع شد و روحانی را به‌خاطر لغو اخیر تحریم‌ها تبریک گفت.[۴۴]

۲۰۱۸−۲۰۱۹: بحران ریاست‌جمهوری ونزوئلا

در مه ۲۰۱۸، مادورو برای دومین دورهٔ ریاست‌جمهوری انتخاب شد، اما این انتخابات توسط بیشتر کشورهای همسایه، اتحادیه اروپا، کانادا و ایالات متحده به‌عنوان تقلبی محکوم شد.[۴۵] با این حال، ایران این انتخابات را به‌رسمیت شناخت و رئیس‌جمهور روحانی به مادورو تبریک گفت.[۴۶]

در ژانویهٔ ۲۰۱۹، اکثریت مخالف مجلس ملی ونزوئلا اعلام کرد که انتخاب مجدد مادورو نامعتبر است و رئیس مجلس، خوان گوایدو، را به‌عنوان رئیس‌جمهور موقت ونزوئلا معرفی کرد. ایالات متحده، کانادا، برزیل و چند کشور آمریکای لاتین گوایدو را به‌عنوان رئیس‌جمهور موقت به‌رسمیت شناختند.[۴۷] ایران به حمایت از مادورو ادامه داد.[۴۸]

۲۰۲۰: صادرات بنزین به ونزوئلا

  • اولین نفت کش ایرانی، فورچون حامل بنزین با پرچم ایران پیش از چهار نفت‌کش دیگر حوالی ساعت ۲۳ روز ۲۴ مه از مسیر کانال سوئز، دریای مدیترانه، تنگه جبل الطارق، اقیانوس اطلس و دریای کارائیب در ساحل بندر «ال پالیتا» (El Palita) شده و مشغول تخلیه محموله خود در پالایشگاه ال‌پالیتو شدند.[۴۹] معاون رئیس‌جمهور، وزیر انرژی و وزیر دفاع ونزوئلا در بندر «ال پالیتا» برای استقبال حاضر شدند. به گفتهٔ کاپیتان نفت کش فورچون، «با ورود نفت کش‌ها به آبهای انحصاری اقتصادی ونزوئلا شناورهای نظامی این کشور و بالگردهای هوا ـ دریای ارتش آنها را تا بندر «ال پالیتا» اسکورت کردند». او اشاره کرده‌است که «تمام فرایند طی شده از سوی جمهوری اسلامی کاملاً مطابق قوانین بین‌المللی تجارت آزاد و حقوق دریانوردی و آزادی کشتیرانی بوده و بدون هیچگونه تخطی از پروتکل‌ها صورت گرفته‌است.» ارزش این محموله‌های نفتی در بازارهای منطقه‌ای آمریکا حدود ۴۰ تا ۵۰ میلیون دلار تخمین زده شده‌است.[۵۰]
  • مایک پومپئو، وزیر خارجه آمریکا در این زمینه، با توصیف اطرافیان رئیس‌جمهور ونزوئلا به عنوان «اوباش»، گفت آنها «بزرگ‌ترین دزدهای جهان» هستند و در حال شراکت با جمهوری اسلامی که «بزرگ‌ترین رژیم حامی تروریسم» محسوب می‌شود، هستند.[۵۱]
  • نیکولاس مادورو رئیس‌جمهوری ونزوئلا در این ارتباط در توئیتی نوشت: «ایران متشکریم، تنها برادری ملت‌های آزاد است که ما را نجات خواهد داد».[۵۲] وزیر خارجه ونزوئلا در توئیتی گفت: «ایران و ونزوئلا همیشه در مواقع سختی از یکدیگر حمایت کرده‌اند. امروز اولین کشتی حامل بنزین برای مردم ما رسید.»[۵۳]
  • رضا تقی‌زاده در گزارشی تحلیلی در رادیو فردا تصمیم جمهوری اسلامی در ارسال سوخت به ونزوئلا را یک اقدام سیاسی و فاقد ارزش اقتصادی قابل توجیه در مقایسه با ضریب خطر بالای چنین اقدامی دانست.[۵۴]
  • اسکار روندرو یکی از نمایندگان مخالف مجمع ملی ونزوئلا طی یک موضعگیری گفت، حزب نیکلاس مادورو «می‌خواهد رسوایی خود را به عنوان یک پیروزی حماسی جا بزند.»[۵۱]
  • به عقیده برخی کارشناسان، ارسال بنزین به ونزوئلا در شرایطی اتفاق افتاد که میزان تولید بنزین نیز از مصرف داخلی بیشتر بود و نیاز به صادرات آن به وجود آمد. از سوی دیگر این اقدام ایران در واقع تحقق آرزوی دیرینه ایرانی‌ها در تنوع سبد صادراتی و جلوگیری از صادرات تک‌محصولی موادخام و نفت‌فروشی است.[۵۵]

۲۰۲۲: پایگاه دریایی ایران

به‌گفتهٔ منابع اطلاعاتی اسرائیل، ایران روابطی با ونزوئلا برقرار کرده و نیروی دریایی ایران در حال برنامه‌ریزی برای ساخت یک پایگاه دریایی در بنادر ونزوئلا است تا از آن در عملیات‌های خود در قاره آمریکا استفاده کند.[۵۶]

۲۰۲۳: افزایش حضور نظامی و تجارت نفت

رئیس‌جمهوری کلمبیا مدعی شد که دولت ونزوئلا پس از پایان تحریم تسلیحاتی ایران در مهر ۲۰۲۰ قصد دارد از ایران موشک‌های میان برد و دوربرد خریداری کند.[۵۷][۵۸]

به نوشته خبرگزاری «رویترز»، مادورو در جلسه هیئت دولت که به صورت مستقیم از تلویزیون ونزوئلا نیز پخش شد، خطاب به «ولادیمیر پادرینو» وزیر دفاع این کشور تلویحاً گفت که چرا ایده خرید موشک از ایران به ذهن خودشان نرسیده بود. وی در ادامه افزود: «پادرینو، چه ایده خوبی که با ایران صحبت کنیم و ببینیم چه موشک‌های کوتاه، میان و دور بردی دارند و با توجه به روابط عالی ما با ایران، امکان [خرید] آن را بررسی کنیم». رئیس‌جمهور ونزوئلا سپس برای تحقیر همتای کلمبیایی خود با لحنی طنزآمیز به وزیر دفاع خود گفت که سعی کند این نقشه را مخفی نگه دارد.[۵۸]

در مردادماه ۱۳۹۱ نخستین فروند از نفتکش‌های افراماکس توسط شرکت صنعتی دریایی ایران با فاصله کمی از آغاز ساخت به آب انداخته شد و پس از آن به سفارش‌دهنده (ونزوئلا) تحویل داده شد.[۵۹] در خرداد ماه ۱۴۰۱ دومین فروند از نفتکش‌های افراماکس تحویل کشور ونزوئلا داده شد.[۶۰][۶۱] کشتی آفراماکس دارای ۲۵۰ متر طول، ۴۴ متر عرض، ۲۱ متر ارتفاع، ۱۴/۸ متر آبخور، با ۱۵ نات سرعت است که قابلیت حمل ۸۰۰ هزار بشکه نفت را دارد.[۶۲]

۲۰۲۵: فشار بر ایران برای خارج کردن دارایی‌ها از ونزوئلا

سیاست‌مدار سابق ایرانی، هشمت‌الله فلاحت‌پیشه، هشدار داد که ایران نیاز دارد وضعیت ۲ میلیارد دلار مطالبات خود از ونزوئلا را روشن کند و گفت که بی‌ثباتی سیاسی در ونزوئلا ممکن است جمع‌آوری این پول را برای ایران دشوار سازد.[۶۳][۶۴]

۲۰۲۶: واکنش به حملات آمریکا در ونزوئلا

همچنین ببینید: حملات ۲۰۲۶ آمریکا به ونزوئلا

محمد ظریف و دلسی رودریگز

در شرایطی که سقوط حکومت نیکلاس مادورو در ونزوئلا و گسست سیاسی در این کشور به وقوع پیوسته، پیامدهای این تحول برای ایران اهمیت قابل‌توجهی دارد. ونزوئلا به‌عنوان متحد نزدیک تهران در سال‌های اخیر همکاری‌های اقتصادی، نفتی و امنیتی گسترده‌ای با ایران برقرار کرده بود، و هرگونه بی‌ثباتی در کاراکاس می‌تواند به تضعیف این شراکت و به خطر افتادن دارایی‌ها و سرمایه‌گذاری‌های ایران که ارزش آن‌ها حدود ۲ میلیارد دلار برآورد می‌شود منجر شود. هم‌زمان، ایالات متحده با تشدید تحریم‌ها و محدود کردن ارسال نفت، در شرایطی که بی‌ثباتی سیاسی و اقتصادی در ونزوئلا افزایش یافته، این نگرانی را تشدید کرده است که تهران در تأمین، حفظ و بازپس‌گیری منابع مالی خود در این کشور با دشواری جدی مواجه شود؛ امری که اهرم‌های اقتصادی و ژئوپلیتیکی ایران در آمریکای لاتین را در معرض ریسک قابل‌توجهی قرار می‌دهد.[۶۵][۶۶]

روابط با سایر کشورهای آمریکای جنوبی

روابط تجاری بین ایران و برزیل بین سال‌های ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۷، چهار برابر شد و حتی تا پنج برابر نیز خواهد رسید، از سالانه ۲ میلیارد دلار به ۱۰ میلیارد دلار. علاوه بر برزیل، ایران چندین قرارداد اقتصادی با بولیوی، کوبا، اکوادور، و نیکاراگوئه نیز امضا کرده‌است. در نیکاراگوئه، ایران و ونزوئلا موافقت کردند تا ۳۵۰ میلیون دلار برای ساخت بندر دریایی در سواحل دریای کارائیب، سیستم لوله‌کشی، راه‌آهن و بزرگراه‌های میان کشوری سرمایه‌گذاری کنند. همچنین شرکت‌های ایرانی قصد ساخت دو کارخانهٔ سیمان در بولیوی را دارند. دیگر اقدامات ایران جهت گسترش روابط شامل عقد قرارداد با اکوادور برای ساخت کارخانهٔ سیمان و انعقاد چندین تفاهم‌نامهٔ دیگر در زمینهٔ همکاری‌های اقتصادی‌است.[۹] در چهار سال اول ریاست جمهوری احمدی‌نژاد، ایران شش سفارتخانهٔ جدید در آمریکای لاتین تأسیس کرد. سفارتخانه‌های جدید ایران در بولیوی، شیلی، کلمبیا، اکوادور، نیکاراگوئه و اروگوئه قرار دارند که به پنج سفارتخانهٔ پیشین ایران در آمریکای لاتین در آرژانتین، برزیل، کوبا، مکزیک و ونزوئلا افزوده شدند.[۶۷]

همکاری در زمینه انرژی

به دنبال تلاش امریکا برای تحریم صادرات بنزین به ایران در سال ۲۰۱۰ میلادی، هوگو چاوز کشتی های حامل بنزین را به ایران ارسال کرد.[۶۸] با افتتاح پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس ایران به خودکفایی در تولید بنزین رسید.ت خدمات فنی- مهندسی علاوه بر بازسازی پالایشگاه کشور هدف، خوراک ورودی پالایشگاه را نیز منطبق بر نفت خام ایران تعبیه کرده‌است. در مهرماه ۱۴۰۱ نخستین پالای

با روی کار آمدن دولت سیزدهم، ایران اقدام به بازسازی پالایشگاه‌های نیمه‌فعال و با ظرفیت بسیار پایین‌تر از ظرفیت اسمی در ونزوئلا کرده‌است[۶۹] و از طریق صادراشگاه فراسرزمینی ایران به نام ال‌پالیتو در ونزوئلا راه اندازی شد. در این پالایشگاه روزانه یکصد هزار بشکه نفت خام پایش می‌شود.[۷۰]


بانک مرکزی ونزوئلا رشد اقتصادی در سال ۲۰۲۲ در حوزه نفت را به بازیابی ظرفیت تولید نفت خام از طریق مدیریت مستقیم (شرکت نفتی این کشور) و شرکت‌های مختلط (شرکت های خارجی در همکاری با شرکت نفت دولتی ونزوئلا) نسبت داده است.[۷۱]

عمران و مسکن

شهرک هوگو چاوز یا شهرک ایرانی ها در نزدیکی شهر والنسیا در غرب کاراکاس پایتخت ونزوئلا قرار دارد. در این مکان طی سال های ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۰ تعداد ۳۴۵۶ واحد مسکونی توسط شرکت ایرانی کیسون ساخته شده است. این شرکت ۲۰ هزار واحد مسکونی در هفت استان ونزوئلا ساخته است که در مجوع دولت ونزوئلا ۲ میلیارد دلار به این شرکت پرداخت کرده است. سود حاصل حدود ۴۰۰ میلیون دلار بوده است. شرکت کیسون در این پروژه با بهره گیری از دانش متخصصان سرعت پروژه را به حدی بالا برد که به طور میانگین در هر ساعت یک واحد مسکونی ساخته می شد. در این بازه زمانی شرکت های ایرانی در مجموع ۲۴۰۰۰ واحد مسکن در ونزوئلا ساخته اند. از این تعداد ۲۰۰۰۰ واحد مسکونی سهم کیسون بوده است و ۴۰۰۰ را شرکت خانه سازی ایرانیان برعهده داشته است.[۷۲]

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ "Iran and Venezuela plan anti-U.S. fund" (به انگلیسی). USA Today. 14 January 2007.
  2. 1 2 "Iran, Venezuela in "axis of unity" against U.S" (به انگلیسی). Reuters. 2 July 2007. Archived from the original on 24 December 2011. Retrieved 15 February 2012.
  3. 1 2 3 "Venezuela e Irán en camino hacia una 'alianza estratégica'" (به اسپانیایی). El Universal. 21 May 2001.
  4. 1 2 "Hugo Chávez de visita en Irán hasta el lunes" (به اسپانیایی). El Universal. 18 May 2001.
  5. 1 2 3 4 "Presidente Jatami recibió condecoración Collar de la Orden del Libertador" (به اسپانیایی). Radio Nacional de Venezuela. 1 March 2005. Archived from the original on 27 September 2007. Retrieved 15 February 2012.
  6. ↑ "Chávez exige respetar Irán y aclara que no tiene plan nuclear" (به اسپانیایی). El Universal. 21 May 2006.
  7. 1 2 "EE.UU. preocupado por Venezuela" (به انگلیسی). El Universal. 14 March 2005.
  8. ↑ "Chavez opposes Ahmadinejad on Israel" (به انگلیسی). Jerusalem Post. 29 July 2006.
  9. 1 2 3 4 5 Wikipedia contributors, "Iran–Venezuela relations," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iran–Venezuela_relations&oldid=476853280 (accessed February 14, 2012).
  10. 1 2 «دکتر احمدی‌نژاد نشان عالی درجه یک جمهوری اسلامی ایران را به رئیس‌جمهور ونزویلا اهدا کرد‎». پایگاه اطلاع‌رسانی ریاست جمهوری اسلامی ایران‎. ۸ مرداد ۱۳۸۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ اوت ۲۰۱۲. دریافت‌شده در ۱۵ فوریه ۲۰۱۲.
  11. 1 2 "Chávez decorated in Iran; initials cooperation pacts" (به اسپانیایی). El Universal. 31 July 2006.
  12. ↑ https://web.archive.org/web/20180907110321/http://www.payvand.com/news/11/feb/1190.html
  13. ↑ https://web.archive.org/web/20090129182648/http://www.voanews.com/english/archive/2005-08/2005-08-06-voa8.cfm
  14. ↑ https://www.reuters.com/article/us-iran-venezuela-idUSDAH23660020070702
  15. ↑ https://www.usatoday.com/news/world/2007-01-14-iran-venezuela_x.htm
  16. 1 2 3 «‎چاوز: جنگنده‌های اف – ۱۶ را احتمالاً به ایران می‌فروشیم‎». ‎آفتاب‎. ‏۱ خرداد ۱۳۸۵. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۶ فوریه ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۵ فوریه ۲۰۱۲. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  17. ↑ http://buscador.eluniversal.com/2006/05/21/pol_ava_21A710337.shtml
  18. ↑ https://www.foxnews.com/story/venezuelas-chavez-irans-ahmadinejad-pledge-mutual-support
  19. ↑ Karimi, Nasser. Chavez, Ahmedinejad pledge mutual support. Canoe Network (July 29, 2006).
  20. ↑ "Venezuela Threatens to Sell F-16 Fleet to Iran" (به انگلیسی). Associated Press. 16 May 2006.
  21. ↑ "Iranian delegation in Venezuela" (به انگلیسی). mathaba. 17 November 2008.
  22. ↑ "Venezuela and Iran team up with socialist uni" (به انگلیسی). Kyrgyzstan News.Net. 18 November 2008. Archived from the original on 3 December 2013. Retrieved 15 February 2012.
  23. ↑ https://www.usatoday.com/news/world/2007-01-14-iran-venezuela_x.htm
  24. ↑ https://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&cid=1173879103152
  25. ↑ http://www.upi.com/News_Photos/view/upi/acff0732c53408d691247db07ac17c83/Irans-President-Mahmoud-Ahmadinejad-meets-Venezuelas-Foreign-Minister-Nicolas-Maduro-in-Tehran/
  26. ↑ "Iran forging ties to Latin America" (به انگلیسی). chron.com. 16 November 2008.
  27. ↑ "A New Transatlantic Challenge for a Nostalgic Aircraft - Powered by Iran Air" (به انگلیسی). airliners.net. 28 June 2007. Archived from the original on 26 May 2016. Retrieved 15 February 2012.
  28. ↑ "Venezuela and Iran Strengthen Ties With Caracas-to-Tehran Flight" (به انگلیسی). New York Times. 3 March 2007.
  29. ↑ "US foes seek 'new world order'" (به انگلیسی). aljazeera. 21 October 2010.
  30. ↑ http://www.stabroeknews.com/2011/archives/09/24/visit-to-venezuela-by-irans-ahmadinejad-postponed/
  31. ↑ https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-22220526
  32. ↑ https://www.theguardian.com/world/iran-blog/2013/mar/07/ahmadinejad-chavez-resurrected-too-far
  33. ↑ http://www.cnn.com/2013/03/13/opinion/gmez-chavez-ahmadinejad-america/
  34. ↑ https://www.timesofisrael.com/iran-vows-ties-with-venezuela-to-remain-firm/
  35. ↑ https://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-22220526
  36. ↑ http://en.alalam.ir/news/1466060
  37. ↑ https://www.wsj.com/articles/SB10001424127887323734304578547481084333510
  38. ↑ http://www.local10.com/news/venezuela-iran-strengthen-relations
  39. ↑ http://latino.foxnews.com/latino/news/2014/09/24/maduro-recalls-chavez-with-trip-to-south-bronx-as-country-makes-bid-for-un/
  40. ↑ https://web.archive.org/web/20150404225825/http://nsnbc.me/2015/01/13/venezuela-secures-support-from-iran-qatar-in-the-face-of-oil-glut/
  41. ↑ http://www.ibtimes.com/venezuela-iran-sign-economic-cooperation-deals-venezuela-signs-500m-credit-line-iran-1986665
  42. ↑ http://economictimes.indiatimes.com/slideshows/day-in-pics/november-23-2015/hassan-rouhani-meets-with-nicolas-maduro/slideshow/49893159.cms
  43. ↑ http://www.laprensa.hn/mundo/904319-410/maduro-reafirma-alianza-con-ir%C3%A1n-para-combatir-a-eua
  44. ↑ https://web.archive.org/web/20181210015850/http://vestnikkavkaza.net/news/Maduro-calls-on-Rouhani-to-fight-for-justice-in-oil-market.html
  45. ↑ https://www.bbc.com/news/world-latin-america-44204632
  46. ↑ http://www.irandaily.ir/News/215724.html?catid=3&title=President-Rouhani-congratulates-Maduro-s-re-election
  47. ↑ https://www.reuters.com/article/us-venezuela-politics-maduro-guaido-idUSKCN1PI1M5
  48. ↑ https://web.archive.org/web/20220225135334/https://old.iranintl.com/en/world/iran-supports-maduro-president-venezuela
  49. ↑ "نفت‌کش‌های ایران در ونزوئلا؛ چرا ال‌پالیتو؟ کابه‌یو کجاست؟". BBC.
  50. ↑ "سفر پرماجرای نفتکش‌های ایرانی به ونزوئلا از زبان کاپیتان نفتکش فورچون". tasnim news.
  51. 1 2 «سومین نفتکش ایران وارد آب‌های ونزوئلا شد». رادیو فردا. ۷ خرداد ۱۳۹۹.
  52. ↑ "Oil-Starved Venezuela Celebrates Arrival of Tankers From Iran". nytimes.
  53. ↑ "1st Iranian Ship Reaches Venezuela With No Sign of US Threat". nytimes.
  54. ↑ «نفتکش‌های ایران با چراغ سبز آمریکا به آب‌های ونزوئلا رسیدند؟». رادیو فردا. ۷ خرداد ۱۳۹۹.
  55. ↑ «فرصت‌های ایران در آمریکای‌لاتین». روزنامه فرهیختگان.
  56. ↑ https://breakingdefense.com/2022/12/iran-asking-russia-to-sell-military-ships-help-build-new-designs-israeli-sources/
  57. ↑ «کلمبیا: ونزوئلا می‌خواهد از ایران موشک بخرد». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۲.
  58. 1 2 «واکنش مادورو به ادعای رئیس‌جمهور کلمبیا دربارهٔ خرید موشک از ایران». ایسنا. ۲۰۲۰-۰۸-۲۳. دریافت‌شده در ۲۰۲۱-۰۱-۰۲.
  59. ↑ «افراماکس و تثبیت جایگاه ایران در کشتی‌سازی جهان/ اشتغالزایی با رونق صنایع دریایی». خبرگزاری ایرنا.
  60. ↑ «افراماکس و تثبیت جایگاه ایران در کشتی‌سازی جهان/ اشتغالزایی با رونق صنایع دریایی». خبرگزاری ایرنا.
  61. ↑ «نفتکش ۶۰ میلیون یورویی ساخت ایران». رادیو فردا.
  62. ↑ «آیین تحویل دومین نفتکش «آفراماکس» با حضور رئیسی». خبرآنلاین.
  63. ↑ https://regtechtimes.com/irans-2-billion-venezuela-gamble-at-risk-as-us/
  64. ↑ https://www.iranintl.com/en/202512179906
  65. ↑ «"Iran's $2 Billion Venezuela Gamble at Risk as US Moves to Choke Oil Exports"». regtechtimes.com.
  66. ↑ www.euronews.com https://www.euronews.com/2026/01/03/analysis-what-does-the-fall-of-venezuelas-maduro-mean-for-tehran. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۱-۰۳. پارامتر |عنوان= یا |title= ناموجود یا خالی (کمک)
  67. ↑ "Iran's Rumored Nicaraguan 'Mega-Embassy' Set Off Alarms in U.S." (به انگلیسی). Washington Post. 13 July 2009.
  68. ↑ «بررسی چرایی نگاه به آمریکای لاتین/ ظرفیت های ونزوئلا و برزیل». ندای اصفهان.
  69. ↑ «ایران بزرگ‌ترین پالایشگاه ونزوئلا را باز سازی می‌کند». BBC.
  70. ↑ «نخستین پالایشگاه فراسرزمینی در ونزوئلا راه اندازی شد». مهر.
  71. ↑ «رشد بیش از ۱۷ درصدی اقتصاد ونزوئلا به رغم تحریم‌های آمریکا». ایرنا.
  72. ↑ «بررسی چرایی نگاه به آمریکای لاتین/ ظرفیت های ونزوئلا و برزیل». ندای اصفهان. ۲۰۲۲.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.