دوحاکمیتی
دو حاکمیتی یا دوفرمانروایی، شکل حکومت یا سیستم سیاسی است که در آن دو فرد به صورت همزمان و همرتبه بر یک واحد سیاسی حکومت میکنند و هر دو در مقام رهبری، قدرت قانونی یا عملی دارند.[۱][۲] این وضعیت میتواند در قالبهای گوناگون رخ دهد، از جمله در برخی نظامهای پادشاهی و جمهوری، یا در مقامهای مشترک در یک ساختار اجرایی. دوحاکمیتی با همپادشاهی تفاوت دارد، زیرا همپادشاهی معمولاً به همزمانی موقت در یک پادشاهی اشاره دارد، در حالی که دوحاکمیتی میتواند هر شکل حکومتی با دو رهبر همرتبه را دربرگیرد.[۳]

کاربرد و تعریف
در کاربرد عمومی، دوحاکمیتی به حکومتی گفته میشود که قدرت در آن میان دو رهبر یا دو مرجع همزمان تقسیم شده است.[۴] در برخی متون، از دوحاکمیتی برای توصیف سازوکارهای خاصی مانند تقسیم اختیارات میان دو سطح یا دو بخش اجرایی نیز استفاده میشود.[۵]
نمونه های معاصر
آندورا
آندورا یک شاهزادهنشین همحکومتی است و دو همشاهزادهٔ آن به صورت مشترک رئیس کشور محسوب میشوند: رئیسجمهور فرانسه و اسقف اورخل.[۶]
اسواتینی
در اسواتینی، مقام های سنتی و قانون اساسی، پادشاه (نگوِنیاما) و ملکهمادر (ندلوووکاتی) را به عنوان دو کانون رهبری در نظام پادشاهی معرفی میکند؛ با این حال در عمل، نقش اجرایی و اداری عمدتاً در دست پادشاه است و نقش ملکهٔ مادر بیشتر جنبهٔ آیینی و نمادین دارد و در برخی وضعیت ها میتواند نقش نیابت سلطنت را ایفا کند.[۷]
ایرلند شمالی
بر اساس سازوکارهای پس از توافق جمعهٔ نیک، وزیر اول ایرلند شمالی و معاون وزیر اول ایرلند شمالی در رأس قوهٔ مجریهٔ محلی عمل میکنند و اختیارات اجرایی همعرض دارند.[۸]
سن مارینو
در سن مارینو، دو کاپیتان نایبالسلطنه به عنوان رؤسای مشترک کشور هر شش ماه یک بار از سوی شورای بزرگ و عمومی انتخاب میشوند.[۹]
نیکاراگوئه
در نیکاراگوئه، اصلاحات قانون اساسی در سال ۲۰۲۵ جایگاه رئیسجمهور و معاون رئیسجمهور را به صورت همزمان به عنوان روسای مشترک کشور تعریف کرد و این عنوان به دانیل اورتگا و روساریو مورییو نسبت داده شد.[۱۰][۱۱]
نمونه های تاریخی
از نمونه های شناختهشدهٔ تاریخی میتوان به دو پادشاهی مشترک در اسپارت اشاره کرد که در آن دو پادشاه از دو دودمان جداگانه همزمان سلطنت میکردند و هر یک امکان اعمال وتو در برابر دیگری داشت.[۱۲] همچنین در جمهوری روم، تقسیم قدرت اجرایی عالی میان دو کنسول منتخب نمونهای از تقسیم اختیارات در عالیترین سطح اجرایی به شمار میآید.[۱۳]
جستارهای وابسته
منابع
- ↑ Merriam-Webster، diarchy.
- ↑ Merriam-Webster، duarchy.
- ↑ Britannica، dyarchy.
- ↑ Merriam-Webster، dyarchy.
- ↑ Britannica، dyarchy.
- ↑ Constitution of Andorra، Art. 43.
- ↑ Constitution of Eswatini، The Ndlovukazi.
- ↑ Northern Ireland Act، Section 16.
- ↑ San Marino Site، Regents.
- ↑ AP، Nicaragua co-presidents.
- ↑ Reuters، Nicaragua co-presidents.
- ↑ Britannica، dyarchy.
- ↑ Britannica، dyarchy.
- «Dyarchy». Encyclopaedia Britannica. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۶.
- «Dyarchy». Merriam-Webster. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۶.
- «Diarchy». Merriam-Webster. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۶.
- «Duarchy». Merriam-Webster. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۶.
- «Constitution of the Principality of Andorra». Consell General d Andorra. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۶.
- «Northern Ireland Act 1998, Section 16». legislation.gov.uk. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۶.
- «Regents». San Marino Site. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۶.
- «The Constitution of the Kingdom of Swaziland Act 2005» (PDF). Government of Eswatini. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۶.
- «Nicaragua makes Daniel Ortega and his wife Murillo copresidents». Associated Press. ۲۰۲۵-۰۱-۳۰. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۶.
- «Nicaraguan lawmakers approve reform expanding Ortega power». Reuters. ۲۰۲۴-۱۱-۲۲. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۱-۱۶.