جمهوری افغانستان

در ژوئیه ۱۹۷۳، زمانی که ملک محمد ظاهر شاه، پادشاه وقت افغانستان، در ایتالیا تحت عمل جراحی چشم و همچنین درمان کمر قرار داشت؛ پسر عمو و شوهرخواهر و نخست‌وزیر سابق محمد داوود خان در کابل کودتا کرد. این کودتا پادشاهی افغانستان را سرنگون کرد و به جای آن دولت تک حزبی تأسیس کرد. سردار داوود خان یک دهه پیش از آن توسط ظاهرشاه مجبور به استعفا از سمت نخست‌وزیری شده بود. پادشاه ماه بعد به جای خطر یک جنگ داخلی تمام عیار، از سلطنت کناره‌گیری کرد.

پس از به دست گرفتن قدرت، داوود خان که خود را به عنوان نخستین رئیس‌جمهور افغانستان معرفی کرده بود، حزب سیاسی خود را به نام حزب انقلاب ملی تأسیس کرد. این حزب تنها کانون فعالیت سیاسی در کشور شد. در ژانویه ۱۹۷۷، یک لویه جرگه پس از انتخابات مجلس قانون اساسی تشکیل شد و قانون اساسی جدیدی را تصویب کرد که یک دولت تک حزبی ریاست جمهوری را با مخالفت‌های سیاسی سرکوب می‌کرد، گاهی اوقات با خشونت. همچنین در سال ۱۹۷۳، محمد هاشم میوندوال، نخست‌وزیر پیشین، به طرح کودتا متهم شد، اگرچه مشخص نیست که آیا این طرح واقعاً دولت جمهوری جدید را هدف قرار داده است یا سلطنت لغو شده. میوندوال دستگیر شد و ظاهراً قبل از محاکمه در زندان خودکشی کرد، اما باورهای رایج می‌گویند که او تا حد مرگ شکنجه شده است.

پس از تأسیس جمهوری افغانستان توسط جنرال داوود در سال ۱۹۷۳، به اعضای حزب دموکراتیک خلق مناصب در دولت داده شد. در سال ۱۹۷۶ رئیس‌جمهور داوود یک برنامه اقتصادی هفت ساله برای کشور ایجاد کرد. او برنامه‌های آموزشی نظامی را با هند آغاز کرد و مذاکرات توسعه اقتصادی را با ایران آغاز کرد. داوود همچنین توجه خود را به کشورهای نفت خیز خاورمیانه مانند عربستان سعودی، عراق و کویت از جمله برای کمک مالی معطوف کرد.

اما در دوران ریاست جمهوری داوود، روابط با اتحاد جماهیر شوروی بدتر شد. آنها تغییر او را به سمت رهبری دوستدار غرب خطرناک می‌دیدند، از جمله انتقاد داود از عضویت کوبا در جنبش عدم تعهد و اخراج داود از مشاوران نظامی و اقتصادی شوروی. سرکوب اپوزیسیون سیاسی علاوه بر این، حزب دموکراتیک خلق مورد حمایت شوروی را که متحد مهمی در کودتای ۱۹۷۳ علیه شاه بود، علیه او تبدیل کرد.

داوود در سال ۱۹۷۸ به مقدار کمی از آنچه در نظر داشت دست یافته بود. اقتصاد افغانستان هیچ پیشرفت واقعی نداشت و سطح زندگی افغانستان افزایش نیافت. داود همچنین انتقادهای زیادی را به خاطر قانون اساسی تک حزبی خود در سال ۱۹۷۷ برانگیخت که او را از حامیان سیاسی خود دور کرد.

زمانی که افغان‌ها تا سال ۱۹۷۸ از دولت داوود ناامید شده بودند، مقامات دولتی حزب دموکراتیک خلق به تنهایی توسط برخی با اصلاحات اقتصادی و اجتماعی شناسایی شدند. در این زمان، دو جناح اصلی حزب دموکراتیک خلق که قبلاً درگیر جنگ قدرت بودند، به توافقی شکننده برای آشتی دست یافته بودند. مقامات ارتش هوادار کمونیست‌ها تا آن زمان در حال برنامه‌ریزی برای حرکتی علیه دولت بودند. به گفته حفیظ الله امین، که در سال ۱۹۷۹ رئیس دولت افغانستان شد، حزب دموکراتیک خلق در سال ۱۹۷۶، دو سال قبل از تحقق کودتا، طراحی کودتا را آغاز کرده بود.

حزب دموکراتیک خلق قدرت را در یک کودتای نظامی وحشیانه در سال ۱۹۷۸ به دست گرفت که بیشتر به انقلاب ثور معروف است. در ۲۷ آوریل، نیروهای پایگاه نظامی در میدان هوایی بین‌المللی کابل به سمت مرکز پایتخت حرکت کردند. تنها ۲۴ ساعت طول کشید تا قدرت، با فشار سریع از جمله حمله هوایی به ارگ (کاخ ریاست جمهوری) تثبیت شود و واحدهای ارتش شورشی به سرعت مؤسسات و خطوط ارتباطی مهم را تصرف کردند. داوود مخلوع و بیشتر خانواده اش روز بعد اعدام شدند.

نور محمد تره کی، دبیرکل حزب دموکراتیک خلق، به عنوان رئیس هیئت رئیسه شورای انقلاب معرفی شد و عملاً جانشین محمد داوود خان به عنوان رئیس دولت شد. او همزمان رئیس دولت جمهوری دموکراتیک تازه تأسیس افغانستان شد.