جریان مرزی

جریان‌های اصلی اقیانوسی مرتبط با چرخاب شمالی اقیانوس آرام

جریان مرزی (انگلیسی: Boundary current) یا جریان کناره‌ای به نوعی جریان اقیانوسی گفته می‌شود که دینامیک و سازوکار فعالیت آن‌ها توسط کناره‌ها و خطوط ساحلی تعیین می‌شود. این جریان‌ها به دو دسته مجزای جریان‌های مرزی شرقی و جریان‌های مرزی غربی تقسیم می‌شوند.

جریان‌های مرزی شرقی

جریان‌های مرزی شرقی نسبتاً کم‌عمق، پهن و با جریان آهسته هستند. این جریان‌ها در ضلع شرقی حوضه‌های اقیانوسی (مجاور سواحل غربی قاره‌ها) یافت می‌شوند. جریان‌های مرزی شرقی جنب‌مدارگانی به سمت استوا جریان دارند و آب سرد را از عرض‌های جغرافیایی بالاتر به عرض‌های جغرافیایی پایین‌تر منتقل می‌کنند. جریان بنگوئلا، جریان قناری، جریان هامبالت و جریان کالیفرنیا نمونه‌هایی از جریان‌های مرزی شرقی به‌شمار می‌روند. فراچاهش ساحلی اغلب آب غنی از مواد مغذی را به محدوده جریان مرزی شرقی می‌آورد و این جریان‌ها را به پهنه‌های غنی اقیانوسی تبدیل می‌کند.

جریان‌های مرزی غربی

جریان‌های مرزی غربی خود می‌توانند به جریان‌های مرزی غربی جنب‌مدارگانی (جنب‌حارّه‌ای) یا جریان‌های مرزی غربی عرض‌های جغرافیایی پایین تقسیم شوند. جریان‌های مرزی غربی جنب‌مدارگانی، جریان‌های گرم، عمیق، باریک و سریعی هستند که به‌دلیل پدیده تشدید غربی در ضلع غربی حوضه‌های اقیانوسی تشکیل می‌شوند. این جریان‌ها آب‌های گرم را از مناطق مدارگان (حارّه‌ای) به سمت قطب‌ها حمل می‌کنند. گلف استریم، جریان اگالس و جریان کوروشیو نمونه‌هایی از جریان‌های مرزی غربی به‌شمار می‌روند. جریان‌های مرزی غربی عرض‌های جغرافیایی پایین شبیه جریان‌های مرزی غربی جنب‌مدارگانی هستند، اما آب سرد را از مناطق جنب‌حارّه‌ای به سمت استوا حمل می‌کنند. جریان میندانائو و جریان برزیل شمالی نمونه‌هایی از جریان‌های مرزی غربی عرض‌های جغرافیایی پایین هستند.

منابع

    This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.