یوسف قادر خان
| یوسف قادر خان | |
|---|---|
| خاقان بزرگ قراخانیان | |
 دیدار یوسف قادر خان با محمود غزنوی، فرمانروای غزنویان | |
| خاقان کوچک قراخانیان | |
| سلطنت | ۹۹۸ – ۱۰۲۶ |
| پیشین | هارون بغراخان |
| جانشین | محمد بغراخان |
| خاقان بزرگ قراخانیان | |
| سلطنت | ۱۰۲۶ – ۱۰۳۳ |
| پیشین | محمد تغان خان |
| جانشین | سلیمان ارسلانخان |
| زاده | سدهٔ ۱۰ میلادی |
| درگذشته | ۱۰۳۳ میلادی |
| فرزند(ان) | سلیمان ارسلانخان، محمد بغراخان |
| خاندان | قراخانیان (شاخهٔ حسنی) |
| پدر | هارون بغراخان |
یوسف قادر خان (درگذشتهٔ ۱۰۳۳ میلادی) فرمانروا و خاقان بزرگ قراخانیان از شاخهٔ حسنی قراخانیان بود که در بلخ، بالاساغون و کاشغر فرمان میراند.[۱] [۲] [۳] [۴] [۵]
در اثر گردیزی با نام زینالاخبار از او با نام «فرمانروای سراسر ترکستان و خاقان بزرگ آن» یاد شدهاست.[۶]
زندگینامه
بر پایهٔ گزارش ابن اثیر، تاریخنگار عرب، فرمانروایان قراخانیان مسلمانان پرهیزگاری بودند که می نمینوشیدند، برای دین میجنگیدند و پشتیبان دانش و آموزش بودند. گردیزی، مورخ غزنوی نیز، آورده است که یوسف قادر خان می نمینوشید.[۷]
در سال ۱۰۰۷ میلادی، یوسف قادر خان که در آن هنگام فرمانروای کاشغر بود، به پادشاهی ختن تاخت و آن را نابود کرد. از این رو، بهاحتمال، نام غازی یا «جنگاور راه دین» را یافت، همانگونه که پدرش هارون بغرا خان و برادرانش که در نبردها کشته شدند، «شهید» شناخته شدند.[۸]
در سال ۱۰۲۵ میلادی، دیداری میان محمود غزنوی و یوسف قادر خان در سمرقند رخ داد. خواست یوسف از این دیدار، بستن پیمان با غزنویان برای شکست دادن برادرش علی تکین و یکپارچه کردن فرمانروایی قراخانیان بود. او همچنین فرستادگانی به دربار دودمان لیائو روانه کرد تا جایگاه و آوازهٔ خود را در آن سرزمین افزایش دهد. دختر شنگزونگ، خان خیتانها، نیز همسر پسر او، چغری تگین شد. یوسف قادر خان سرانجام توانست علی تکین را شکست دهد و وادارد تا سمرقند و بخارا را رها کند. با پشتیبانی خیتانها و غزنویان، توانست راههای بازرگانی را در سرزمین خود بیگزند سازد.[۷][۹]
در زمان مرگ یوسف قادر خان، که در سالهای ۱۰۳۱ یا ۱۰۳۲ میلادی رخ داد، فرمانروایی او افزونبر ترکستان شرقی، هفترود (سِمیرِچیه) و بخش خاوری سرزمین سیردریا را نیز دربرمیگرفت که شهرهای تالاس (امروزی تاراز) و اسپیجاب (امروزی سایرام) را در بر میگرفت. پایتخت او کاشغر بود.
پس از او، ترکستان شرقی و هفترود به پسر بزرگش سلیمان بغرا تگین رسید که فرنام ارسلان خان یافت؛ در تالاس و اسپیجاب نیز پسر دیگرش، یغان تگین محمد بغرا خان به فرمانروایی رسید.[۱۰]
بنمایه
- ↑ ادن، جف. Warrior Saints of the Silk Road: Legends of the Qarakhanids. بوستون، لیدن: Brill.
- ↑ Duturaeva، Dilnoza (۲۰۲۲). Qarakhanid Roads to China: A History of Sino-Turkic Relations. لیدن، بوستون: Brill.
- ↑ پیلیپچوک, یاروسلاو والنتینوویچ (2020). Караханиды: от сюзерена в вассалы (به روسی). Научные записки Национального педагогического университета имени М.П. Драгоманова. pp. ۵۹–۶۳.
- ↑ پیلیپچوک, یاروسلاو والنتینوویچ (2019). Формирование Караханидского каганата (به روسی). Научные записки Национального педагогического университета имени М.П. Драгоманова. pp. ۲۴–۲۸.
- ↑ گردیزی، ابوسعید. زینالاخبار (به عربی). صص. LXVII. بایگانیشده از اصلی در ۳۰ دسامبر ۲۰۲۲.
- ↑ گردیزی، ابوسعید. زینالاخبار. ص. LXVII. بایگانیشده از اصلی در ۳۰ دسامبر ۲۰۲۲.
- 1 2 «Тюрки в период возвышения Карлуков и образования государства Караханидов»، https://articlekz.com/article/7271.
- ↑ همان.
- ↑ "Тюрки в период возвышения Карлуков и образования государства Караханидов". Archived from the original on 2023-06-30. Retrieved 2023-06-30.
- ↑ {{subst:saved_book}} {{subst:saved_book}}