یهودا اسخریوطی

یهودا اسخریوطی
پشیمانی یهودا (۱۸۸۰) اثر آلمیدا جونیور
اطلاعات شخصی
زاده	احتمالاً کریوث، یهودیه، امپراتوری روم
درگذشته	۳۰–۳۳ اورشلیم، یهودیه، امپراتوری روم
علت مرگ	خودکشی با دار زدن و/یا سقوط
والدین	شمعون اسخریوطی (پدر)
شناخته شده برای	خیانت به عیسی

یهودا اسکاریوتی یا یهودای اِسخَریوطی (یونانی انجیلی: Ἰούδας Ἰσκαριώτης، آوانگاری: Ioúdas Iskariṓtēs؛ درگذشتهٔ حوالی ۳۰ – ۳۳ پس از میلاد) طبق انجیل‌های چهارگانهٔ مسیحیت، یکی از دوازده حواری اصلی عیسی مسیح بود. یهودا با خیانت به عیسی در باغ جتسیمانی، او را به سنهدرین تحویل داد؛ این خیانت در ازای سی سکه نقره صورت گرفت. یهودا با بوسیدن گونه عیسی و خطاب کردن او با عنوان «استاد»، هویت او را در تاریکی به جمعیتی که آمده بودند تا عیسی را بازداشت کنند، نشان داد.^[۱] در دوره معاصر، نام یهودا به‌طور متداول برابر با خیانت دانسته می‌شود.

انجیل مرقس دلیلی برای خیانت یهودا ذکر نمی‌کند، اما پیش‌بینی عیسی دربارهٔ خیانت او را در شام آخر نقل می‌کند؛ اتفاقی که در همه انجیل‌ها ذکر شده است. انجیل متی (۲۶:۱۵) می‌گوید یهودا خیانت را در ازای سی سکه نقره انجام داد. انجیل لوقا (۲۲:۳) و انجیل یوحنا (۱۳:۲۷) اشاره دارند که یهودا تحت تسلط شیطان بوده است. بر اساس متی (۲۷:۱–۱۰)، پس از اینکه فهمید عیسی قرار است مصلوب شود، یهودا تلاش کرد پول خیانتش را به کاهنان بزرگ بازگرداند و سپس خودکشی کرد.^[۲] کاهنان آن پول را، که از راهی آلوده به خون به دست آمده بود، برای خرید زمینی به نام «زمین خون» به‌منظور دفن بیگانگان هزینه کردند. کتاب اعمال رسولان (۱:۱۸) نقل قولی از پطرس دارد که می‌گوید یهودا خودش آن زمین را خریده و «بی‌درنگ سقوط کرد، از وسط دو نصف شد و تمام دل و روده‌اش بیرون ریخت.» سپس جایگاه یهودا در میان دوازده حواری با حضور متیاس تکمیل شد.

بنابر کتاب‌مقدس و باور مسیحیان، «یهودا»، یکی از دوازده حواری مسیح، با دریافت سی سکه نقره، جای مسیح را به مقامات روم و روحانیون یهودی لو داد. آنان نیز عیسی را دستگیر کرده و به طرز دردناکی به صلیب کشیدند. فرجام یهودا اسخریوطی در کتاب مقدس، در انجیل متی^[۳] ثبت شده است: او پس از خیانت به عیسی به زودی از کار خود پشیمان شد و نزد روحانیون یهودی‌ای رفت که از آنان پول گرفته بود. یهودا سی سکه نقره را پس داد و در عوض از آنان خواست عیسی را آزاد کنند. اما روحانیون درخواست یهودا را رد کردند. با این حال یهودا سکه‌های نقره را نزد روحانیون رها کرد و از نزد آنان رفت. او از شدت پشیمانی خود را حلق‌آویز کرده و جان سپرد.

روحانیون یهودی آن سی سکه نقره را نجس می‌دانستند، چرا که جهت دستگیری و کشتن یک شخص (عیسی‌مسیح) داده بودند (اصطلاحاً «پول جان» یا «پول خون» یا در انگلیسی blood money) و به همین علت آن پول را به خزانهٔ معبد اورشلیم بازنگرداندند. ایشان با آن سی سکه قطعه زمینی جهت دفن اجساد غیریهودیان و افراد مرتد خریدند. علت این کار این بود که آن روحانیون یهودی، «اجساد غیریهودیان، مجرمان و مرتدّان» و آن «سی سکه نقره»، هر دو را نجس می‌دانستند. آن قطعه زمین که سابقاً به نام «مزرعهٔ کوزه‌گرها» شناخته می‌شد، پس از مصلوب شدن مسیح بین مردم با نام «مزرعهٔ خون» خوانده می‌شد.^[۳][۴][۵] این تغییر نام از «مزرعهٔ کوزه‌گرها» به «مزرعهٔ خون» احتمالاً به این دلیل بود که حواریون و سایر پیروان عیسی‌مسیح می‌دانستند آن مزرعه با همان سی سکه نقره یا «پول خون» خریداری شده بود، که به عنوان دستمزد برای تسلیم کردن عیسی‌مسیح به یهودا داده شده بود.

در کتاب‌مقدس همچنین پطرس حواری از سرانجام یهودا اسخریوطی سخن می‌گوید، مبنی بر اینکه یهودا اسخریوطی در همین مزرعه بر زمین افتاده و بدن او متلاشی شده است و به این ترتیب در زبان عامیانه و کنایه‌آمیز «صاحب مزرعهٔ خون شد».^[۶]

از جمع‌بندی روایت انجیل متی و روایت پطرس‌حواری در کتاب اعمال رسولان، تصویر کامل‌تری به دست می‌آید:

• یهودا پس از خیانت به عیسی، پشیمان شده و پول (سی سکه نقره) را به روحانیون یهودی بازگردانده، با این امید که شاید عیسی را آزاد کنند. اما روحانیون درخواست وی را رد می‌کنند. یهودا آنجا را ترک کرده و در مکانی جان خود را به روش حلق‌آویز کردن می‌گیرد. هم‌زمان روحانیون یهودی با این استدلال که این پول پاک نیست، با آن همان زمینی را می‌خرند که یهودا خود را در آنجا حلق‌آویز کرده بود، و آنجا را به گورستان غیریهودیان و افراد مرتد تغییر کاربری می‌دهند. جسد یهودا که از روز جمعه (قبل از روز شنبه، که روز استراحت یهودیان است) و کل روز شنبه از درخت آویزان ماند، پس از مدتی به علت گندیدگی و پوسیدگی از درخت به زمین افتاده و جسد متلاشی می‌شود.^[۷]

نزدیک به دو هزار سال است که نام «یهودا»، سی سکه نقره پاداش وی، و بوسه‌ای که به عیسی داد تا خود و عیسی را به سربازان رومی بشناساند، نمادهای خیانت در فرهنگ غرب هستند.

محققین و مورخین معتقدند واژهٔ «اسخریوطی» (Iscariot) در نام یهودا اسخریوطی، عنوان غیرمعمول و نامتعارفی است که می‌تواند زوایای تاریخی مهمی در خود نهفته باشد. چند نظریه در خصوص مطرح شده است. یکی از نظریات این است که عنوان «اسخریوطی» به سبب مبارزات مسلحانهٔ او با حاکمیت روم بوده است، چرا که می‌دانیم در آن زمان گروهی از یهودیان شورشی افراطی علیه حاکمیت روم بر سرزمین اسرائیلیان، فعالیت می‌کردند و به نام «سِخاریای» (Sicarii) شناخته می‌شدند که به دلیل حمل و استفاده از «خنجر» مشهور بودند (واژهٔ «سخاریای» (Sicarii) به معنی «آنانی که خنجر حمل می‌کنند» است). اعضای این گروه خنجر خود را در زیر لباس خود پنهان کرده و در بین مردم عادی به سربازان رومی نزدیک می‌شدند و سربازان رومی را ترور می‌کردند. این احتمال توسط مورخین داده شده که یهودا به سبب عضویت در آن گروه، عنوان «اسخریوطی» را داشته باشد، که حالتی تغییر یافته از واژهٔ «سِخاریای» است.^[۸] حتی این احتمال داده می‌شود که علت خیانت یهودا اسخریوطی به عیسی‌مسیح، ناامیدی و سرخوردگی او از عیسی به عنوان «مسیح» بود، که -طبق اعتقاد بخشی از یهودیان- انتظار می‌رفت به عنوان فرماندهی نظامی، سرزمین اسرائیل را از حاکمیت روم آزاد کند و احکام تورات را در آن سرزمین اجرا کند، در حالی که عیسی‌مسیح دقیقاً برخلاف این باور، معتقد به اعلام کلام خدا به روش صلح‌آمیز بود.

انجیل یهودا که انجیلی جعلی است و جزو کتاب مقدس مسیحی نیست و بر اساس نظر مورخین در اواسط قرن دوم پس از میلاد، توسط پیروان مکتب گنوسی نگاشته شده است، اعمال یهودا را اطاعت از دستورهای عیسی نشان می‌دهد و معتقد است که یهودا خدای عهد عتیق (عقل فعال) را از خداوند واقعی، ناشناخته و یگانه عهد جدید (موناد یا «یگانه») متمایز می‌دانست. عیسی فراتر از حوزه عقل فعال است و حقایق عمیق‌تری را به یهودا آشکار می‌کند. این دیدگاه، هم عیسی و هم یهودا را قادر می‌سازد تا درک گسترده‌تری از پلروما (کمال مطلق) ارائه دهند، که الهام‌بخش هنرمندان، نویسندگان و متفکران بوده است. این انجیل در سال ۱۸۰ میلادی توسط ایرنئوس مردود شناخته شد.

به دلیل نقش بدنامش در تمام روایت‌های انجیل، یهودا چهره‌ای بحث‌برانگیز در تاریخ مسیحیت باقی مانده است. خیانت او به عنوان شروع‌کننده رویدادهایی دیده می‌شود که منجر به مصلوب شدن و رستاخیز مسیح شد که طبق آموزه‌های سنتی مسیحی، نجات‌بخش انسانیت بوده است. از دوران قرون وسطی، یهودا گاه به عنوان تجسم مردم یهود و خیانتش به‌عنوان توجیهی برای یهودستیزی مسیحیان به کار رفته است.^[۹]

مسیحیان معتقدند عیسی مصلوب و کشته شد و بعد از سه روز زنده شد و اکنون زنده است. اما باور غالب مسلمانان، طبق قرآن،این است که عیسی اساساً کشته نشد، بلکه شخص دیگری به جای عیسی به صلیب کشیده شد. قرآن از یهودا نام نمی‌برد و در آیه 157 سوره نساء ضمن سرزنش یهودیان می‌گوید: «وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا الْمَسِيحَ عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ اللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ…» «و به خاطر گفتارشان که: ما مسیح عیسی بن مریم، فرستاده خدا را کشتیم؛ در حالی که نه او را کشتند و نه به دار آویختند، بلکه امر بر آنان مشتبه شد (و شخص دیگری بر ایشان به صورت او شبیه گردانیده شد)…»^[۱۰] در لحظه‌ای که رومیان در تدارک مصلوب کردن عیسی مسیح بوده‌اند، یهودا به اذن خداوند به عیسی شبیه شده و رومیان او را به اشتباه به‌جای عیسی مصلوب کرده‌اند؛ بنابراین عیسی مصلوب نشده و به آسمان رفته و زنده است، بدون اینکه مرگ را تجربه کرده باشد.

هرچند برخی نظریه‌پردازان مسلمان، همچون شبیرعلی باور دارند که این امکان وجود دارد که شخص به صلیب کشیده شده در واقع همان عیسی مسیح بود، اما عیسی مسیح بر اثر به صلیب کشیده شدن کشته نشد. همچنین افرادی که عیسی را مصلوب کردند، یهودی نبودند، بلکه رومیان این کار را کردند و می‌توان به این طریق روایت قرآن و انجیل را در همخوانی با هم و به این طریق هردو روایت را صحیح دانست.^[۱۱] هرچند عدّۀ بیشتری از مسلمانان این نظریّه را با این استدلال که: « و ما صلبوه» یعنی:« او را به صلیب نکشیدند» در تضاد آشکار است، به چالش کشیده‌اند.

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ یهودا اسخریوطی موجود است.

• "یهودا اسخریوطی" در دانشنامه یهودی
• یهودا اسخریوطی
• سرانجام یهودا اسخریوطی چه بود؟