یاح (ملکه)
یاح
Jˁḥ | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| مادر محبوب پادشاه، همسر بزرگ سلطنتی | ||||||
 یاح (چپ) و پسرش منتوحوتپ دوم (راست) در شطّ الرّیگال | ||||||
| ملکه همسر | ||||||
| تصدی | حوالی ۲۰۶۰ ق.م. | |||||
| پادشاه | اینتف سوم | |||||
| همسر(ان) | اینتف سوم | |||||
| فرزند(ان) | منتوحتپ دوم نفرو دوم | |||||
| دودمان | دودمان یازدهم مصر | |||||
| پدر | اینتف دوم | |||||
یاح (انگلیسی: Iah؛ معنای تحتاللفظی: ماه؛[۱] زنده و فعال در ۲۰۶۰ پیش از میلاد) یک ملکه همسر در مصر باستان بود که در دوران حکمرانی دودمان یازدهم مصر زندگی میکرد. وی دختر فرعون اینتف دوم و مادر فرعون منتوحتپ دوم و ملکه همسر اینتف سوم بود.
زندگینامه
اطلاعات دقیقی از منشأ و زندگی یاح در دست نیست. او دارای لقب «دختر پادشاه» بود[۲] که نشان میدهد احتمالاً دختر یکی از فرعونها، شاید اینتف دوم بوده است؛ اگرچه این موضوع قطعی نیست و در حد گمانهزنی باقی مانده. نام او اشاره به ایزد ماه در مصر باستان به نام «یاح» دارد.[۳]
یاح با فرعون اینتف سوم ازدواج کرده بود، هرچند که عنوان رسمی «همسر شاه» برای او به ثبت نرسیده است. فرزندان آنها عبارت بودند از: فرعون منتوحتپ دوم[۴] (۲۰۴۶ تا ۱۹۹۵ پیش از میلاد) و ملکه نفرو دوم[۲]
از آنجا که یاح مادر هر دوی این افراد بود، در نتیجه هم مادربزرگ مادری و هم مادربزرگ پدری فرعون منتوحتپ سوم بهشمار میآمد.[۵]
یاح در یک نقشبرجسته سنگی در منطقهٔ «شطّ الرّیگال» دیده میشود که در آن پشت سر منتوحتپ دوم ایستاده است. در جلوی آنها «پدر خدای محبوب، پسر رع، اینتف» و «ختمدار سلطنتی و خزانهدار، خِتی» نقش شدهاند. همچنین او در آرامگاه دخترش نفرو دوم (تیتی۳۱۹) نیز حضور دارد.[۶] نامش در قطعات باقیمانده از نقوش برجسته این آرامگاه و نیز در تابوتهای مدل (مدلهای چوبی تدفینی) آمده که در آنها نوشته شده: «نفرُو، زادهٔ یاح».[۷]
القاب او عبارتند از مادر محبوب پادشاه،[۲] کاهنه حاثور[۲] و دختر پادشاه.[۲]
منابع
- ↑ Allen, James P. (2000). Middle Egyptian: An Introduction to the Language and Culture of Hieroglyphs. Cambridge University Press. p. 436
- 1 2 3 4 5 Joyce Tyldesley, Chronicle of the Queens of Egypt, Thames & Hudson. 2006, pp. 66-68. شابک ۰−۵۰۰−۰۵۱۴۵−۳
- ↑ Remler, Pat. (2000). Egyptian Mythology A to Z: A Young Reader's Companion. Facts On File. P. 1
- ↑ Clayton, Peter A. Chronicle of the Pharaohs: The Reign-by-Reign Record of the Rulers and Dynasties of Ancient Egypt. Thames & Hudson. p. 72. 2006. شابک ۰−۵۰۰−۲۸۶۲۸−۰
- ↑ Firth, Lesley (editor-in-chief) et al (1985). "Mentohotep III". Who Were They? The Simon & Schuster Color Illustrated Question & Answer Book. Little Simon Book, Simon & Schuster, Inc., New York City, شابک ۰۶۷۱۶۰۴۷۶۷., page 12.
- ↑ Silke Roth: Die Königsmütter des Alten Ägypten, Wiesbaden 2001, شابک ۳۴۴۷۰۴۳۶۸۷, p. 426
- ↑ William C. Hayes: The Scepter of Egypt I, New York 1953, شابک ۰۸۷۰۹۹۱۹۰۶, p. 160, 327