واکنش همولوگ‌شدن

در شیمی آلی، واکنش همولوگ‌شدن یا همولوگاسیون (به انگلیسی: Homologation)، هر واکنش شیمیایی است که واکنش‌دهنده را به عضو بعدی سری همولوگ تبدیل می‌کند. سری همولوگ گروهی از ترکیبات هستند که در یک واحد ثابت، معمولاً گروه متیلن (–CH
2
)، با هم تفاوت دارند. هنگامی که تعداد واحدهای ساختاری تکراری در مولکول‌ها افزایش می‌یابد، واکنش‌دهنده‌ها تحت همولوگ‌شدن قرار می‌گیرند. رایج‌ترین واکنش‌های همولوگ‌شدن باعث افزایش تعداد واحدهای متیلن (–CH
2
) زنجیره اشباع در مولکول می‌شود.[۱] به عنوان مثال، واکنش آلدهیدها یا کتون‌ها با دیازومتان یا متوکسی‌متیل‌تری‌فنیل‌فسفین برای ایجاد همولوگ بعدی در این سری.

نمونه‌هایی از واکنش‌های همولوگ‌شدن عبارتند از:

  • سنتز کیلیانی-فیشر، که در آن یک مولکول آلدوز از طریق یک فرآیند سه مرحله ای، بلندتر می‌شود:
    1. افزایش هسته‌دوستی سیانید به کربونیل برای تشکیل سیانوهیدرین
    2. هیدرولیز برای تشکیل لاکتون
    3. کاهش برای تشکیل آلدوزِ همولوگ
  • واکنش ویتیگِ یک آلدهید بامتوکسی‌متیل‌تری‌فنیل‌فسفین متوکسی‌متیل‌تری‌فنیل‌فسفین که یک آلدهیدِ همولوگ تولید می‌کند.
  • واکنش آرنت–ایسترت مجموعه ای از واکنش‌های شیمیایی است که برای تبدیل یک کربوکسیلیک اسید به یک همولوگِ کربوکسیلیک اسید بالاتر (یعنی حاوی یک اتم کربن اضافی) طراحی شده‌است.
  • همولوگ‌شدن استر کوالسکی، جایگزینی برای سنتز آرندت-ایسترت است. برای تبدیل استرهای β-آمینه از استرهای α-آمینه از طریق یک واسطه ینولات استفاده می‌شود.[۲]
  • همولوگ‌شدن سیفرت–گیلبرت که در آن یک آلدهید به یک آلکین ترمینال تبدیل می‌شود و سپس دوباره به یک آلدهید هیدرولیز می‌شود.

منابع

  1. Encyclopedia of Inorganic Chemistry doi:10.1002/0470862106.id396
  2. D. Gray, C. Concellon and T. Gallagher (2004). "Kowalski Ester Homologation. Application to the Synthesis of β-Amino Esters". J. Org. Chem. 69 (14): 4849–4851. doi:10.1021/jo049562h. PMID 15230615.