موج گرمای دریایی
موج گرمای دریایی دورهای از افزایش غیرعادی دمای سطح دریا نسبت به دماهای معمول گذشته در یک فصل و منطقه خاص است.[۱] موجهای گرمای دریایی تحت تأثیر عوامل مختلفی ایجاد میشوند، از جمله رویدادهای کوتاهمدت جوی مانند جبهههای هوا، تغییرات درونفصلی (۳۰ تا ۹۰ روز)، الگوهای سالانه و دهساله مانند پدیده النینو، و تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی.
این موجهای گرمایی تأثیرات قابلتوجهی بر اکوسیستمهای اقیانوسی دارند. بهعنوان مثال، میتوانند منجر به تغییرات شدید در تنوع زیستی شوند، مانند سفیدشدگی مرجانها، بیماری تحلیلبرنده ستارههای دریایی، شکوفایی جلبکهای مضر، و مرگومیر گسترده جوامع کفزی.
برخلاف موجهای گرمایی در خشکی، موجهای گرمای دریایی میتوانند مناطق وسیعی را دربر بگیرند، برای هفتهها تا ماهها یا حتی سالها ادامه داشته باشند، و در سطوح زیرین آب نیز رخ دهند.
موجهای گرمای دریایی قابلتوجهی در نقاط مختلف جهان رخ دادهاند، از جمله در صخره بزرگ مرجانی در سال ۲۰۰۲، دریای مدیترانه در سال ۲۰۰۳، شمال غربی اقیانوس اطلس در سال ۲۰۱۲، و شمال شرقی اقیانوس آرام بین سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۶. این رویدادها تأثیرات شدید و بلندمدتی بر شرایط اقیانوسشناسی و زیستی این مناطق داشتهاند.
دانشمندان پیشبینی میکنند که فرکانس، مدت زمان، مقیاس (یا مساحت) و شدت موجهای گرمای دریایی همچنان افزایش خواهد یافت. این روند به دلیل افزایش دمای سطح دریا ناشی از گرمایش جهانی رخ میدهد.
گزارش ششم ارزیابی IPCC در سال ۲۰۲۲ یافتههای تحقیقاتی را خلاصه کرده و بیان میکند که «موجهای گرمای دریایی از دهه ۱۹۸۰ بیشتر، شدیدتر و طولانیتر شدهاند و از سال ۲۰۰۶ به بعد، به احتمال زیاد ناشی از تغییرات اقلیمی انسانی هستند.» این یافتهها گزارش IPCC در سال ۲۰۱۹ را تأیید میکند که نشان داده بود «موجهای گرمای دریایی دو برابر شدهاند، مدت زمان بیشتری دارند، شدیدتر و گستردهتر شدهاند.»
میزان گرم شدن اقیانوسها بستگی به سناریوهای انتشار گازهای گلخانهای دارد، بنابراین تلاشهای انسان برای کاهش تغییرات اقلیمی نقش مهمی در این روند ایفا میکند. دانشمندان پیشبینی میکنند که موجهای گرمای دریایی در سالهای ۲۰۸۱ تا ۲۱۰۰، چهار برابر بیشتر از دوره ۱۹۹۵ تا ۲۰۱۴ در سناریوی انتشار کم، و هشت برابر بیشتر در سناریوی انتشار بالا رخ خواهد داد.
تعریف
گزارش ششم ارزیابی IPCC موج گرمای دریایی را به این صورت تعریف میکند: «دورهای که طی آن دمای آب بهطور غیرعادی گرمتر از حد معمول برای زمان سال نسبت به دماهای تاریخی است و این گرمای شدید برای روزها تا ماهها ادامه دارد. این پدیده میتواند در هر نقطهای از اقیانوس رخ دهد و در مقیاسهایی تا هزاران کیلومتر گسترش یابد.»
یک نشریه دیگر موج گرمای دریایی را به این صورت تعریف کرده است: «یک رویداد گرم غیرعادی زمانی بهعنوان موج گرمای دریایی شناخته میشود که حداقل پنج روز ادامه داشته باشد و دمای آن بالاتر از صدک ۹۰ بر اساس یک دوره تاریخی ۳۰ ساله باشد.»
اصطلاح موج گرمای دریایی پس از یک رویداد گرم غیرمنتظره در ساحل غربی استرالیا در تابستان جنوبی ۲۰۱۱ مطرح شد. این پدیده باعث کاهش سریع جنگلهای کلپ و تغییرات گستردهای در اکوسیستم مرتبط در امتداد صدها کیلومتر از خط ساحلی شد.
دستهها
دستهبندی کمی و کیفی موجهای گرمای دریایی یک سیستم نامگذاری، گونهشناسی و ویژگیهای مربوط به این رویدادها را تعیین میکند. سیستم نامگذاری بر اساس مکان و سال اعمال میشود، بهعنوان مثال مدیترانه ۲۰۰۳. این روش به پژوهشگران امکان میدهد تا عوامل ایجادکننده و ویژگیهای هر رویداد را مقایسه کنند، روندهای جغرافیایی و تاریخی موجهای گرمای دریایی را بررسی کنند و این رویدادها را بهصورت لحظهای بهطور مؤثر انتقال دهند.
سیستم دستهبندی موجهای گرمای دریایی در مقیاس ۱ تا ۴ قرار دارد. دسته ۱ یک رویداد متوسط، دسته ۲ یک رویداد قوی، دسته ۳ یک رویداد شدید، و دسته ۴ یک رویداد بسیار شدید محسوب میشود. دستهبندی هر رویداد در زمان واقعی عمدتاً بر اساس ناهنجاریهای دمای سطح دریا (SSTA) تعیین میشود، اما با گذشت زمان، گونهشناسی و ویژگیهای آن نیز در نظر گرفته میشود.
انواع موجهای گرمای دریایی شامل متقارن، شروع آهسته، شروع سریع، شدت کم و شدت زیاد هستند. رویدادهای موج گرمای دریایی ممکن است دارای چندین دستهبندی باشند، مانند شروع آهسته با شدت زیاد.
ویژگیهای این رویدادها شامل مدت زمان، شدت (حداکثر، میانگین، تجمعی)، نرخ شروع، نرخ کاهش، منطقه و فراوانی است. این دستهبندیها به پژوهشگران کمک میکند تا روندهای جغرافیایی و تاریخی موجهای گرمای دریایی را بررسی کرده و تأثیرات آنها را بهتر درک کنند.
موجهای گرمای دریایی برای بیش از یک دهه در سطح دریا مورد مطالعه قرار گرفتهاند، اما تحقیقات نشان میدهد که این پدیده میتواند در کف دریا نیز رخ دهد.
محرکها
فرآیندهای محلی و الگوهای اقلیمی منطقهای
عوامل ایجادکننده موجهای گرمای دریایی را میتوان به فرآیندهای محلی، فرآیندهای ارتباط از راه دور، و الگوهای اقلیمی منطقهای تقسیم کرد.
برای شناسایی موجهای گرمای دریایی، دو معیار کمی پیشنهاد شدهاند: میانگین دمای سطح دریا و تغییرپذیری دمای سطح دریا. این معیارها به پژوهشگران کمک میکنند تا روندهای گرمایی را بهتر تحلیل کرده و تأثیرات آنها را بر اکوسیستمهای دریایی بررسی کنند.
تغییرات اقلیمی
جستارهای وابسته
- تاثیرات تغییرات اقلیمی روی اقیانوسها
- موج گرما – prolonged period of excessively hot weather
- لکه (اقیانوس آرام)
- جذب گرمای اقیانوسی
منابع
مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Marine_heatwave». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۱۱ ژوئن ۲۰۲۵.
- ↑ IPCC, 2021: Annex VII: Glossary [Matthews, J.B.R., V. Möller, R. van Diemen, J.S. Fuglestvedt, V. Masson-Delmotte, C. Méndez, S. Semenov, A. Reisinger (eds.)]. In Climate Change 2021: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change [Masson-Delmotte, V., P. Zhai, A. Pirani, S.L. Connors, C. Péan, S. Berger, N. Caud, Y. Chen, L. Goldfarb, M.I. Gomis, M. Huang, K. Leitzell, E. Lonnoy, J.B.R. Matthews, T.K. Maycock, T. Waterfield, O. Yelekçi, R. Yu, and B. Zhou (eds.)]. Cambridge University Press, Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA, pp. 2215–2256, doi:10.1017/9781009157896.022.
Holbrook, Neil J.; Scannell, Hillary A.; Sen Gupta, Alexander; Benthuysen, Jessica A.; Feng, Ming; Oliver, Eric C. J.; Alexander, Lisa V.; Burrows, Michael T.; Donat, Markus G.; Hobday, Alistair J.; Moore, Pippa J. (2019-06-14). "A global assessment of marine heatwaves and their drivers". Nature Communications. 10 (1): 2624. Bibcode:2019NatCo..10.2624H. doi:10.1038/s41467-019-10206-z. ISSN 2041-1723. PMC 6570771. PMID 31201309. 
Text was copied from this source, which is available under a Creative Commons Attribution 4.0 International License
Oliver, Eric C. J. (2019-08-01). "Mean warming not variability drives marine heatwave trends". Climate Dynamics. 53 (3): 1653–1659. Bibcode:2019ClDy...53.1653O. doi:10.1007/s00382-019-04707-2. ISSN 1432-0894. S2CID 135167065.
Oliver, Eric C. J.; Donat, Markus G.; Burrows, Michael T.; Moore, Pippa J.; Smale, Dan A.; Alexander, Lisa V.; Benthuysen, Jessica A.; Feng, Ming; Sen Gupta, Alex; Hobday, Alistair J.; Holbrook, Neil J. (2018-04-10). "Longer and more frequent marine heatwaves over the past century". Nature Communications. 9 (1): 1324. Bibcode:2018NatCo...9.1324O. doi:10.1038/s41467-018-03732-9. ISSN 2041-1723. PMC 5893591. PMID 29636482.
Gomes, Dylan G. E.; Ruzicka, James J.; Crozier, Lisa G.; Huff, David D.; Brodeur, Richard D.; Stewart, Joshua D. (13 March 2024). "Marine heatwaves disrupt ecosystem structure and function via altered food webs and energy flux". Nature Communications. 15 (1): 1988. Bibcode:2024NatCo..15.1988G. doi:10.1038/s41467-024-46263-2. PMC 10937662. PMID 38480718.
Smith, Kathryn E.; Burrows, Michael T.; Hobday, Alistair J.; King, Nathan G.; Moore, Pippa J.; Sen Gupta, Alex; Thomsen, Mads S.; Wernberg, Thomas; Smale, Dan A. (16 January 2023). "Biological Impacts of Marine Heatwaves". Annual Review of Marine Science. 15 (1): 119–145. Bibcode:2023ARMS...15..119S. doi:10.1146/annurev-marine-032122-121437. hdl:11250/3095845. PMID 35977411.