مردخای وانونو
مُردخای وانونو | |
|---|---|
מרדכי ואנונו | |
 مردخای وانونو در ۲۰۰۹ | |
| زادهٔ | ۱۴ اکتبر ۱۹۵۲ (۷۳ سال) |
| ملیت | اسرائیل |
| دیگر نامها | جان کراسمن |
| شناختهشده برای | افشاگر هستهای |
| همسر | Kristin Joachimsen (ا. ۲۰۱۵) |
| جوایز | جایزه زیست صحیح |
مُردخای وانونو (عبری: מרדכי ואנונו؛ زاده ۱۴ اکتبر ۱۹۵۲) یک اسرائیلی مراکشیتبار است. وی تکنسین نیروگاه اتمی دیمونا در اسرائیل بود و در سال ۱۹۸۶ در مصاحبه با هفتهنامهٔ ساندیتایمز اطلاعات و تصاویری محرمانه از این نیروگاه و کلاهکهای اتمی اسرائیل را در اختیار این نشریهٔ بریتانیایی قرار داد.[۱][۲]
خانواده و تحصیلات
مردخای وانونو یک یهودی مراکشیتبار است که در ۱۹۵۴ در مراکش زاده شد و در ۱۹۶۳ همراه با خانواده خود به اسرائیل مهاجرت کرد. او در سال ۱۹۷۱ به ارتش اسرائیل پیوست، از دانشگاه بن گوریون فارغالتحصیل شد و سپس به استخدام نیروگاه دیمونا درآمد.
وی پس از خروج از اسرائیل، در ۱۹۸۵ به یک گروه مسیحی مخالف جنگافزار هستهای در استرالیا پیوست و همزمان تغییر دین داد و به مسیحیت گروید.[۳]
افشای برنامه هستهای اسرائیل
مردخای وانونو در سال ۱۹۷۸ به عنوان تکنیسین در مرکز تحقیقات هستهای شیمون پرز نگب آغاز بکار کرد. او در سال ۱۹۸۵ از کار در آن مرکز استعفا داد. اما پیش از ترک کار، مخفیانه دو حلقه عکس از تجهیزات استخراج مواد پرتواز برای تولید سلاح و آزمایشگاه مدل دستگاه گرماهستهای گرفت. او که از شیوه رفتار اسرائیل با فلسطینیها و توسعه جنگافزارهستهای توسط کشورش ناامید شده بود ابتدا دوربینی را بدون فیلم به درون تاسیسات برد و سپس فیلمی را در جوراب خود مخفی کرد و عکسها را شبها و صبح زود بهطور پنهانی گرفت.[۴]
وی در سال ۱۹۸۶ به یک گروه ضد فناوری هستهای در سیدنی استرالیا پیوست و در آنجا با یک روزنامهنگار کلمبیایی به نام اسکار گوئررو آشنا شد. پس از آنکه اسکار گوئررو موافقت کرد عکسهایی را که مردخای وانونو گرفته منتشر کند، با پیتر هونام، روزنامهنگار هفتهنامه ساندی تایمز تماس گرفت. سردبیران ساندی تایمز میخواستند برای تایید درستی داستان وانونو، با او از نزدیک دیدار کنند. با وجود نگرانیها وانونو به بریتانیا رفت. ساندی تایمز او را در هتلی مخفی بیرون لندن سکونت داد.[۴]
در ۵ اکتبر ۱۹۸۶ ساندی تایمز در مقالهای به نام فاش شد: اسرار زرادخانه هستهای اسرائیل جزئیات برنامه هستهای اسرائیل را فاش کرد و نتیجه گرفت که اسرائیل به ششمین قدرت هستهای جهان تبدیل شده و احتمالا تا ۲۰۰ کلاهک اتمی در اختیار دارد. در همان روز موساد، مردخای وانونو را در ایتالیا ربود.[۴]
دستگیری و زندان
پس از آنکه موساد اطلاع یافت وانونو، اطلاعات محرمانه مربوط به کلاهکهای اتمی اسرائیل را به هفتهنامه ساندی تایمز تحویل داده است، تصمیم به دستگیری وی گرفت. اما مردخای وانونو از اسرائیل خارج و در بریتانیا اقامت گزیده بود و موساد بنابر قراردادهای امنیتی که با سازمان اطلاعات و امنیت خارجی بریتانیا داشت، نمیخواست در خاک بریتانیا دست به آدمربایی بزند.[۵] از این روی، مقامات موساد تصمیم گرفتند تا با کمک عوامل انسانی وی را ترغیب کنند تا بریتانیا را به خواستهٔ خود ترک و به ایتالیا سفر کند.[۶] از این روی، یک مأمور اطلاعاتی موساد و متولد آمریکا به نام شریل بنتوف[۴] با نام عملیاتی «سیندی»[۶] مأموریت یافت تا به عنوان یک گردشگر آمریکایی و به صورت ظاهراً اتفاقی با وی آشنا شود و پس از طرح دوستی، در ۳۰ سپتامبر ۱۹۸۶ وانونو را متقاعد کرد تا یا یکدیگر، برای تعطیلات آخر هفته به شهر رم در کشور ایتالیا سفر کنند.[۷]
پیتر هونام به وانونو به او هشدار داده بود که ممکن است «سیندی» یک جاسوس باشد. وانونو در پاسخ به او گفته بود برای چند روزبه شمال انگلستان میرود و دلیلی برای نگرانی نیست.[۴] اما ساعاتی پس از ورود به رم، کماندوهای موساد وی را دستگیر و طی عملیاتی به اسرائیل منتقل کردند.[۷][۸]
زندان
پس از بازگرداندن به اسرائیل، وی در دادگاه به اتهام جاسوسی و خیانت به کشور و به علت افشای اسرار هستهای کشور به مدت ۱۸ سال زندانی شد. او بیش از نیمی از این زمان را در سلول انفرادی گذراند.[۴]
او پس از آزادی در ۲۱ آوریل ۲۰۰۴ اجازهٔ خروج از اسرائیل و مصاحبه با خارجیها را نداشت. مردخای وانونو در دادگاهی در اسرائیل به سرپیچی از از الزامات آزادیاش (مصاحبه با خارجیها) به شش ماه حبس تعزیری محکوم شد.[۹][۱۰]
وی در ژوئیهٔ ۲۰۰۴ طی گفتگویی با روزنامه الحیات چاپ انگلستان ادعا کرد که اسرائیل در ترور جان اف. کندی دست داشته است. او اظهار داشت که دلایل محکمی وجود دارد که ترور جان اف. کندی در پاسخ به فشاری انجام گرفته است که او به دیوید بن گوریون، نخستوزیر وقت اسرائیل برای روشن کردن وضعیت تأسیسات هستهای دیمونا وارد کرده بود.[۱۱][۱۲][۱۳][۱۴]
پانویس
- ↑ «وانونو و افشای اسرار اتمی اسرائيل». بیبیسی فارسی. ۲ اردیبهشت ۱۳۸۳. دریافتشده در ۲۷ مهر ۱۴۰۴.
- ↑ «قفسي بزرگتر براي وانونو». همشهری. ۶ اردیبهشت ۱۳۸۳.
- ↑ Suffered in Israeli jail, says Christian convert (به انگلیسی) (Christian Century ed.), 2004-05-18 Retrieved on 12 February 2009.
- 1 2 3 4 5 6 «مردخای وانونو مردی که اسرار برنامه هستهای اسرائیل را فاش کرد، کیست؟». بیبیسی فارسی. ۹ تیر ۱۴۰۴.
- ↑ «مرا از چنگال اسرائیل نجات دهید». خبرگزاری مهر. ۱۸ مرداد ۱۳۸۹.
- 1 2 ««دام عسل» زنان صهیونیست برای شخصیتهای جهان +عکس». مشرقنیوز. مشرق. ۲ مرداد ۱۳۹۵.
- 1 2 یوسی ملمن (21 April 2004), "Capturing nuclear whistle-blower was 'a lucky stroke,' agents recall", هاآرتض (به انگلیسی), archived from the original on 21 February 2009, retrieved 4 اكتبر 2009
{{citation}}: Check date values in:|access-date=(help) - ↑ «تله جنسی، پرستو یا افتادن در ظرف عسل؟». بیبیسی فارسی. ۱۳ خرداد ۱۳۹۸.
- ↑ «دادگاه اسرائیل مردخای وانونو را محکوم کرد». بیبیسی فارسی. ۱۰ اردیبهشت ۱۳۸۶. دریافتشده در ۲۷ مهر ۱۴۰۴.
- ↑ «تکنیسین اتمی اسراییل بار دیگر به زندان محکوم شد». رادیو زمانه. ۱۲ تیر ۱۳۸۶. دریافتشده در ۲۷ مهر ۱۴۰۴.
- ↑ «چه کسی «جان اف کندی» را کشت؟ + فیلم و عکس». مشرق نیوز. ۲ آذر ۱۳۹۱. دریافتشده در ۲۷ مهر ۱۴۰۴.
- ↑ «Vanunu claims Israel was behind JFK's assassination». بایگانیشده از اصلی در ۱۸ ژوئیه ۲۰۱۲. دریافتشده در ۱۹ آوریل ۲۰۱۴.
- ↑ ایرنا (۹ دی ۱۳۸۸). «المحیط:وانونو دانشمند هسته ای که خواب را بر اسراییل حرام کرده است». ایرنا.
- ↑ «"مردخای وانونو" خواستار پناهندگی به نروژ شد». خبرگزاری مهر. ۲۴ فروردین ۱۳۸۷.