بازگشت (شعر)

بازگشت 
اثر محمدکاظم کاظمی
تاریخ نگارشفروردین ۱۳۷۰
نخستین رونماییروزنامهٔ اطلاعات (صفحهٔ «بشنو از نی» به مدیریت علیرضا قزوه)
کشورایران
زبانفارسی
قالبمثنوی
تاریخ انتشار۱۳۷۰

«بازگشت» از مشهورترین اشعار محمدکاظم کاظمی است که از نمونه‌های برجستهٔ شعر مهاجرت محسوب می‌شود. شعر با بیت «غروب در نفس گرم جاده خواهم رفت/پیاده آمده بودم، پیاده خواهم رفت» آغاز می‌شود. این مثنوی در فروردین ۱۳۷۰ سروده شده و با توجه به عبارت بالای آن، خطاب به «ملت مسلمان ایران» است.[۱][۲][۳] [۴]

نقد

مهرداد نصرتی «بازگشت» را جدی‌ترین شعر مجموعهٔ پیاده آمده بودم و یک استثنا در این مجموعه می‌داند. او معتقد است این شعر مصداق واقعی و دقیق شعر دیاسپورا (شعر آوارگی) است.[۱] علی یعقوبی بر این باور است که کاظمی در این شعر از فضای سبک هندی شامل تمثیل‌های محسوس و نامحسوس، نازک‌خیالی، ترکیبات خاص و متناقض‌نما بهره می‌برد و تحت تأثیر بیدل و علی معلم دامغانی است. تیرداد نصری هم نقدی بر شعر را در روزنامهٔ اطلاعات منتشر کرد.[۳] پیمان حقیقت‌طلب این مثنوی را یک شاهکار تحسین‌برانگیز میخواند و به فضای نامهربانی نهفته در آن در خصوص مهاجران افغانی اشار همی کند. [۵]

پاسخ بهمنی

چند شاعر به این شعر پاسخ دادند که معروف‌ترین آنها، شعری از محمدعلی بهمنی با این مطلع است: «به عمر مثنوی‌ات با تو زیستم، شاعر/و سخت بدرقه‌ات را گریستم، شاعر».[۶][۷]

منابع

  1. 1 2 نصرتی، مهرداد (۱۳۹۹). «واکاوی ادبیات مهاجرت در نخستین مجموعهٔ شعر کاظمی بر پایهٔ جامعه‌شناسی محتوا». ادبیات دفاع مقدس. ۷: ۱۶۱–۱۷۶.
  2. ↑ محمد، گل‌نسا (۱۳۹۲). «بیان‌های مختلف هنری در صور خیال در شعر مهاجرت افغانستان». ادبیات پارسی معاصر. ۳ (۱).
  3. 1 2 یعقوبی، علی (۱۳۷۳). «نیم نگاهی به شعر هجرت از پنجرهٔ پیاده آمده بودم و این است آن راز نهفتهٔ سبز». شعر (۱۴): ۴۶–۴۹.
  4. ↑ https://www.radiozamaneh.com/42747/
  5. ↑ https://diaran.ir/4973/%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%AA-%D8%AF%D8%B1%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D8%A2%D9%85%D8%AF%D9%87-%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%85/
  6. ↑ «مثنوی بازگشت». جدیدآنلاین.
  7. ↑ «روایت محمّدکاظم کاظمی از داستان شعری که محمّدعلی بهمنی ۳۳ سال پیش برای مهاجران افغانستانی سروده بود را بشنوید». فرهیختگان.