علی فطرت
علی فطرت | |
|---|---|
 | |
| زاده | ۱۸۹۰ تبریز |
| درگذشته | ۱۹۴۸ |
علی فطرت (۱۸۹۰، تبریز - ۱۹۴۸) — شاعر و از شرکتکنندگان جنبش مشروطه و ۲۱ آذر بود. او عضو هیئت مدیره انجمن شاعران و نویسندگان بود که در دوران حکومت خودمختار آذربایجان بود. پس از خروج شوروی و سقوط دولت پیشهوری توسط نیروهای شاه دستگیر شد و در زندان به قتل رسید.
زندگینامه
علی فرزند محمد فطرت در سال ۱۸۹۰ در شهر تبریز به دنیا آمد.[۱][۲][۳] تحصیلات ابتدایی خود را در مکتبخانه گذراند. او نزد پدرش، ملا محمد، ادبیات کلاسیک، علوم مختلف و زبان عربی را آموخت.[۲] در سن ۱۵ سالگی پدرش را از دست داد و بهدلیل شرایط زندگی، تحصیلات خود را ناتمام گذاشته و بهعنوان حروفچین مشغول به کار شد.[۱][۳] در همان دوران کار، فعالیتهای ادبی خود را آغاز کرد.[۴] در همان دوران کار، فعالیتهای ادبی خود را آغاز کرد. او در جنبش مشروطه شرکت کرد و بهدلیل شجاعتی که از خود نشان داد، با «مدال ستارخان» مورد تقدیر قرار گرفت.
در سالهای ۱۹۲۴–۱۹۲۵ در اداره راهآهن تبریز–جلفا مشغول به کار بود.[۱][۳][۵]
در سال ۱۹۳۲ کتاب «بوم و بلبل» (جغد و بلبل) و در سال ۱۹۳۷ نیز کتاب «دیوان فطرت» منتشر شد.[۶][۱][۵] اشعار او در روزنامههایی چون «شاهین»، «تبریز»، «سهند»، «کانون شعرا»، «خاور نو»، «آذربایجان»[۷][۸]، «شفق» و «وطن یولوندا»[۹][۱۰] که در تبریز و تهران چاپ میشدند، منتشر شده است. اشعار طنزآمیزش را با اسم و امضاهای پنهانی چاپ میکرد.[۴][۱۱]
در ماه مه ۱۹۴۵، به مناسبت بیستوپنجمین سالگرد استقرار حکومت شوروی در جمهوری آذربایجان، یکی از اعضای هیئت نمایندگی اعزامی از آذربایجان ایران به باکو بود.[۱۲] او در غائله آذربایجان نیز شرکت داشت.[۲] در تاریخ ۲۰ نوامبر ۱۹۴۵، کنگره خلق آذربایجان در تئاتر ارک تبریز آغاز به کار کرد.[۱۳][۱۴][۱۵] علی فطرت نیز بهعنوان نماینده در این کنگره شرکت داشت.[۱۶] از بنیانگذاران «مجلس شاعران» بود و پس از تأسیس حکومت خودمختار آذربایجان، عضو هیئت مدیره انجمن شاعران و نویسندگان شد.[۱][۱۷]
در ۵ دسامبر ۱۹۴۶، به دنبال خروج نیروهای شوروی و هجوم نیروهای ارتش ایران برای ختمغائله آذربایجان او در میانه، توسط نیروهای حکومت خودمختار آذربایجان به رهبری غلام یحیی توقیف شد.[۱۸][۱۹]
علی فطرت توسط نیروهای ارتش دستگیر شد. [۲۰][۳] در زندان تحت شکنجه قرار گرفت [۱] و در سال ۱۹۴۸ در زندان کشته رسید.[۲۱][۲۲]
آثار
- Bum ve Bülbül - ۱۹۳۲
- Divan-i Fıtrat - ۱۹۳۷
پانویس
- 1 2 3 4 5 6 Kafkasyalı 2002, p. 206.
- 1 2 3 Cənubi Azərbaycan Ədəbiyyatı Antologiyası 1988, p. 24.
- 1 2 3 4 Azəroğlu,Məmmədzadə 1961, p. 3.
- 1 2 Cənubi Azərbaycan Ədəbiyyatı Antologiyası 1988, p. 102.
- 1 2 Cənubi Azərbaycan Ədəbiyyatı tarixi 2013, p. 342.
- ↑ Heyət, Cavad (1998). Azərbaycan ədəbiyyatı tarixinə bir baxış (به ترکی آذربایجانی). Vol. II. Bakı: Azərnəşr. p. 327.
- ↑ Rəhimli, Əkrəm (2016-12-26). ""Azərbaycan" qəzeti və S.C.Pişəvəri". Xalq Cəbhəsi qəzeti (به ترکی آذربایجانی). Archived from the original on 2023-04-02. Retrieved 2025-01-23.
- ↑ "Azərbaycan" qəzeti I 2022, p. 5.
- ↑ Məmmədli 2015, p. 61.
- ↑ Ağayeva 2004, p. 7.
- ↑ Məmmədli 2015, p. 62.
- ↑ Vəkilov 1991, p. 62.
- ↑ Atabaki 2000, p. 113.
- ↑ Həsənli 1998, p. 269.
- ↑ Həsənov 2004, p. 132.
- ↑ "Təbrizdə keçirilmiş Xalq Konqresinə seçilmiş nümayəndələrin siyahısı". azerbaycan-ruznamesi.org. Retrieved 2025-02-27.
- ↑ Султанлы, Вагиф. Литературный процесс в годы Азербайджанского Национального Правительства (به روسی). Bakı. p. 2.
{{cite book}}: C1 control character in|url=at position 36 (help) - ↑ Rəhmanifər, Məhəmməd (2015-01-04). "Güney Azərbaycanda Milli Hökumətin süqutundan sonra nələr yaşandı?". Apa.az (به ترکی آذربایجانی). Archived from the original on 2025-01-04. Retrieved 2025-02-06.
- ↑ Həsənli 2006, p. 437.
- ↑ XX əsr Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatında demokratik ideyalar 1990, p. 172.
- ↑ Əmirov 2000, p. 51.
- ↑ Balayev 2018, p. 137.
منابع
- Atabaki, Touraj (2000). Azerbaijan: Ethnicity and the Struggle for Power in Iran (به انگلیسی). London: I.B.Tauris. p. 288. ISBN 978-1-86064-554-9.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Ağayeva, Gözəl (2004). Təbriz ədəbi mühiti (به ترکی آذربایجانی). باکو: Nurlar NPM. p. 168. ISBN 9952403356.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - "Azərbaycan" qəzeti I. Azərbaycan Demokrat Firqəsi Mərkəzi Komitəsinin orqanı: 1945-1946-cı illər, Təbriz (به ترکی آذربایجانی). Vol. I. باکو: Elm nəşriyyatı. 2022. p. 928. ISBN 978-9952-556-47-6.
- Azəroğlu, Balaş; Məmmədzadə, Həmid (1961). Cənubi Azərbaycan yazıçılarının ədəbi məcmuəsi (به South Azerbaijani). باکو: Azərbaycan ruznaməsi. p. 342. Archived from the original on 2025-01-28. Retrieved 2025-01-28.
- Balayev, Xaqan (2018). Azərbaycanın sosial-siyasi həyatında cənublu mühacirlərin iştirakı (1947-1991) (به ترکی آذربایجانی). باکو: Elm və təhsil nəşriyyatı. p. 198. ISBN 9789952370911.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Cənubi Azərbaycan Ədəbiyyatı Antologiyası (به ترکی آذربایجانی). Vol. III. باکو: Sabah nəşriyyatı. 1988. p. 554. Archived from the original on 2023-07-01. Retrieved 2023-04-20.
- Cənubi Azərbaycan Ədəbiyyatı tarixi (به ترکی آذربایجانی). Vol. II. باکو: Qanun nəşriyyatı. 2013. p. 148.
- Əliqızı, Almaz (2001). Azadlıq və istiqlal poeziyası (PDF) (به ترکی آذربایجانی). باکو: Bakı Dövlət Universiteti nəşriyyatı. p. 160. ISBN 9789952817607. Archived (PDF) from the original on 2025-01-28. Retrieved 2025-03-14.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Əmirov, Sabir (2000). Cənubi Azərbaycan milli-demokratik ədəbiyyatı (1941-1990) (به ترکی آذربایجانی). باکو: Elm nəşriyyatı. p. 257. ISBN 5806612600.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Hasanli, Jamil (2006). At the Dawn of the Cold War: The Soviet-American Crisis over Iranian Azerbaijan, 1941–1946 (به ترکی آذربایجانی). Lanham: Rowman & Littlefield Publishers. p. 416. ISBN 978-0-7425-4055-2.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Həsənli, Cəmil (1998). Güney Azərbaycan:Tehran - Bakı - Moskva arasında (PDF) (به ترکی آذربایجانی). باکو: Diplomat nəşriyyatı. p. 324. Archived (PDF) from the original on 2024-12-04. Retrieved 2024-11-28.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Həsənli, Cəmil (2006). СССР-Иран: Азербайджанский кризис и начало холодной войны: 1941-1946 гг (PDF) (به روسی). Moskva: Герои Отечества. p. 560. ISBN 5910170120. Archived (PDF) from the original on 2024-12-21. Retrieved 2024-12-25.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Həsənov, Həsən (2004). Cənubi Azərbaycanda Milli Demokratik hərəkat (1941-1946-cı illər) (به ترکی آذربایجانی). باکو: Elm nəşriyyatı. p. 204.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Kafkasyalı, Ali (2002). İran türk edebiyatı antolojisi (PDF) (به ترکی استانبولی). Vol. IV. Ərzurum: Atatürk Üniversitesi Basımevi. p. 481. ISBN 9757698105.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Məmmədli, Pərvanə (2015). Cənubi Azərbaycan:ədəbi şəxsiyyətlər, portretlər (PDF) (به ترکی آذربایجانی). باکو: Sabah nəşriyyatı. p. 200. ISBN 9789952453430. Archived (PDF) from the original on 2024-04-17. Retrieved 2025-01-06.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Rəhimli, Əkrəm (2003). Güney Azərbaycan milli-demokratik hərəkat (1941-1946) (به ترکی آذربایجانی). باکو: Meqa nəşriyyatı. p. 207. Archived from the original on 2024-12-17. Retrieved 2024-12-26.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Rossow, Robert (1956). "The Battle of Azerbaijan, 1946". Middle East Journal (به انگلیسی). X (1): 17–32. JSTOR 4322770. Archived from the original on 4 February 2022.
{{cite journal}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Sultanlı, Vaqif (2010). Güney Azərbaycan tarixi siyasi və kulturoloji müstəvidə (məqalələr toplusu) (به ترکی آذربایجانی). باکو: Azərnəşr. p. 172.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Vəkilov, Cavanşir (1991). Azərbaycan Respublikası və İran: 40-cı illər (به ترکی آذربایجانی). باکو: Elm nəşriyyatı. p. 136. ISBN 5806604969.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - XX əsr Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatında demokratik ideyalar (1900-1985). Məqalələr məcmuəsi (به ترکی آذربایجانی). باکو: Azərbaycan SSR EA Nizami adına Ədəbiyyat və Dil İnstitutu. 1990. p. 216.