تیر خلاص

نقاشی قرن نوزدهم که در آن شکارچیان سرخپوست آمریکایی در اطراف یک بوفالو زخمی جمع شده‌اند، و قبل از اجرای ضربت خلاص به حیوان، در حال سر دادن هلهله پیروزی می‌باشند.

تیر خلاص شلیک با گلوله به افراد مجروح است که می‌تواند به دو منظور انجام شود. یکی شلیک مرگ به منظور پایان دادن به درد و رنج یک شخص یا حیوان به شدت زخمی است. این عمل نوعی قتل ترحم آمیز شهروندان یا سربازان، دوستان یا دشمنان، با رضایت شخص مصدوم یا بدون آن محسوب می‌شود.[۱][۲] در نوع دیگر، هدف از شلیک، زنده نگذاشتن فرد مجروح از روی دشمنی با اوست.

نمونه‌هایی از نوع اول عبارتند از تیراندازی به قلب یا سر (معمولاً پشت جمجمه) یک فرد زخمی شده در جریان یک اعدام که هنوز زنده مانده‌است یا کشتن انسان‌دوستانه سربازی که در میدان جنگ به طرز مرگباری زخمی شده‌است ولی کمکهای پزشکی برای تسکین دردش در دسترس نمی‌باشند. در دوران پیش از سلاح گرم، زندگی این گونه زخمی‌ها با سلاح‌های تیغه دار یا ضربه ای به پایان می‌رسید که شامل بریدن گلو، ضربه به سر یا فروکردن یک سلاح تیز در قلب می‌شد. مثال‌های دیگر عبارتند از افسر فرمانده یک جوخه آتش که در صورتی که شلیک تفنگ‌ها نتواند هدف را بکشد، با تپانچه شخصی‌اش تیر خلاص را اجرا می‌کند یا قطع سر یک سامورایی بلافاصله پس از هاراکیری، که به منظور خاتمه سریع زندگی و جلوگیری از درد کشیدن انجام می‌گرفت.

در ارتباط با نمونه نوع دوم، در جریان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ ایران گزارش‌هایی منتشر شد که نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی به بیمارستان‌ها نیز یورش برده و معترضان مجروح را هدف تیر خلاص قرار داده‌اند.[۳]

در فقه شیعه

در کتاب النهایه شیخ طوسی ( صفحه ۲۹۷)، از اصلی‌ترین کتاب‌های فقه شیعه که جزو مبانی و دستورالعمل‌های فقها است، در مورد زدن تیر خلاص به مجروحان آمده است[۴]:

بابِ حکمِ جنگ با اهلِ سرکشی و شورش و چگونگیِ جنگیدن با آنان و شیوهٔ رفتار با ایشان:

هر کس بر امامِ عادل خروج کند، بیعت او را بشکند و در احکامش با او مخالفت ورزد، در حکم باغی است. جنگیدن و پیکار با او برای امام جایز است، و بر کسانی که امام از آنان در جنگ با او یاری می‌طلبد، واجب است همراه او برخیزند. جایز نیست از او تخلف کنند....

اهلِ سرکشی بر دو دسته‌اند: یک دسته کسانی‌اند که با آنان جنگ می‌شود و گروهی به عنوان پناه ندارند که به سوی آن بازگردند. دستهٔ دیگر کسانی‌اند که گروهی دارند که به سوی آن بازمی‌گردند.

اگر گروهی ندارند که به سوی آن بازگردند، جایز نیست بر مجروحانشان یورش برد، و فراریانشان تعقیب شوند، و دارایی‌هایشان به غنیمت گرفته شود، و اسیرانشان کشته شوند. اما هرگاه گروهی دارند که به سوی آن بازمی‌گردند، برای امام جایز است که بر مجروحانشان یورش برد، فراریانشان را تعقیب کند و اسیرانشان را بکشد. ولی گرفتن اموال آنان در هیچ حال جایز نیست. امام می‌تواند آنچه را در اردوگاهشان یافت می‌شود بگیرد و میان جنگجویان بر پایهٔ میزان حضورشان تقسیم کند، اما چیزی که در اردوگاهشان نبوده از آنِ او نیست و هیچ حقی بر آن ندارد.

جستارهای وابسته

منابع

  1. ↑ Editors of the American Heritage Dictionaries, eds. The American Heritage Guide to Contemporary Usage and Style. Houghton Mifflin Harcourt, 2005. شابک ‎۹۷۸−۰۶۱۸۶۰۴۹۹۹ p. 119.
  2. ↑ Charles Harrington Elster. The Big Book of Beastly Mispronunciations: The Complete Opinionated Guide for the Careful Speaker. 2nd ed. Houghton Mifflin, 2006. شابک ‎۹۷۸−۰۶۱۸۴۲۳۱۵۶ pp. 110–111.
  3. ↑ 1. رادیو فردا. گزارش‌ها و روایت‌های هولناک از کشتار معترضان و “تیر خلاص زدن در بیمارستان‌ها.” رادیو فردا. Published January 13, 2026. Accessed January 26, 2026. https://www.radiofarda.com/a/iran-massacre--protesters-witness-islamic-republic/33647028.html
  4. ↑ https://archive.org/details/BO03599/page/n351/mode/1up النهایه صص ۲۹۶ و ۲۹۷.
This article is issued from ویکی‌پدیا. The text is available under Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0 unless otherwise noted. Additional terms may apply for the media files.