خیاله آغایوا

خیاله آغایوا
Xəyalə Ağayeva
آغایوا در ۲۰۲۲
نام هنگام تولدخیاله ذاکرقیزی آغایوا
زادهٔ۱۸ ژانویهٔ ۱۹۹۷ (۲۹ سال)
ملیتآذربایجانی
پیشه(ها)روزنامه‌نگار، زندانی سیاسی
سال‌های فعالیت۲۰۱۵-اکنون

خَیالَه ذاکر قیزی آغایِوا (۱۸ ژانویهٔ ۱۹۹۷) روزنامه‌نگار، فعال حقوق زنان و زندانی سیاسی آذربایجانی است. او از سال ۲۰۱۵ به‌عنوان خبرنگار در میدان تی‌وی فعالیت می‌کرد.

در ۶ دسامبر ۲۰۲۴، آغایوا در چارچوب پرونده‌ای کیفری که علیه روزنامه‌نگاران میدان تی‌وی تشکیل شده بود، بازداشت شد. او و شش روزنامه‌نگار دیگر بازداشت‌شده در این پرونده، بر اساس بند ۲۰۶٫۳٫۲ قانون جزایی (قاچاق با تبانی قبلی میان چند نفر) متهم شدند.[۱] چندین سازمان حقوق بشری داخلی و بین‌المللی بازداشت او را محکوم کرده، آن را سیاسی دانستند و از مقامات جمهوری آذربایجان خواستند وی را فوراً آزاد کنند.

آغایوا اکنون در بازداشتگاه پیش از محاکمهٔ باکو، وابسته به سازمان زندان‌های وزارت دادگستری، نگهداری می‌شود.[۲]

زندگی و پیشه

خیاله آغایوا در ۱۸ ژانویهٔ ۱۹۹۷ در باکو زاده شد. او در دانشکدهٔ ارتباطات باکو تحصیل کرد. از سال ۲۰۱۵، به‌عنوان خبرنگار در میدان تی‌وی فعالیت می‌کرد. در طول دوران کاری خود، بارها با بازداشت، مقاومت پلیس و بدرفتاری مواجه شده است.[۳]

در ۲۹ مه ۲۰۱۹، آغایوا هنگام پوشش یک تجمع اعتراضی در مقابل ساختمان ادارهٔ ریاست‌جمهوری، در حین انجام وظایف روزنامه‌نگاری خود بازداشت شد.[۴] او بیش از دو ساعت در ادارهٔ نهم پلیس منطقهٔ صبایل نگهداری و سپس آزاد شد.[۴] در اعتراضات ۱۹ اکتبر ۲۰۱۹ نیز، او هنگام پوشش تجمع مخالفان در باکو، در حین انجام کار روزنامه‌نگاری خود توسط پلیس بازداشت شد. آغایوا چند ساعت در ادارهٔ پلیس منطقهٔ نسیمی نگهداری و سپس آزاد شد.[۵]

در روزهای ۱۴ و ۱۵ ژوئیهٔ ۲۰۲۰، در جریان یک تجمع اعتراضی در برابر مجلس ملی، خیاله آغایوا هنگام انجام وظایف حرفه‌ای خود تحت فشار پلیس قرار گرفت؛ تلفن همراه و کارت شناسایی خبرنگاری او ضبط شد.[۶]

در ۱۴ دسامبر ۲۰۲۲، خیاله آغایوا به همراه همکارش در «میدان تی‌وی»، آیتاج تاپدیغ، برای تصویربرداری از تجمعی اعتراضی در جادهٔ شوشا–خانکندی در طی محاصرهٔ قره‌باغ عازم آن منطقه شدند، اما توسط «افرادی با لباس غیرنظامی و نقاب‌های سیاه» بازداشت شدند.[۷]بدون هیچ توضیحی، آن‌ها را سوار خودرو کردند و به عقب بازگرداندند.[۸]پیش از آزادی، تلفن‌هایشان ضبط و تمامی مواد تصویری آن‌ها حذف شد.[۹]

در نوامبر ۲۰۲۴، خیاله آغایوا و آیتاج تاپدیغ هنگام پوشش تجمع اعتراضی فعال حقوق حیوانات «ک. ممدلی» در جریان بیست‌ونهمین نشست کنفرانس اعضای کنوانسیون چارچوب سازمان ملل در مورد تغییرات اقلیمی (COP29)، توسط نیروهای امنیتی بازداشت شدند. نگهبانان، آغایوا و احمدوا را با زور به محوطهٔ خدماتی منتقل کرده و سپس از محل برگزاری رویداد بیرون کردند.[۱۰]

بازداشت و محاکمه

در ۶ دسامبر ۲۰۲۴، خیاله آغایوا به‌همراه شش روزنامه‌نگار دیگر، آینور الگونش (سردبیر میدان تی‌وی)، خبرنگاران آیتاج تاپدیغ، آیسل امیدوا، ناتیق جوادلی، روزنامه‌نگار مستقل رامین دکو، و معاون مدیر مدرسهٔ روزنامه‌نگاری باکو الوی طاهرف، در ادارهٔ کل پلیس شهر باکو و در چارچوب پرونده‌ای کیفری علیه میدان تی‌وی بازداشت شدند.[۱۱]هر یک از آنان طبق مادهٔ ۲۰۶٫۳٫۲ قانون جزایی جمهوری آذربایجان (اتهام «قاچاق با تبانی قبلی میان چند نفر») متهم شدند.[۱۲]به‌گفتهٔ وکیل خیاله آغایوا، ناظم موسایف، موکلش اتهامات را نپذیرفته و باور دارد که این پرونده مستقیماً با فعالیت‌های روزنامه‌نگاری او مرتبط است.[۱۲][۱۳]موسایف گفت: «آغایوا گزارشی از بدرفتاری جسمی ارائه نکرده است، اما تحت فشار روانی قرار داشته. به‌ویژه، او را وادار کردند پیش از حضور وکیلش شهادت دهد. پس از آنکه وکالت او را پذیرفتم، از حقِّ خود برای پس‌گرفتن اظهارات اولیه‌ای که در غیاب مشاور حقوقی داده بود، استفاده کرد.»[۱۲][۱۴]

در ۸ دسامبر، درخواست بازداشت مؤقت از سوی مرجع تحقیقاتی بررسی شد. در دادگاه منطقهٔ خَتای به ریاست قاضی صُلحانه حاجی‌وا، درخواست‌های بازداشت تأیید گردید.[۱۵]برای تمامی بازداشت‌شدگان، از جمله خیاله آغایوا، قرار بازداشت موقت به مدت چهار ماه صادر شد.[۱۶]آغایوا اتهامات را رد کرده و تأکید کرد که بازداشتش مرتبط با فعالیت حرفه‌ای اوست. وکیلش، ناظم موسایف، تصمیم دادگاه را بی‌اساس خواند: «این تصمیم کاملاً بی‌پایه است. موکلم، خیاله آغایوا، حتی دلیل اتهامات را متوجه نشد. او صرفاً از منزلش بازداشت شد. درخواست بازداشت به‌صورت مبهم نوشته شده و هیچ مدرک مشخّصی ارائه نشده است. طبیعتاً ما علیه این بازداشت اعتراض خواهیم کرد.»[۱۷]

آغایوا علیه تصمیم دادگاه منطقه ختای مورخ ۸ دسامبر اعتراض کرد. در ۱۳ دسامبر، در جلسه‌ای در دادگاه تجدیدنظر باکو به ریاست قاضی زائور حسین‌اف[۱۸]اعتراض او رد شد و قرار بازداشت موقت تأیید گردید.[۱۹]وکیل او، موسایف، اعلام کرد که بازپرس ادارهٔ کل پلیس شهر باکو نتوانسته است دلیل بازداشت آغایوا را در دادگاه توجیه کند. موسایف گفت: «از بازپرس پرسیدم آیا خیاله آغایوا پولی را به کشور وارد کرده، چه علنی و چه پنهانی از طریق گمرک؟ او گفت نه. سپس پرسیدم، 'پس چرا او را بازداشت کردید؟' بازپرس پاسخ داد، 'ما ثابت خواهیم کرد که او هم در این موضوع دخیل بوده است.'»[۲۰][۲۱]

در ۱۴ ژانویهٔ ۲۰۲۵، دادگاه منطقهٔ ختای به ریاست دوبارهٔ قاضی صلحانه حاجی‌وا، درخواست جایگزینی قرار بازداشت مؤقت خیاله آغایوا با بازداشت خانگی را بررسی کرد.[۲۲]در جریان جلسه، وکیلش موسایف، اظهار داشت: «اگر خیاله آغایوا در گمرک کار می‌کرد و میلیون‌ها دارایی داشت، اکنون آزاد بود. اما همهٔ دارایی او، آزادی بیانش، صدایش و گزارش‌هایی است که تهیه کرده است. به همین دلیل او در زندان است.» در این جلسه، بازپرس نِجات عثمان‌اف از اداره کل پلیس شهر باکو نیز حضور داشت. دادگاه درخواست دفاع را رد کرد.[۲۳]

آغایوا علیه تصمیم دادگاه منطقهٔ ختای مؤرخ ۱۴ ژانویه اعتراض کرد. در ۱۷ ژانویه، دادگاه تجدیدنظر باکو اعتراض او را رد کرد و قرار بازداشت موقت را تأیید نمود.

در ۱۴ مارس ۲۰۲۵، دادگاه منطقهٔ ختای درخواست مرجع تحقیقاتی برای تمدید قرار بازداشت موقت خیاله آغایوا را بررسی کرد. دادگاه این درخواست را پذیرفت و بازداشت او را برای سه ماه دیگر تمدید نمود.[۲۴][۲۵]در ۲۴ ژوئن ۲۰۲۵، دادگاه منطقهٔ ختای بنا بر درخواست مراجع تحقیقاتی، بار سوم قرار بازداشت آغایوا را تمدید کرد.[۲۶]در ۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۵، دادگاه تجدیدنظر باکو اعتراض نسبت به حکم تمدید قرار بازداشت مؤرخ ۲۴ ژوئن را بررسی کرد. این اعتراض در جلسه‌ای به ریاست قاضی ابراهیم ابراهیم‌لی رد شد.[۲۷]

منابع

  1. Неджмеддин Гулузаде / Информационное Агентство Report (2025-05-10). "Арестована журналистка, задержанная по делу Meydan TV". www.report.az (به روسی). Retrieved 2025-05-10.
  2. «The Institute for Human Rights» (2025-05-10). "Khayala Aghayeva". www.instituteforhumanrights.org (به روسی). Retrieved 2025-05-10.
  3. "KHAYALA AGHAYEVA". Justice for Journalists (به انگلیسی). 2025-05-10. Retrieved 2025-05-10.
  4. 1 2 Arqument.az (2024-12-04). "Jurnalist Prezident Administrasiyası qarşısında saxlanılıb". www.arqument.az (به ترکی آذربایجانی). Archived from the original on 2024-12-19. Retrieved 2024-12-04.
  5. "Polis aкsiyada saxlanılanlarla bağlı məlumat yaydı". Meydan TV (به روسی). 2025-05-10. Retrieved 2025-05-10.
  6. Tapdıq Fərhadoğlu / Voice of America (2024-12-04). "İnsident zamanı bir neçə jurnalistin təzyiqə məruz qaldığı və saxlanıldığı bildirilir". www.ameriкaninsesi.org (به ترکی آذربایجانی). Archived from the original on 2024-02-24. Retrieved 2024-12-04.
  7. "Азербайджан использовал проезд миротворцев по Лачинскому коридору в своей пропаганде". Caucasian Knot (به روسی). 2025-05-10. Retrieved 2025-05-10.
  8. "ATTACKS ON MEDIA WORKERS IN AZERBAIJAN IN 2022". Justice for Journalists (به انگلیسی). 2025-05-10. Retrieved 2025-05-10.
  9. Meydan TV (2024-12-04). "Müstəqil jurnalistlər Şuşa-Laçın yolundaкı aкsiyaya buraxılmadı". www.meydan.tv (به ترکی آذربایجانی). Archived from the original on 2024-04-21. Retrieved 2024-12-04.
  10. Radio Free Europe/Radio Liberty (2024-12-04). "COP29 tədbirində etiraz aкsiyası olub". www.azadliq.org (به ترکی آذربایجانی). Archived from the original on 2024-06-15. Retrieved 2024-12-04.
  11. Turan Information Agency (2024-12-04). "Meydan TV заявило о необоснованности задержаний сотрудников издания". www.turan.az (به روسی). Archived from the original on 2025-03-01. Retrieved 2024-12-04.
  12. 1 2 3 Turan Information Agency (2024-12-04). "Хаяла Агаева задержана в качестве подозреваемой". www.turan.az (به روسی). Archived from the original on 2025-02-20. Retrieved 2024-12-04.
  13. "Meydan TV-nin son həbslərlə bağlı bəyanatı". Meydan TV (به روسی). 2025-05-10. Retrieved 2025-05-10.
  14. Новые репрессии после COP29 в Азербайджане. Арестованы журналисты Meydan TV. Amnesty International (به روسی). 2024-12-04. Retrieved 2024-12-04.
  15. "Məhкəmə Meydan TV-nin jurnalistlərini 4 ay müddətinə həbs edib". Институт Свободы и Безопасности Репортеров (IRFS) (به ترکی آذربایجانی). 2025-05-10. Retrieved 2025-05-10.
  16. "Meydan TV əməкdaşları barədə həbs qərarı çıxarıldı". Meydan TV (به روسی). 2025-05-10. Retrieved 2025-05-10.
  17. "Семь человек арестованы по делу Meydan TV". Caucasian Knot (به روسی). 2025-05-10. Retrieved 2025-05-10.
  18. Парвана Байрамова; Тапдыг Фархадоглы (2024-12-04). "Meydan TV-nin həbs edilən əməкdaşlarının apellyasiya şiкayəti təmin edilməyib". Voice of America (به ترکی آذربایجانی). Retrieved 2024-12-04.
  19. Фаик Меджид (2025-05-10). "Сотрудники Meydan TV оставлены под арестом". Caucasian Knot (به روسی). Retrieved 2025-05-10.
  20. "Meydançılar həbsdə qaldılar: "Mənim əlim haram pula dəyməyib"". Meydan TV (به روسی). 2025-05-10. Retrieved 2025-05-10.
  21. ""Meydan TV"nin həbsdə olan jurnalistlərinin apellyasiya şiкayəti rədd edilib". AbzasMedia (به ترکی آذربایجانی). 2025-05-10. Retrieved 2025-05-10.
  22. Фаик Меджид (2025-05-10). "Журналистке Агаевой отказано в переводе под домашний арест". Caucasian Knot (به روسی). Retrieved 2025-05-10.
  23. Pərvanə Bayramova (2025-05-10). "Meydan TV-nin həbs edilən jurnalisti Xəyalə Ağayevanın ev dustaqlığına buraxılması ilə bağlı vəsatət təmin edilməyib". Voice of America (به ترکی آذربایجانی). Retrieved 2025-05-10.
  24. ""Meydan TV işi" üzrə həbs olunanların məhкəməsi кeçirilib (Yenilənib)". Meydan TV (به روسی). 2025-05-10. Retrieved 2025-05-10.
  25. Фаик Меджид (2025-05-10). "Журналистам Meydan TV продлены сроки ареста". Caucasian Knot (به روسی). Retrieved 2025-05-10.
  26. "Aynur Elgünəş, Nurlan Libre və Aytac Tapdığın həbs müddəti uzadılıb". Meydan TV (به روسی). 2025-05-10. Retrieved 2025-05-10.
  27. "Nurlan Libre və Xəyalə Ağayevanın apelyasiya şiкayətləri təmin edilməyib". Meydan TV (به روسی). 2025-05-10. Retrieved 2025-05-10.