نبرد میوند
| نبرد میوند | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| بخشی از جنگ دوم افغان و انگلیس | |||||||
 «میوند: ذخیرهٔ اسلحهها»[الف]. عقبنشینی توپخانهٔ سلطنتی از حمله افغانستان در نبرد میوند، نقاشی توسط ریچارد کاتون وودویل، جونیور | |||||||
| |||||||
| طرفهای درگیر | |||||||
.svg.png){kind=small} افغانستان | |||||||
| فرماندهان و رهبران | |||||||
.svg.png){kind=small} جورج باروز | محمد ایوب خان | ||||||
| قوا | |||||||
| ۱۲٬۰۰۰ | ۲۵٬۰۰۰ | ||||||
| تلفات و خسارات | |||||||
| همه لشکر بجز ۲۵ سرباز | ۲٬۰۰۰–۲٬۷۰۰کشته و زخمی[۱] | ||||||
نبرد میوند (به انگلیسی: Battle of Maiwand) دومین جنگ استقلالخواهی افغانها از انگلیس است.
جنگ میوند در تاریخ ۲۷ ژوئیه سال ۱۸۸۰ در ناحیهای به همین نام به رهبری محمد ایوب خان با لشکر انگلیس به رهبری جنرال باروز شروع شد و با شکست شدید نیروهای انگلیسی و بازپسگیری قندهار از دست نیروهای انگلیسی پایان یافت. نیروهای شرکت کننده افغان در این جنگ از قومهای پشتون و هزاره بودند.[۲] یعقوب علی خان مورخ معاصر این جنگ از زبان سردار احمد علی خان نواسه کهندل خان که خود در میدان جنگ حضور داشت نقل میکند: از لشکر دوازده هزاری انگلیس در این جنگ، فقط ۲۵ سرباز انگلیسی قادر به فرار شدند.[۳]
ملالی میوندی
از شناخته شدهترین افراد شرکتکننده در این جنگ بانویی بنام ملالی میوندی بود. ملالی میوندی دختری قندهاری بود که در جنگ میوند به مبارزان افغان آب آشامیدنی میرساند. هنگامی که ارتش افغانستان با وجود تعداد زیاد افرادش روحیهاش را از دست داد، ملالی پرچم افغانستان را برداشت و فریاد زد:
عشق جوان! اگر در نبرد میوند شهید نشدی،
خدا تو را از بی ننگی حفظ کند.[ب]
این امر جنگجویان افغان را روحیه داد تا تلاشهای خود را دو برابر کنند. هنگامی که یکی از پرچمداران اصلی کشته شد ملالی به میدان جنگ رفت[۵][۶] و پرچم را بلند کرد[پ] و شروع به خواندن لندی[ت] کرد:
خال به د یار له وینو کښـیږدم
چی شینکی باغ کی ګلګلاب و شرموینه[ث]
ملالی توسط یک سرباز انگلیسی کشته شد.[۸] با این حال، کلمات او موجب پیروزی هموطنانش در جنگ شد. پس از جنگ، ملالی برای تلاشهایش افتخار داده شد و در روستای مادریاش در خیگ به خاک سپرده شد، جایی که قبر او تا امروز باقی ماندهاست و توسط مردم بازدید میشود. او در زمان مرگ ۱۸ یا ۱۹ ساله بود.[۷] ملالی در روستای کاریز همراه با پدرش و نامزدش دفن شدهاست، مردم محلی قبر او را به عنوان حرم میدانند.[۹]
ریشه تاریخی نام میوند
گروهی از پژوهشگران جغرافی دان در سال ۱۳۹۸ در روزنامهی "صبح افغانستان" ثابت کردند که برای اولین بار میرغلام محمد غبار نویسنده تاریخ با گرایشات قومی پشتونی در افغانستان ،اولین کسی است که میمند را بصورت میوند نوشته است و وزیر سلطان محمود را که اهل انجا بوده به جای المیمندی به صورت المیوندی نوشته است یعنی ایشان تلفظ و خوانش پشتو واژه میمند که میشود میوند را در کتابش آورده است این کار عمدی یا غیر عمدی باعث رواج خوانش دیگری در بین مردم افغانستان از این واژه شده است
مِيمَنْدُ: با کسره بر میم اول، فتحه بر میم دیگر، نون و دال صامت: رستاق در فارس و همچنین در مجاورت غزنه، میمند. میمندی، وزیر سلطان محمود بن سبکتگین، که همان ابوالحسن علی بن احمد است، به این نام منسوب است.[۱۰][۱۱]
نسبت: المیمندی، منسوب به میمند: با میم اول با کسره، دومی با فتحه و نون و دال صامت: ناحیهای در فارس و همچنین در مجاورت غزنه.[۱۲]
والمنسوب إليه هو : وزير السلطان محمود بن سبكتكين وهو أبو الحسن علي بن أحمد، الميمندي.
در كتاب الكامل في التاريخ - نسخه تدمري از عز الدين ابن الأثير ج: ١ ص: ١٩٤ در قسمت ذِكْرُ عَوْدِ شِهَابِ الدِّينِ مِنَ الْهِنْدِ وَحَصْرِهِ خُوَارِزْمَ وَانْهِزَامِهِ مِنَ الْخَطَا آمده است:
إِلَى خُرَاسَانَ مِنْ قَصْدِ الْهِنْدِ، وَسَبَبُ ذَلِكَ أَنَّهُ بَلَغَهُ حَصْرُ خُوَارِزْمَ شَاهْ هَرَاةَ، وَمَوْتُ أَلْب غَازِي نَائِبَهُ بِهَا، فَعَادَ حَنِقًا عَلَى خُوَارِزْمَ شَاهْ، فَلَمَّا بَلَغَ مَيْمَنْدَ عَدَلَ عَلَى طَرِيقٍ أُخْرَى[۱۳]
در تاریخ عتبی و بیهقی درباره زندگی نامه خواجه وزیر بزرگ سخن رفته است عتبی گوید:
میمندی از جمله بزرگ زادگان میمند قندهار بود و از کودکی با سلطان محمود در یکجا پرورش یافته و برادر رضاعی او بود .حسن، پدر احمد در حکومت سبکتگین پدر محمود عامل بُست بود و به اتهام خیانت در اموال دولتی به فرمان سبکتگین کشته شد، اما سبکتگین چندی بعد بیگناهی وی را دریافت و از کردهٔ خود پشیمان شد.[۱۴]
ارتباط میوند و لرها
تشابه نام سبب شده که دلیل نامیده شدن میوند افغانستان را مشارکت باب میوند بختیاری در جنگ قندهار مطرح کنند و وجه تسمیه را پیروزی بختیاری ها در سپاه نادر با تکیه بر اسناد متاخر بیان کنند که گفته میشود حدود ۳۰۰ سال قبل رخ داده .
پس طبق این ادله قدمت ولسوالی میوند افغانستان بیشتر از ۳۵۰ سال نباید باشد. پس همانگونه که شاهدیم قدمت میمند [ تلفظ محلی کنونی پشتوی میوند] به ۷۵۰ سال قبل از جنگ بختیاری در قندهار برمیگردد.
مردم بختیاری چهارلنگ واژهی ممیوند را میوند تلفظ میکنند در حالیکه مردم افغان اکنون واژه میمند را میوند تلفظ میکنند.
در بختیاری،، واژهی میوند تلفظ و شکل دیگری از ممیوند است و در افغانستان ،میوند برگرفته از میمند است پس بین میوند افغان و میوند بختیاری نه تنها اشتراک تباری نیست بلکه حتی معنای لغوی یکسانی هم ندارند.
لذا ممکن نیست که ولسوالی میوند افغانستان از ارتباطی با میوند بختیاری داشته باشد.
یادداشت
- ↑ Maiwand: Saving the Guns
- ↑ اصلی (به پشتو: که په ميوند کي شهيد نه شوې، خدای ږو لاليه بې ننگۍ ته دي ساتينه)
ترجمهٔ انگلیسی:Young love! If you do not fall in the battle of Maiwand,[۴]
By God, someone is saving you as a symbol of shame!
- ↑ برخی از نسخهها میگویند که ملالی روسری خود را به عنوان پرچم استفاده کرد[۷]
- ↑ ترانهٔ کوتاه عامیانه که توسط زنان افغانستان خوانده میشود
- ↑ (به فارسی: از خون یار برزخ خالی خواهم گذاشت که از دیدن آن گل گلاب بشرمد.)
ترجمهٔ انگلیسی:[۴]With a drop of my sweetheart's blood,
Shed in defense of the Motherland,
Will I put a beauty spot on my forehead,
Such as would put to shame the rose in the garden!
منابع
- ↑ Robson 2007, p. 239.
- ↑ "Battle of Maiwand". britishbattles.com. Retrieved 2017-11-06.
- ↑ حقیقت التواریخ، عبدالحق مجددی، ص ۱۷۳
- 1 2 Garen Ewing (2005). "Afghan heroine Malalai". Retrieved 2010-09-12.
- ↑ Najmuddin, Shahzad Z. (2006). Armenia: a Resume: With Notes on Seth's Armenians in India. Trafford Publishing. p. 103. ISBN 1-4120-7916-0. Retrieved 2010-08-22.
- ↑ Siba Shakib. "Battle of Maiwand" (PDF). tricycle.co.uk. Archived from the original (PDF) on 27 September 2011. Retrieved 2011-06-09.
- 1 2 Okkenhaug, Inger Marie; Ingvild Flaskerud (2005). Gender, religion and change in the Middle East: two hundred years of history. Berg Publishers. p. 191. ISBN 1-84520-199-X. Retrieved 2010-08-22.
- ↑ Afghanistan Declassified: A Guide to America's Longest War By Brian Glyn Williams p 109
- ↑ Wagner, Erich. 2012. "The Bones of the British Lying in Maiwand are Lonely." Marine Corps University Journal. Volume 3 (1) Spring 2012. Page 46.
- ↑ كتاب معجم البلدان از یاقوت حموی ج:١ ص: ٢٤٥.
- ↑ در كتاب النسبة و المنسوب : مزروق بن هياس الزهراني : ب ١٩٢٨ ص ٧٨٢.
- ↑ در كتاب النسبة و المنسوب : مزروق بن هياس الزهراني : ب ١٩٢٨ ص ٧٨٢.
- ↑ كتاب الكامل في التاريخ - نسخه تدمري از عز الدين ابن الأثير ج: ١ ص: ١٩٤ در قسمت ذِكْرُ عَوْدِ شِهَابِ الدِّينِ مِنَ الْهِنْدِ وَحَصْرِهِ خُوَارِزْمَ وَانْهِزَامِهِ مِنَ الْخَطَا.
- ↑ تاریخ عتبی و بیهقی.