جاوید مهتاش
جاوید مهتاش | |
|---|---|
| وزیر کشاورزی حکومت خودمختار آذربایجان | |
| دوره مسئولیت ۱۹۴۵ – ۱۹۴۶ | |
| اطلاعات شخصی | |
| زاده | ۱۹۱۴ تبریز] |
| حزب سیاسی | فرقه دموکرات آذربایجان |
جاوید مهتاش (۱۹۱۴، تبریز) — سیاستمدار، وزیر کشاورزی در دوران حکومت خودمختار آذربایجان، نماینده منتخب هشترود (سراسکند) در مجلس ملی آذربایجان و فرماندار شهر تبریز.
تولد و تحصیلات
جاوید مهتاش در سال ۱۹۱۴ در تبریز متولد شد. او در سال ۱۹۳۳ وارد دانشگاه تهران شد. پس از فارغالتحصیلی در رشته دامپزشکی از دانشگاه به عنوان رئیس دامپزشکی استان گیلان از سال ۱۳۱۸ تا ۱۳۲۵ فعالیت کرد.[۱]
فعالیتهای سیاسی
او ابتدا عضو حزب توده و بعداً به حزب دموکرات آذربایجان ملحق شد.[۲][۳] در ۲۹ آبان ۱۳۲۴، کنگره خلق آذربایجان فعالیت خود را در ساختمان تئاتر ارک تبریز آغاز کرد.[۴][۵][۶] در ۳۰ آذر، یک هئیت از نمایندگان کنگره تشکیل شد تا اجرای تصمیمات را تا زمان اتمام انتخابات و تشکیل دولت بر عهده بگیرد.[۷][۸] جاوید مهتاش یکی از ۳۹ نفری بود که به کمیته ملی انتخاب شدند.[۹][۱۰][۱۱] از ۶ تا ۱۱ آذر، برای اولین بار در تاریخ ایران، انتخابات آزاد با مشارکت زنان برگزار شد.[۷][۱۲][۱۳] در نتیجه این انتخابات، جاوید مهتاش به عنوان نماینده هشترود به مجلس آذربایجان راه یافت.[۱۴]
در ۱۲ دسامبر ۱۹۴۵، حکومت خودمختار آذربایجان تأسیس شد.[۱۵] جاوید مهتاش به عنوان وزیر کشاورزی در دولت خودمختار آذربایجان منصوب شد.[۱۶][۱۷][۱۸][۱۹] در ۲۵ دی ۱۳۲۴، یک کمیسیون ۱۵ نفره برای تدوین قانون اساسی حکومت خودمختار آذربایجان تشکیل شد.[۲۰] جاوید مهتاش نیز عضو این کمیسیون بود.[۲۱][۲۲] در دوران تصدی وزارت، مجلس وابسته حکومت خودمختار آذربایجان در ۲۷ فوریه ۱۹۴۶ فرمانی در مورد توزیع زمینهای دولتی بین دهقانان تصویب کرد.[۲۳] طبق این تصمیم، زمینها، رودخانهها و جنگلهایی که در دوران سلطنت رضاشاه به ارث رسیده یا مصادره شده بودند، به صورت رایگان به دهقانان فقیر داده شد.[۲۳] در نتیجه این اصلاحات، حدود ۱ میلیون دهقان صاحب زمین شدند.[۲۴] بسیاری از مالیاتها لغو شد.[۲۴] در سال ۱۹۴۶، یک مدرسه فنی در تبریز افتتاح با رشتههای رشتههای کشاورزی، دامداری، زنبورداری، باغبانی و پرورش کرم ابریشم افتتاح شد. این مدرسه فنی در سال اول فعالیت خود ۲۵۰ دانشجو را ثبتنام کرد.[۲۵]
۱۳۲۵، طبق توافقنامه منعقد شده بین دولت ایران و حکومت خودمختار آذربایجان، او به عنوان فرماندار شهر تبریز منصوب شد.[۲۶]
در ۵ دسامبر ۱۹۴۶، به دنبال خروج نیروهای شوروی و هجوم نیروهای ارتش ایران برای ختم غائله آذربایجان او در میانه، توسط نیروهای حکومت خودمختار آذربایجان به رهبری غلام یحیی توقیف شد.[۲۷][۲۸]
جاوید مهتاش دو روز بعد توسط نیروهای شاه دستگیر شد.[۲۹][۳۰] پس از این ماجرا هیچ اطلاعاتی از زندگی وی در دسترس نیست.
پانویس
- ↑ https://gilan.ivo.ir/مدیران-کل-از-ابتدای-تاسیس
- ↑ "تاریخ شفاهی :: فرقة دموکرات آذربایجان از زبان ابراهیم ناصحی". www.oral-history.ir. Retrieved 2025-02-14.
- ↑ Çeşmazər 1986, p. 114.
- ↑ Atabaki 2000, p. 113.
- ↑ Həsənli 1998, p. 269.
- ↑ Pişəvəri 2005, p. 255.
- 1 2 Atabaki 2000, p. 114.
- ↑ Həsənli 1998, p. 272.
- ↑ "Azərbaycan" qəzeti I 2022, p. 607.
- ↑ Həsənli 1998, p. 273.
- ↑ Çeşmazər 1986, p. 70.
- ↑ Şəmidə 1961, p. 139.
- ↑ Həsənov 2004, p. 139.
- ↑ "Azərbaycan" qəzeti I 2022, p. 740.
- ↑ İbrahimov 1948, p. 32.
- ↑ Образование национального правительства Иранского Азербайджана (PDF) (به روسی). Vol. 6625. Tbilisi: Заря Востока. 1945-12-18. p. 4.
- ↑ Ağayeva 2004, p. 27.
- ↑ Həsənov 2004, p. 146.
- ↑ Çeşmazər 1986, p. 65.
- ↑ Həsənli 2006, p. 223.
- ↑ Pişəvəri 1946, p. 163.
- ↑ Həsənli 2024, p. 59.
- 1 2 Həsənov 2004, p. 168.
- 1 2 Həsənov 2004, p. 169.
- ↑ Həsənov 2004, p. 173.
- ↑ Həsənli 2006, p. 386.
- ↑ Rəhmanifər, Məhəmməd (2015-01-04). "Güney Azərbaycanda Milli Hökumətin süqutundan sonra nələr yaşandı?". Apa.az (به ترکی آذربایجانی). Archived from the original on 2025-01-04. Retrieved 2025-02-06.
- ↑ Həsənli 2006, p. 437.
- ↑ Fərzad 2006, p. 256.
- ↑ Həsənli 2006, p. 449.
منابع
- Ağayeva, Gözəl (2004). Təbriz ədəbi mühiti (به ترکی آذربایجانی). باکو: Nurlar NPM. p. 168. ISBN 9952403356.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Atabaki, Touraj (2000). Azerbaijan: Ethnicity and the Struggle for Power in Iran (به انگلیسی). لندن: I.B.Tauris. p. 288. ISBN 978-1-86064-554-9.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - "Azərbaycan" qəzeti I. Azərbaycan Demokrat Firqəsi Mərkəzi Komitəsinin orqanı: 1945-1946-cı illər, Təbriz (به ترکی آذربایجانی). Vol. I. باکو: Elm nəşriyyatı. 2022. p. 928. ISBN 978-9952-556-47-6.
- Balayev, Xaqan (2018). Azərbaycanın sosial-siyasi həyatında cənublu mühacirlərin iştirakı (1947-1991) (به ترکی آذربایجانی). باکو: Elm və təhsil nəşriyyatı. p. 198. ISBN 9789952370911.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Çeşmazər, Mirqasım (1986). Azərbaycan Demokrat Partiyasının yaranması və fəaliyyəti (PDF) (به ترکی آذربایجانی). باکو: Elm nəşriyyatı. p. 121. Archived from the original on 2023-05-02. Retrieved 2025-01-21.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) نگهداری یادکرد:پیوند نامناسب (link) - Əliqızı, Almaz (2001). Azadlıq və istiqlal poeziyası (PDF) (به ترکی آذربایجانی). باکو: Bakı Dövlət Universiteti nəşriyyatı. p. 160. ISBN 9789952817607. Archived (PDF) from the original on 2025-01-28. Retrieved 2025-03-14.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Əmirov, Sabir (2000). Cənubi Azərbaycan milli-demokratik ədəbiyyatı (1941-1990) (به ترکی آذربایجانی). باکو: Elm nəşriyyatı. p. 257. ISBN 5806612600.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Fərzad, Şahruh (2006). فرقه دموکرات آذربایجان از تخلیهٔ تبریز تا مرگ پیشهوری: خاطراتی از شهود عینی به انضمام اسناد منتشر نشده / Azərbaycan Demokrat Firqəsi Təbrizin boşaldılmasından Pişəvərinin ölümünə qədər: Şahidlərin xatirələri, o cümlədən dərc olunmamış sənədlər. Tehran: اوحدی. p. 788. ISBN 9789648234404.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Hasanli, Jamil (2006). At the Dawn of the Cold War: The Soviet-American Crisis over Iranian Azerbaijan, 1941–1946 (به ترکی آذربایجانی). Lanham: Rowman & Littlefield Publishers. p. 416. ISBN 978-0-7425-4055-2.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Həsənli, Cəmil (1998). Güney Azərbaycan:Tehran - Bakı - Moskva arasında (PDF) (به ترکی آذربایجانی). باکو: Diplomat nəşriyyatı. p. 324. Archived (PDF) from the original on 2024-12-04. Retrieved 2024-11-28.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Həsənli, Cəmil (2006). СССР-Иран: Азербайджанский кризис и начало холодной войны: 1941-1946 гг (PDF) (به روسی). Moskva: Герои Отечества. p. 560. ISBN 5910170120. Archived (PDF) from the original on 2024-12-21. Retrieved 2025-02-13.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Həsənli, Cəmil (2024). Təbriz - 1946-cı il: Milli Hökumətin zəfər və faciəsi (به ترکی آذربایجانی). باکو: Qanun nəşriyyatı. p. 600.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Həsənov, Həsən (2004). Cənubi Azərbaycanda Milli Demokratik hərəkat (1941-1946-cı illər) (به ترکی آذربایجانی). باکو: Elm nəşriyyatı. p. 204.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Həsənov, Həsən (2007). Иранский дневник (1944-1946 гг.) (به روسی). باکو: Elm nəşriyyatı. p. 576. ISBN 5-8066-1706-8.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - İbrahimov, Mirzə (1948). O демократическом движении в Южном Азербайджане (به روسی). باکو: Elm nəşriyyatı. p. 48.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Pişəvəri, Seyid Cəfər (1946). Azərbaycan xalqının milli azadlıq yolunda mübarizəsi tarixindən qızıl səhifələr (PDF) (به ترکی آذربایجانی). Təbriz: Elmiyyə Mətbəəsi. p. 163. Archived (PDF) from the original on 2021-07-28. Retrieved 2025-02-13.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Rəhimli, Əkrəm (2003). Güney Azərbaycan milli-demokratik hərəkat (1941-1946) (به ترکی آذربایجانی). باکو: Meqa nəşriyyatı. p. 207. Archived from the original on 2024-12-17. Retrieved 2024-12-26.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Rossow, Robert (1956). "The Battle of Azerbaijan, 1946". Middle East Journal (به انگلیسی). X (1): 17–32. JSTOR 4322770. Archived from the original on 4 February 2022.
{{cite journal}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Pişəvəri, Seyid Cəfər (2005). Xatirələr (1941-1945) (به ترکی آذربایجانی). باکو: Azərbaycan Demokrat Firqəsinin nəşri. p. 394.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Sultanlı, Vaqif (2010). Güney Azərbaycan tarixi siyasi və kulturoloji müstəvidə (məqalələr toplusu) (به ترکی آذربایجانی). باکو: Azərnəşr. p. 172.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link) - Şəmidə, Əli (1961). İranda fəhlə və həmkarlar hərəkatı (1941-1946) (به ترکی آذربایجانی). باکو: Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası Nəşriyyatı. p. 181.
{{cite book}}: نگهداری CS1: پیشفرض تکرار ref (link)