تاج حیدری

تاج حیدری نوعی سربند بود که حدود سال‌های ۱۵۰۱–۱۵۰۲ در مراحل اولیه دودمان صفوی در ایران، زمانی که شاه اسماعیل تبریز را تصرف کرد، رواج یافت.^[۱] این سربند شامل کلاهی با یک برآمدگی قرمز بلند بود که اغلب در یک عمامه سفید دور پایه آن پیچیده می‌شد. این برآمدگی قرمز بلند، به یاد دوازده امام شیعه (نمادی از تشیع دوازده امامی) ۱۲ ضلع دارد و ممکن است با یک پر قرمز در مرکز تکمیل شود.

این سربند را در اصل شیخ حیدر (۱۴۵۶–۱۴۸۸)، پدر اسماعیل اول، بنیانگذار سلسله صفوی، اختراع کرد و به همین دلیل به نام او نامگذاری شد. طبق یک افسانه، حیدر سربند جدید را در خواب دید.^[۲]

تاج حیدری به نمادی برای اتحاد سلسله جدید تبدیل شد و همچنین نشانگر گاهشماری آثار هنری این دوره است. ترک‌ها به هواداران صفویان به علت همین تاج، «قزلباش» (به معنی سرخ‌سر) می‌گفتند.^[۲]

این سرپوش با تکیه ترکمن‌ها که شامل یک کلاه مخروطی شکل با عمامه بود، تفاوت دارد. تاج عزت مغول نیز ممکن است در پاسخ به تاج حیدری ساخته شده باشد.

منابع

↑ Stchoukine, Ivan (1966). Les peintures turcomanes et ṣafavies d'une Khamseh de Niẓâmî achevée à Tabrîz en 886/1481. p. 4. عمامه‌های آق قویونلو به وضوح با عمامه‌هایی که شاه اسماعیل هنگام تصرف تبریز در سال ۹۰۷/۱۵۰۱-۱۵۰۲ معرفی کرد، متمایز هستند. سپس ارباب جدید ایران برای هواداران خود سربند مخصوصی به نام «تاج حیدری» را برگزید، کلاه قرمزی با نوکی عصایی شکل که پارچه عمامه به دور آن پیچیده می‌شد. شیخ حیدر، پدر سلطان، آن را اختراع کرده بود، اما آق قویونلوها در آن زمان پوشیدن آن را ممنوع کرده بودند. اکنون، همه رعایای اسماعیل که می‌خواستند وفاداری خود را به او نشان دهند، به سرعت کلاه صفوی را بر سر گذاشتند، که نشانه‌ای از پیوستن به سلسله جدید بود. هنرمندان نیز در نقاشی‌های خود شخصیت‌هایی را که عمامه‌هایی با عصا بر سر داشتند، به تصویر کشیدند..
1 2 Curatola, Giovanni (11 December 2020). IRAN. ARTE ISLAMICA (به ایتالیایی). Jaca Books. p. 167. از دیدگاه هنری، شاه اسماعیل، مانند همه یا تقریباً همه بنیانگذاران امپراتوری‌های بزرگ، آثار زیادی از خود به جا نگذاشت، زیرا او سرگرم لشکرکشی‌های نظامی مداوم بود. بنابراین، در تبریز، مکتب مینیاتورسازی درباری (که در سراسر نیمه اول قرن شانزدهم فعال بود) در ابتدا خود را چندان از تجربیات ترکمنی یعقوب بیگ، که در ارتباط با خمسه‌ای از نظامی به یاد آورده می‌شود، متمایز نکرد. یکی از ویژگی‌های متمایز صفوی، عمامه‌ها (تاج حیدری) با پر قرمز (از این رو اصطلاح ترکی قزلباش سر قرمز) است که طبق افسانه‌ها، در خواب بر شیخ حیدر (۱۴۵۶-۱۴۸۸؛ پدر شاه اسماعیل) رئیس انجمن عرفانی صفویان ظاهر شد. این یک سربند بلند با دوازده ضلع (به یاد دوازده امام شیعه) با پر قرمز در مرکز است که همواره توسط نقاشان به تصویر کشیده می‌شود.

[IS-1] Stchoukine, Ivan (1966). Les peintures turcomanes et ṣafavies d'une Khamseh de Niẓâmî achevée à Tabrîz en 886/1481. p. 4. عمامه‌های آق قویونلو به وضوح با عمامه‌هایی که شاه اسماعیل هنگام تصرف تبریز در سال ۹۰۷/۱۵۰۱-۱۵۰۲ معرفی کرد، متمایز هستند. سپس ارباب جدید ایران برای هواداران خود سربند مخصوصی به نام «تاج حیدری» را برگزید، کلاه قرمزی با نوکی عصایی شکل که پارچه عمامه به دور آن پیچیده می‌شد. شیخ حیدر، پدر سلطان، آن را اختراع کرده بود، اما آق قویونلوها در آن زمان پوشیدن آن را ممنوع کرده بودند. اکنون، همه رعایای اسماعیل که می‌خواستند وفاداری خود را به او نشان دهند، به سرعت کلاه صفوی را بر سر گذاشتند، که نشانه‌ای از پیوستن به سلسله جدید بود. هنرمندان نیز در نقاشی‌های خود شخصیت‌هایی را که عمامه‌هایی با عصا بر سر داشتند، به تصویر کشیدند..

[IIA-2] 1 2 Curatola, Giovanni (11 December 2020). IRAN. ARTE ISLAMICA (به ایتالیایی). Jaca Books. p. 167. از دیدگاه هنری، شاه اسماعیل، مانند همه یا تقریباً همه بنیانگذاران امپراتوری‌های بزرگ، آثار زیادی از خود به جا نگذاشت، زیرا او سرگرم لشکرکشی‌های نظامی مداوم بود. بنابراین، در تبریز، مکتب مینیاتورسازی درباری (که در سراسر نیمه اول قرن شانزدهم فعال بود) در ابتدا خود را چندان از تجربیات ترکمنی یعقوب بیگ، که در ارتباط با خمسه‌ای از نظامی به یاد آورده می‌شود، متمایز نکرد. یکی از ویژگی‌های متمایز صفوی، عمامه‌ها (تاج حیدری) با پر قرمز (از این رو اصطلاح ترکی قزلباش سر قرمز) است که طبق افسانه‌ها، در خواب بر شیخ حیدر (۱۴۵۶-۱۴۸۸؛ پدر شاه اسماعیل) رئیس انجمن عرفانی صفویان ظاهر شد. این یک سربند بلند با دوازده ضلع (به یاد دوازده امام شیعه) با پر قرمز در مرکز است که همواره توسط نقاشان به تصویر کشیده می‌شود.

[۱]

[۲]